ΧΑΪΔΑΡΙ ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ Κ.ΦΩΤΕΙΝΑΚΗ ΧΑΪΔΑΡΙ - ΤΟΠΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ -Σ_compre | Page 132

Ï ìåãÜëïò åêðñüóùðïò ôçò ÅëëçíéêÞò æùãñáöéêÞò
Íéêüëáïò Ãýæçò êáé ïé ÔÝóóåñéò Åðï÷Ýò
Ôï êôßñéï Ãýæç ðñéí ôç óõíôÞñçóç
Öùôïãñáößåò ôïõ 2002
Ï
Íéêüëáïò Ãýæçò Üñ÷éóå íá äçìéïõñãåß ôç óýíèåóç “ôÝóóåñéò
åðï÷Ýò” áðü ôï 1862 ìå åíôïëÞ ôïõ ðëïýóéïõ öéëüôå÷íïõ Íéêüëáïõ
ÍÜæïõ, éäéïêôÞôç ôïõ “êôÞìáôïò ×áúäÜñé”, óôï ïðïßï óõìðåñéëáìâÜíïíôáé
ï ðåñßöñáêôïò ðýñãïò ÐáëáôÜêé, ìáæß ìå Üëëá âïçèçôéêÜ êôßñéá
(îåíþíåò, óôÜâëïé, ëéïôñßâé, îùêëÞóé êôë.). Ôá ÷ñÞìáôá ðïõ åéóÝðñáîå
ï Ãýæçò áðü ôï Ýñãï “ôÝóóåñéò åðï÷Ýò” Þôáí ôï ðñþôï ôïõ åéóüäçìá
áðü ôç æùãñáöéêÞ. Ôï 1865 ï Í. ÍÜæïò âïÞèçóå ôïí Í. Ãýæç íá ðÜñåé
õðïôñïößá êáé íá ìåôáâåß óôçí Áêáäçìßá ôïõ ÌïíÜ÷ïõ ãéá óõíÝ÷éóç ôùí
óðïõäþí ôïõ êïíôÜ óôïí Ðéëüôé. Ç ãíùñéìßá ôïý Í. Ãýæç ìå ôïí Í. ÍÜæï
äåí ðåñéïñßóôçêå óôçí áðëÞ öéëßá, áëëÜ ðñï÷þñçóå óå óôåíÞ óõããåíéêÞ,
áöïý óôéò 24 Áðñéëßïõ 1877 ðáíôñåýôçêå ôçí êüñç ôïý åõåñãÝôç ôïõ,
ôçí ¢ñôåìé, ôïí ìåãÜëï Ýñùôá ôçò æùÞò ôïõ áðü ôçí åðï÷Þ ðïõ ðÞãáéíå
óôï êôÞìá ôïõ ×áúäáñßïõ. ÌÜëéóôá ï ãÜìïò Ýãéíå óôï éäéùôéêü îùêëÞóé
ôïõ ¢ç Ãéþñãç, óôï ïðïßï ï Ëýôñáò åß÷å öéëïôå÷íÞóåé èáõìÜóéåò
ôïé÷ïãñáößåò, ðïõ ß÷íç ôïõò óþæïíôáé áêüìç êáé óÞìåñá áóõíôÞñçôåò êáé
åãêáôáëåëåéììÝíåò.
Ï Êßìùí Ìç÷áçëßäçò ðåñéãñÜöåé óôï ðåñéïäéêü “ÐáíáèÞíáéá” ôç
óýíèåóç ôïõ Ãýæç “ôÝóóåñéò åðï÷Ýò”:
“...Ôï ×áúäÜñé ãíþñéóå Ýíá áðü ôá ðñþôá Ýñãá ôïõ æùãñÜöïõ. ÐÜíù
óôïõò ôïß÷ïõò ìéáò êÜìáñáò éóüãáéçò åßíáé áêüìá, ìéóï÷áëáóìÝíåò
áðü ôïí êáéñü êáé áðü ôçí êáêïìåôá÷åßñéóé, ôñåéò åéêüíåò: ç ¢íïéîç, ôï
Êáëïêáßñé êáé ôï Öèéíüðùñï. Ôçí ôÝôáñôç, ôïí ×åéìþíá, ôçí Ýèáøå ôùí
áíèñþðùí ç áðïíéÜ. Óôç èÝóé ôçò Ýíáò öåããßôéò, ìå áðïñßá áíïßãåé ôï
ðåëþñéï ìÜôé ôïõ ìðñïóôÜ óôçí áóÝâåéá. Ïëüêëçñç ç óýíèåóéò åßíáé ìéá
ìåãÜëç êáãêåëùôÞ óêéÜäá. Óôéò êïëüíåò óêáñöáëþíïõí ôñéáíôáöõëëéÝò,
áðëþíåé ôï áãéüêëéìá, áêïõìðïýí ôá ëïõëïýäéá. ÐÜíù óôïõò êëþíïõò
ôñáãïõäïýí ðïõëéÜ, ðáßæïõí ðåôáëïýäåò...”
