ΧΑΪΔΑΡΙ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ Κ.ΦΩΤΕΙΝΑΚΗ ΧΑΪΔΑΡΙ - ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ -Σ_compre | Page 140

¼ñïò ÁéãÜëåù - Ðïéêßëïí - Êïñõäáëëüò
¼
ñïò ÁéãÜëåù (Ðïéêßëï) - Õøçëüôåñç êïñöÞ ç Æá÷áñßôóá, 453
ìÝôñá. Ç ïíïìáóßá ÁéãÜëåù åßíáé êëçñïíïìéÜ áðü ôçí áñ÷áéüôçôá
êáé áíáöÝñåôáé óôá Ýñãá ôùí Çñïäüôïõ, Èïõêõäßäç, ÓôñÜâùíá êáé
Ðáõóáíßá.
ÁéãÜëåù, êáôÜ ìéá åêäï÷Þ, ëÝãåôáé ï âñá÷þäçò ôüðïò - ëåùò Þ ëÝùí
(áðü ôï ëÜïò = ëßèïò) óôïí ïðïßïí óðÜæïõí ãåìÜôá áöñïýò ôá ìåãÜëá
êýìáôá - áßãåò (áðü ôï áéãßò = èýåëëá, êáôáéãßäá). Ôï ÁéãÜëåù Ý÷åé
ðéèáíþò ôçí ßäéá ñßæá ìå ôéò ïíïìáóßåò Áéãáßï, Áßãéï, Áßãéíá, áéãéáëüò.
Ôï üñïò ÁéãÜëåù åßíáé ãíùóôü áðü ôç íáõìá÷ßá ôçò Óáëáìßíáò, êáôÜ
ôç äéÜñêåéá ôçò ïðïßáò ï ÎÝñîçò ðÜíù óôï èñüíï ðáñáêïëïõèïýóå ôçí
åîÝëéîç ôçò ìÜ÷çò. Åßíáé áðïôõðùìÝíï óå ãåùãñáöéêïýò ÷Üñôåò ðñéí
áëëÜ êáé ìåôÜ ôçí ÅëëçíéêÞ ÅðáíÜóôáóç, üðùò ð. ÷. ôïõ ÑÞãá Öåñáßïõ
(1797), ôïõ Íôüïõåñ (1839), ôïõ ÊÜïõðåñô (1878) ê.Ü.
Ôï âïõíü Ý÷åé ðïëëÜ óðÞëáéá ðïõ ÷ñÞæïõí éäéáßôåñçò óðçëáéïëïãéêÞò
êáé áñ÷áéïëïãéêÞò Ýñåõíáò. Äýï áðü ôá óðÞëáéá, “ôïõ Ðáíüò ðáñÜ ôù
Äáöíß” êáé ôïõ ÍôáâÝëç óôçí ðëáãéÜ ðÜíù áðü ôï ÄñïìïêáÀôåéï, åßíáé
Þäç ãíùóôÜ óôçí óðçëáéïëïãéêÞ áñ÷áéïëïãßá.
¸÷ïõí åíôïðéóôåß åðßóçò åãêáôáëåëåéììÝíïé ïéêéóìïß, ìå ñõìïôïìéêÞ
äéÜôáîç êáé âáñéÜ ðÝôñéíá ôïé÷þìáôá, óôéò ðëáãéÝò ôïõ Ðïéêßëïõ ¼ñïõò
ðñïò ôçí ðëåõñÜ ôïõ Áóðñïðýñãïõ ðÜíù áðü ôá Íåü÷ôéóôá êáèþò êáé
óôçí ðåñéï÷Þ ðÜíù áðü ôçí Áöáßá ÓêáñáìáãêÜ.
Ôá ÷íÜñéá äåß÷íïõí, êáé óôéò äýï ðåñéðôþóåéò, üôé ðñüêåéôáé ãéá
ïìÜäåò áíèñþðùí ðïõ êáôïßêçóáí åêåß ïñãáíùìÝíá êáé ìå ó÷Ýäéï êáé
ü÷é ãéá ôóïðÜíçäåò.
