Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
2.4. Η διδασκαλία ως διαδικασία διαμόρφωσης εγγράμματων ταυτοτήτων
Μέχρις εδώ δόθηκε βαρύτητα σε μια, θα μπορούσαμε να πούμε, οριζόντια ανάγνωση
των σχολικών διδακτικών πρακτικών και στο πώς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν γόνιμα οι ΤΠΕ στο πλαίσιο αυτό. Είναι όμως απαραίτητη και μια προσπάθεια για κάθετη ανάγνωση της διδασκαλίας. Αν μέχρις εδώ απαντούσαμε στο ερώτημα «πώς
μπορούμε να διαβάσουμε κριτικά το σύνολο των σχολικών διδακτικών πρακτικών
στις οποίες εμπλέκονται οι φιλόλογοι, έτσι ώστε να ενσωματώσουμε δημιουργικά τις
ΤΠΕ;», τώρα θα επιχειρήσουμε να δείξουμε ότι ο τρόπος που αυτό θα γίνει έχει σημαντικές επιπτώσεις στη συγκρότηση της εγγράμματης ταυτότητας των μαθητών μας.
Όπως έχει ήδη γίνει φανερό, μεγάλο μέρος του προβληματισμού στην παιδαγωγική αξιοποίηση των ΤΠΕ δίνει έμφαση σε εξαιρετικά επιφανειακά στοιχεία, όπως
είναι η δημιουργία υποδομών, η ανάπτυξη λογισμικού και η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στη διδακτική αξιοποίηση του λογισμικού. Πρόκειται για μια προσέγγιση
εξαιρετικά ρηχή και κάθε άλλο παρά ουδέτερη από μια βαθύτερη πολιτική οπτική,
την οποία έχουμε αποκαλέσει σε προηγούμενες ενότητες «εργαλειακή λογική» (βλ.
Εισαγωγή και Ενότητα Ι, κεφ. 1.4). Οι συνέπειες της προσέγγισης αυτής είναι ήδη
ορατές: παρά τους πόρους που έχουν επενδυθεί (ή καλύτερα σπαταληθεί) διεθνώς
προς αυτή την κατεύθυνση, τα αποτελέσματα είναι πολύ φτωχά. Αναφέραμε ενδεικτικά στο κεφ. 1.4. της ενότητας Ι τον τίτλο του βιβλίου του Larry Cuban Oversold
and Underused, το οποίο αναφέρεται στην εικοσαετή εμπειρία των ΗΠΑ, όπου οι
υπολογιστές πουλήθηκαν κατά εκατοντάδες χιλιάδες στα σχολεία, αλλά έμειναν σχεδόν αχρησιμοποίητοι.
Η συγκεκριμένη, βέβαια, κριτική εστιάζει στις τεχνικές και άλλες δυσκολίες
του πράγματος, συνεχίζοντας μια σημαντική επιστημονική παράδοση ως προς τη γενικότερη δυσκολία εισαγωγής καινοτομιών στην εκπαίδευση13 και υποβαθμίζει άλλες
πολύ σημαντικές παραμέτρους, όπως το είδος των διδακτικών πρακτικών στο πλαίσιο
των οποίων θα αξιοποιηθούν οι ΤΠΕ στη διδασκαλία. Αγνοείται, δηλαδή, το γεγονός
ότι η διδακτική διαδικασία κινείται –συνειδητά ή ασύνειδα– στο πλαίσιο κάποιας ή
13
Βλ. π.χ. Fullan 1993.
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
55