ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2023 ΑΠΟΨΗ
7
Με δύο εκλογικούς νόμους στο « συρτάρι » αλλάζουν τα μέχρι τώρα πολιτικά δεδομένα
Γράφει η Μαρία Φωτάκη , Μέλος ΕΣΗΤΛΣΥΜ- δημοσιογράφος
Με δύο εκλογικούς νόμους στο « συρτάρι » αλλάζουν τα μέχρι τώρα πολιτικά δεδομένα Γράφει η Μαρία Φωτάκη Δημοσιογράφος , Μέλος ΕΣΗΤΛΣΥΜ Η Ελλάδα πορεύεται προς τις επόμενες κάλπες με ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα για την κυβέρνηση που μπορεί να προκύψει με τον εκλογικό νόμο της απλής αναλογικής που ψηφίστηκε το 2016 , με πρωτοβουλία της τότε κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ . Στην ουσία είναι η πρώτη φορά στη μεταπολιτευτική πολιτική ιστορία της χώρας μας που κανένας δεν μπορεί να προβλέψει το εκλογικό αποτέλεσμα καθώς πέραν των δύο πρώτων σε κοινοβουλευτική δύναμη κομμάτων , Ν . Δ . - ΣΥΡΙΖΑ , διεκδικούν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του μετεκλογικού σκηνικού όλα τα κόμματα που κατέρχονται στον εκλογικό στίβο . Με την εφαρμογή την απλής αναλογικής πολύ απλά δεν παίρνει μπόνους βουλευτικών εδρών το πρώτο κόμμα και οι 300 έδρες μοιράζονται αναλογικά με τα ποσοστά των ψήφων που έλαβαν τα κόμματα κατά την εκλογική διαδικασία . Δηλαδή για να προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση , πρέπει να αποσπάσει το 50 + 1 % των ψήφων . Μία τέτοια εξέλιξη μπορούμε να τη θεωρήσουμε αριθμητικά αδύνατη και πολικά εξωπραγματική . Σημαντικός παράγοντας παραμένει το ποσοστό που θα συγκεντρώσουν τα κόμματα που δεν θα περάσουν το κατώφλι του 3 % για την είσοδό τους στη Βουλή . Στις εκλογές του Ιουλίου 2019 το αθροιστικό ποσοστό τους ήταν 8,07 % και η ΝΔ κατέκτησε την αυτοδυναμία με ποσοστό 39,85 %. Με το ίδιο ποσοστό των εκτός Βουλής κομμάτων η ΝΔ θα χρειαζόταν σε εκλογές με απλή αναλογική ποσοστό 46,27 % για να κατακτήσει την αυτοδυναμία . Συμπέρασμα : με την απλή αναλογική δεν θα έχουμε αυτοδυναμία , όποιο και να είναι το πρώτο κόμμα . Ένας τρόπος για να κατανοήσουμε τη δυσκολία σχηματισμού κυβέρνησης με την απλή αναλογική είναι να εξετάσουμε τον αριθμό των εδρών που θα έπαιρναν τα κόμματα της Βουλής σύμφωνα με τα ποσοστά που κέρδισαν στις εκλογές του 2019 . Σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να δώσουν θετική ψήφο στον ΣΥΡΙΖΑ και τα τρία κόμματα : ΚΙΝΑΛ , ΚΚΕ και ΜέΡΑ25 , πράγμα μάλλον δύσκολο , ειδικά σε ό , τι αφορά το ΚΚΕ . Δε δεύτερη περίπτωση , εξίσου σύνθετη , ΝΔ και ΕΛ . ΛΥΣΗ συγκεντρώνουν 142 έδρες , οπότε θα έπρεπε ο ΣΥΡΙΖΑ να λάβει τουλάχιστον 143 ψήφους που απαιτούν τη στήριξη του ΚΙ- ΝΑΛ και του ΚΚΕ ( 103 + 27 + 17 ) και την αποχή των 11 βουλευτών του ΜέΡΑ25 . Ο κάλπες βεβαίως κρύβουν εκπλήξεις και όπως επισημαίνουν έμπειροι περί τα εκλογικά πολιτικοί