Óýìöùíá ìå ìéá åêäï÷Þ, õðÞñîå ìéá åðï÷Þ êáôÜ ôçí ïðïßá ôï âïõíü
öéëïîåíïýóå Ýíá åßäïò ðïõëéïý, ôïí “Ðïéêéëü”, ôá áõãÜ ôïõ ïðïßïõ,
Ýôñùãå ôï ðïõëß Êïñõäáëëüò (õðÞñîå êáé ðëçñïöïñßá ãéá ôï áêñéâþò
áíôßóôñïöï).
Óýìöùíá ìå ôïí Ðáõóáíßá, ï ÐåñéêëÞò Þôáí êÜôï÷ïò ìåãÜëùí
åêôÜóåùí ôïõ Ðïéêßëïõ ¼ñïõò.
Ôï Ðïéêßëï åêôåßíåôáé óôï äõôéêü ôìÞìá ôïõ Ëåêáíïðåäßïõ Áèçíþí êáé
áðïôåëåß ôìÞìá ôïõ ¼ñïõò ÁéãÜëåù. ÊáôáëáìâÜíåé 28.000 óôñÝììáôá
ðåõêþäïõò (éäéáßôåñá óôç âïñéíÞ ðëåõñÜ ôïõ), áëëÜ êáé èáìíþäïõò
(ðïõñíÜñéá, áãñéåëéÜ) êáé ÷áìçëÞò âëÜóôçóçò. ¸íá ìåãÜëï ìÝñïò
ôïõ âïõíïý üìùò, ðáñ´ üëåò ôéò áíáäáóþóåéò ôïõ ÁÓÄÁ ðïõ Ý÷ïõí
áñ÷ßóåé áðü ôï 1990 êáé óõíå÷ßæïíôáé, åßíáé ôåëåßùò ãõìíü. Ç ðñþôç
áíáäÜóùóç Ýãéíå óôçí ðåñéï÷Þ ôïý Äáöíßïõ áðü ôïõò ïñáìáôéóôÝò
äáóïëüãïõò ÂáëóáìÜêç êáé ÓÜìéï, ðåñßðïõ ôï 1877.
Óôï Ðïéêßëï ¼ñïò Ý÷ïõí åíôïðéóôåß êáé öùôïãñáöçèåß: óðßíïé,
êïôóýöéá, ôóß÷ëåò, ôñõãüíéá, êïõêïõâÜãéåò, êïýêïé, ãåñÜêéá, ðÝñäéêåò,
áëåðïýäåò, ëáãïß, ÷åëþíåò, 400 åßäç áãñéïëïýëïõäá, 12 åßäç
ïñ÷éäÝåò, 32 åßäç ðåôáëïýäåò.
Óôï âïõíü åîáêïëïõèïýí êáé æïõí ðïëëÜ ðôçíÜ (ðåôñïðÝñäéêá,
êïôóýöé, ãáëéÜíôñá, öëþñïò) èçëáóôéêÜ (ëáãüò, íõößôóá, êïôóýöé,
áëåðïý) êáé åñðåôÜ. Ôï êõíÞãé óôï Ðïéêßëï Ý÷åé áðáãïñåõôåß áðü ôï
1959, ùóôüóï êÜðïéïé áóõíåßäçôïé åîáêïëïõèïýí íá êõíçãïýí, ÷ùñßò
íá óõíáíôïýí éäéáßôåñåò äõóêïëßåò.
Ôï âïõíü Ý÷åé õðïóôåß ôÝóóåñéò ìåãÜëåò êáôáóôñïöÝò (1826, 1914,
1922, 1941-1944) áðü ðõñêáãéÝò êáé áíåîÝëåãêôåò õëïôïìÞóåéò.
Ç óïâáñüôåñç üìùò êáôáóôñïöÞ ôïý ôïðßïõ Ýãéíå ôçí äåêáåôßá ôïõ
´50, åðï÷Þ åóùôåñéêÞò ìåôáíÜóôåõóçò, ìå ôç ìåãÜëç áíïéêïäüìçóç.