Ç óýíèåóç ôïõ Íéêüëáïõ Ãýæç åß÷å óêåðáóôåß ìå ðïëëÜ óôñþìáôá áóâÝóôç
óôï äéÜâá ôïõ ÷ñüíïõ, êáé Ýôóé, êáôÜ êÜðïéïí ôñüðï, åß÷å “ðñïöõëá÷ôåß”. Ôï
êôßñéï åß÷å ëåéôïõñãÞóåé ùò âáöåßï ìÝ÷ñé ôéò çìÝñåò ìáò.
Ôï “Öèéíüðùñï” âñÝèçêå óå êáëÞ êáôÜóôáóç, ç “¢íïéîç” (ðïõ Þôáí
“áðñïóôáýôåõôç”) óå êáêÞ êáôÜóôáóç êáé ôï “Êáëïêáßñé” óå ìÝôñéá.
Óôï ôáâÜíé êáé óôïõò ôïß÷ïõò, ìå ãÞéíá ÷ñþìáôá, áðïêáëýðôåôáé ç
óýíèåóç ðïõ ðåñéãñÜöåé ï Êßìùí Ìé÷áçëßäçò êáé âñßóêåôáé óå ó÷åôéêÜ
êáëÞ êáôÜóôáóç.
Ï Íéêüëáïò Ãýæçò áãÜðçóå ôï êôÞìá ×áúäÜñé, ôï áíáðïëåß óôï Ìüíá÷ï
üðïõ åñãÜæåôáé êáé ôçí íïóôáëãßá ôïõ áõôÞ ôçí ðåñéãñÜöåé óôéò åðéóôïëÝò
ðïõ áíôáëëÜóóåé ìå ôïí ðåèåñü ôïõ Íéêüëáï ÍÜæï (áðïóðÜóìáôá ôùí
åðéóôïëþí óôçí óåë. 135).
Ç åðéóôïëÞ ðñïò ôç ãõíáßêá ôïõ ¢ñôåìé, ôïí Ïêôþâñéï ôïõ 1895,
äåß÷íåé ôçí áãÜðç ôïõ ãéá ôï ×áúäÜñé. Ôï ×áúäÜñé Ýãéíå ãéá ôïí Ãýæç
ôüðïò áíáðüëçóçò, ç åíóÜñêùóç ôçò ãëõêéÜò öýóçò ôçò ðáôñßäáò,
ôï üíåéñï ôçò íåáíéêÞò ôïõ çëéêßáò êáé ôçò åðéóôñïöÞò ôïõ ðïõ äåí
ðñáãìáôïðïéÞèçêå ðïôÝ...
Ç áðïêÜëõøç ôçò óýíèåóçò ôïõ Íéêüëáïõ Ãýæç öÝñíåé óôï öùò
ðáñÜëëçëá üëïõò åêåßíïõò ôïõò ìåãÜëïõò æùãñÜöïõò ðïõ ðÝñáóáí êáé
äçìéïýñãçóáí óôï ×áúäÜñé (Íéêçöüñïò Ëýôñáò, Êùí/íïò ÐáñèÝíçò).
Ó’ áõôüí ôïí ôïß÷ï åß÷å æùãñáößóåé ï Ãýæçò ôçí 4 ç Åðï÷Þ.
“Ôçí ôÝôáñôç, ôïí ×åéìþíá, ôçí Ýèáøå ôùí áíèñþðùí ç áðïíéÜ.”
¸ãñáøå ï Ìé÷áçëßäçò ôï 1911.
ÐáíáèÞíáéá, ôåý÷ïò 269 - 270 (15 - 31/12/1911) óôï “êôÞìá ×áúäÜñé”
ÊáôÜ ôç äéÜñêåéá ôçò óõíôÞñçóçò.
ÓÇÌÅÉÙÓÇ:
Ôï êåßìåíï áõôü ãñÜöôçêå áðü êïéíïý ìå ôïí óõëëÝêôç ÃéÜííç ÉããëÝóç· óôÜëèçêå ìå Äåëôßï Ôýðïõ óôá ÌÌÅ êáé
Þôáí ç áöïñìÞ ãéá íá ãßíåé ñåðïñôÜæ óôçí 1 ç óåëßäá ôçò åöçìåñßäáò “ÅÈÍÏÓ ÔÇÓ ÊÕÑÉÁÊÇÓ” (26 ÌáÀïõ 2002).
Ôçí ßäéá çìÝñá áðïôÝëåóå ðñþôç åßäçóç óôá ñáäéïôçëåðïôéêÜ êáé çëåêôñïíéêÜ ìÝóá åíçìÝñùóçò.
ÐáñÜëëçëá, äçìïóéåýôçêå óôá ðåñéïäéêÜ “ðñïóáíáôïëéóìïß” êáé “åííåÜäá”. Óôï Éóôïñéêü Ëåýêùìá ôï Üñèñï
ðáñïõóéÜæåôáé ìå áñêåôÝò ôñïðïðïéÞóåéò.
130
131