παράγοντες , « κανείς δεν μπορεί να προκαθορίσει πώς θα αντιδράσει το εκλογικό σώμα στο δίλημμα “ μία ή δύο εκλογές ;” που θα τεθεί για πρώτη φορά ιστορικά με τόσο κάθετο τρόπο . Το καθοριστικό συμπέρασμα από την εφαρμογή της απλής αναλογικής είναι ότι ενώ το πρώτο κόμμα μπορεί να βρει έδρες πλειοψηφίας σε συνεργασία με το τρίτο ( 160 ή 157 έδρες στο περιθώριο των δύο σεναρίων ), η εκδοχή που αγνοεί το πρώτο κόμμα για να υπάρξει άλλη πλειοψηφία δεν είναι , τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα , ρεαλιστική . Όχι μόνο γιατί δεν υπάρχει καμία τέτοια εκπεφρασμένη επιθυμία , αλλά και γιατί οι έδρες που συγκεντρώνονται θεωρητικά από τρία κόμματα ( ΣΥΡΙΖΑ , ΚΙΝΑΛ , ΜέΡΑ25 ) είναι από 132 έως 137 . Έτσι μπαίνει ουσιαστικά στην εξίσωση ένα σημαντικό δίλημμα για τρίτο κόμμα . Θα συνεισέφερε τις έδρες του για σχηματισμό κυβέρνησης με το προπορευόμενο κόμμα ή θα προτιμούσε να μείνει στην αντιπολίτευση ελπίζοντας ότι θα αυξήσει την επιρροή του με αναβαθμισμένο ρόλο στο μέλλον ; Βασισμένοι στη δεύτερη στρατηγική η επανάληψη των εκλογών θα ήταν μάλλον αναπόφευκτη . Στη δεύτερη περίπτωση , όμως , αλλάζουν και τα δεδομένα με την εφαρμογή του εκλογικού συστήματος της ενισχυμένης αναλογικής που ψήφισε η Ν . Δ . στις αρχές του 2020 , ο οποίος πριμοδοτώντας σχετικά το πρώτο κόμμα , διευκολύνει τον σχηματισμό κυβέρνησης . Επί της ουσίας αυτό σημαίνει ότι με την ενισχυμένη αναλογική , εάν το πρώτο κόμμα , έχει λάβειποσοστό μεγαλύτερο ή ίσο του 25 % των έγκυρων ψηφοδελτίων , τότε λαμβάνει μπόνους 20 έδρες , ενώ οι υπόλοιπες280 έδρες κατανέμονται αναλογικά μεταξύ των δικαιούμενων εδρών κομμάτων . Από το 25 % και μετά , για κάθε 0,5 % το πρώτο κόμμα θα παίρνει επιπλέον μπόνους μία έδρα , ενώ το μάξιμουμ των 50 εδρών θα το λαμβάνει εάν το ποσοστό του είναι στο40 %. Αυτά ισχύουν και σε περίπτωση συνασπισμού κομμάτων , εφόσον ο μέσος όρος της δύναμης των κομμάτων που τον απαρτίζουν είναι μεγαλύτερος από την δύναμη του αυτοτελούς κόμματος , που συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο αριθμό εγκύρων ψηφοδελτίων . Έτσι , ένα κόμμα που θα κινείται κοντά στο 37 % θα μπορεί να έχει αυτοδυναμία , σε συνάρτηση και με άλλους παράγοντες , όπως ο αριθμός των κομμάτων που θα εισέλθουν στη Βουλή . Εφόσον αποσπάσει το 40 % της λαϊκής ψήφου , θα λαμβάνει τις επιπρόσθετες 50 έδρες , αριθμό που μέχρι τώρα λάμβανε το πρώτο κόμμα ανεξαρτήτως του ποσοστού του . Να υπενθυμίσουμε ότι , καθώς στην Ελλάδα δεν υπάρχει σταθερό και συνταγματικά κατοχυρωμένο εκλογικό σύστημα , η μεταπολιτευτική ιστορία χωρίζεται σε δύο περιόδους , την πριν και τη μετά το 2001 . Το μείζον που σημειώθηκε εκείνη τη χρονιά ήταν , μέσω της τότε διαδικασίας αναθεώρησης του καταστατικού χάρτη της χώρας , η δέσμευση όλων των μετέπειτα πλειοψηφιών , όταν αποφασίζουν αλλαγή του εκλογικού νόμου , η ισχύς του νέου να αρχίζει από τις μεθεπόμενες και όχι τις αμέσως επόμενες εκλογές , όπως έως τότε ίσχυε . Μοναδική εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα και εφαρμογή νέου εκλογικού νόμου από τις επόμενες εκλογές προβλέπεται μόνο στην περίπτωση που ο νέος εκλογικός νόμος ψηφιστεί « με την πλειοψηφία των δύο τρίτων του όλου αριθμού των βουλευτών », δηλαδή τουλάχιστον 200 βουλευτές .