ÌåãÜëç ðëçãÞ ôïõ âïõíïý åßíáé ôá 17 ëáôïìåßá ôá ïðïßá “îåöýôñùóáí”
Üíáñ÷á ãéá íá “åîõðçñåôÞóïõí” ôéò ïéêéóôéêÝò áíÜãêåò ìå ïéêïäïìéêÜ
138
õëéêÜ. Óôïõò ðñüðïäåò ôïõ Ðïéêßëïõ ¼ñïõò Ý÷ïõí áíáðôõ÷èåß ïé
ÄÞìïé ×áúäáñßïõ, Ðåñéóôåñßïõ, Áãßùí Áíáñãýñùí, Éëßïõ, Ðåôñïýðïëçò,
Êáìáôåñïý, ÖõëÞò êáé Áóðñïðýñãïõ.
Ôï Ðïéêßëï ¼ñïò “ðñïóôáôåýåôáé” íïìïèåôéêÜ ìå ôï íüìï 2742
(ÖÅÊ áñ.ö.207) êáé éäéáßôåñá ìå ôï Üñèñï 21, ôï ïðïßï Ý÷åé ôïí
ôßôëï “÷ùñïôáîéêüò ó÷åäéáóìüò êáé áåéöüñïò áíÜðôõîç” (7/10/99).
Ùóôüóï, õðÜñ÷ïõí ðïëëÝò ðåñéðôþóåéò üðïõ, áêüìá êáé óôçí êáñäéÜ
ôïõ âïõíïý, (Æþíç Á óôçí ïðïßá áðáãïñåýïíôáé áõóôçñÜ ç áíÝãåñóç
êôéñßùí, ç ÷Üñáîç áõôïêéíçôïäñüìùí êáé óéäçñïäñïìéêÞò ãñáììÞò,
ï áðï÷áñáêôçñéóìüò áíáäáóùôÝùí ðåñéï÷þí) ï íüìïò áõôüò
êáôáóôñáôçãåßôáé, üðùò Ý÷åé óõìâåß Üëëùóôå êáé ìå ôçí õðïõñãéêÞ
áðüöáóç “Ðåñß êçñýîåùò ôùí ïñÝùí Õìçôôïý, Ðåíôåëéêïý, ÐÜñíçèïò,
Êïñõäáëëïý êáé ÁéãÜëåù ùò ôüðùí ÷ñçæüíôùí åéäéêÞò ðñïóôáóßáò”
(ÖÅÊ ô. 2 ï , áñ.ö. 669, 30-11-1968).
Óôï ÖÅÊ 669 áíáöÝñåôáé üôé ðáßñíïíôáò õð´ üøéí “ôï Í.1469/1950
êáé ôçí õð´ áñè. 35/6.11.68 ÐñÜîéí ôïõ Áñ÷áéïëïãéêïý Óõìâïõëßïõ”
áðïöáóßæåôáé íá êçñõ÷èïýí “ôïðßá ôùí ïñÝùí... Êïñõäáëëïý êáé
ÁéãÜëåù, ùò éäéáéôÝñïõ öõóéêïý êÜëïõò ÷Üñéí ôçò äéáôçñÞóåùò êáé ôçò
ðñïóôáóßáò ôïõ ÷áñáêôÞñïò áõôþí åê ôçò áóõäüôïõ ëáôïìÞóåùò êáé
áôÜêôïõ ïéêïäïìÞóåùò”.
Ï üñïò “ôïðßïí éäéáéôÝñïõ öõóéêïý êÜëïõò” åßíáé óçìáíôéêüò êáé
éäéáßôåñá åõíïúêüò ãéá ôç äéáôÞñçóç êáé áíÜðôõîç ôçò ðáíßäáò êáé ôçò
÷ëùñßäáò üðùò êáé ï íüìïò 2742 · ðáñ´ üëá áõôÜ ïé âïõíïóåéñÝò ðïõ
ìáò ðåñéêëåßïõí äÝ÷ïíôáé ìåãÜëåò ðéÝóåéò áðü ôçí ïéêéóôéêÞ áíÜðôõîç
êáé óïâáñÝò áðåéëÝò ãéá ôçí ïéêïðåäïðïßçóç (ôóéìåíôïðïßóç) ÷éëéÜäùí
óôñåììÜôùí.
ÓõãêåêñéìÝíá ìåãÜëåò áðåéëÝò ôï Ðïéêßëïí ¼ñïò äÝ÷åôáé áðü:
á) ôçí Ìçôñüðïëç Ëáìßáò, ç ïðïßá åêìåôáëëåõüìåíç ìéá áüñéóôç
äéáèÞêç ôùí ÂÝñäçäùí, ôóïðÜíçäùí ïé ïðïßïé åß÷áí ìåôáêéíçèåß áðü
ôçí Ëáìßá óôï Ðïéêßëïí ¼ñïò ìåôÜ ôçí ÅëëçíéêÞ ÅðáíÜóôáóç ôïõ 1821,
äéåêäéêïýí 4.000 óôñÝììáôá ôïõ âïõíïý êáé 3.000 óôñÝììáôá ìÝóá
óôïí ïéêéóôéêü éóôü ôïõ Ðåñéóôåñßïõ êáé ôçò Ðåôñïýðïëçò.
Ç äéáèÞêç Ýãéíå ôï 1916 êáé êáèéóôïýóå ôçí Ìçôñüðïëç Ëáìßáò
êëçñïíüìï ìÝñïõò ôïõ “êôÞìáôïò ÂÝñäç”. Óôçí ðñþôç ôçò áãùãÞ ôï
1929, ç Ìçôñüðïëç äéåêäéêïýóå ìüíï 300 óôñÝììáôá.
â) Ôçí ïéêïðåäïðïßçóç ôùí ÓôñáôïðÝäùí ×áúäáñßïõ Ýêôáóçò 3.300
óôñåììÜôùí.
ã) Ôçí ôïðïèÝôçóç êåñáéþí êéíçôÞò ôçëåöùíßáò êáé ôçëåüñáóçò.
ä) Ôç äéÜíïéîç ðåñéöåñåéáêþí äñüìùí.
å) Ôéò íåñïôóïõëÞèñåò óôçí ðåñéï÷Þ Áöáßá ÓêáñáìáãêÜ, êáé ôá áüñéóôá
êáé áóáöÞ “óõìâüëáéá” ôçò ÌïíÞò Êëåéóôþí.
Ç ìåëÝôç ôïõ ÁÓÄÁ ãéá ôï Ðïéêßëïí ¼ñïò, 1990.
Ï ÄçìÞôñçò ÓêáìðÜò ìå ôïí ìåëåôçôÞ Ãñçãüñç
Äéáìáíôüðïõëï óõíåñãÜæïíôáé ãéá ôï Ðïéêßëï ¼ñïò.
Ç ðåñéöåñåéáêÞ ôïõ ÁéãÜëåù ðïõ èá óõíäÝåé ôçí Ë. Ó÷éóôïý ìå ôçí ÁôôéêÞ Ïäü. Óôï âÜèïò ï ÓêáñáìáãêÜò· äåîéÜ óôï
êÝíôñï äéáêñßíåôáé ëßãï ç Ëßìíç Êïõìïõíäïýñïõ.
Ïäüò ÔóéôóÜíç óôï ¢íù ÄÜóïò. “ÁíáóôåíÜæïõí ôá âïõíÜ...”
×ùìáôïõñãéêÝò åñãáóßåò ãéá ôçí äéÜíïéîç ôçò óéäçñïäñïìéêÞò ãñáììÞò óôï ¼ñïò ÁéãÜëåù.
ÐçãÝò:
1. ×ñ. Åíéóëåßäçò, Êïñõäáëüò-ÁéãÜëåùò-Ðïéêßëïí, åêäñïìéêÜ, 1933.
2. Ðïéêßëïí ¼ñïò, ÁÓÄÁ, 1990. Õðåýèõíïò ôçò ìåëÝôçò ï áñ÷éôÝêôïíáò Ãñçãüñçò Äéáìáíôüðïõëïò.
3. Ðåñéâáëëïíôéêüò êáé Öõóéïëáôñéêüò Óýëëïãïò Ðåñéóôåñßïõ.
4. ×ñÞóôïò Ñïýóïò, Áíèßæïíôáò êáé ìïéñïëïãþíôáò - Áãñéïëïýëïõäá êáé Ðåôáëïýäåò ôùí Íåüêôéóôùí
Áóðñïðýñãïõ - Ðïéêßëïõ ¼ñïõò êáé Èñéáóßïõ Ðåäßïõ, ÏÎÕ, 2000.
5. www.prosanatolismoi.gr
139