Ειδικό Μέρος | Page 437

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση (α) Επισήμανση της διαφοράς ανάμεσα στις δυνατότητες της εικαστικής τέχνης και της ποίησης. Αντικείμενο της ζωγραφικής αποτελούν τα σώματα, που με τις ορατές ιδιαιτερότητες τους υφίστανται ως ολότητες ή ως γειτνιάζοντα κομμάτια στον χώρο, ενώ αντικείμενο της ποίησης αποτελούν πράξεις που διαδέχονται η μία την άλλη στον χρόνο. Συνειδητές υπερβάσεις των ορίων είναι κατανοητές όταν από το ένα μέρος η ζωγραφική αναπαριστά (υπαινικτικά) πράξεις μέσω σωμάτων και από το άλλο μέρος η ποίηση περιγράφει (υπαινικτικά) σώματα μέσω πράξεων. (β) Η σύγκριση του κειμένου με την καλλιτεχνική απόδοση μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τους διαφορετικούς εκφραστικούς τρόπους της ποίησης και της λογοτεχνίας: είτε ότι ο ζωγράφος δεν παρακολουθεί άμεσα τη ροή του λόγου της Οδύσσειας (ακόμα κι όταν είναι πασιφανείς οι σχέσεις μεταξύ του έπους και της αγγειογραφίας), αλλά αφορμάται στην αναπαράσταση του από μια δική του οπτική ή ακουστική αντίληψη∙ είτε ότι ο ζωγράφος εκμεταλλεύεται μόνο μια συγκεκριμένη στιγμή των πράξεων, «τη συνοπτικότερη», αυτήν από την οποία γίνεται όσο το δυνατό πιο κατανοητό το προηγούμενο και το επόμενο. Αυτό που ο ποιητής μέσα στο εύρος, την άνεση και την ενάργεια του έπους το παρουσιάζει εξελικτικά ως πράξεις που διαδέχονται η μία την άλλη μέσα στον χρόνο, ο ζωγράφος το παρουσιάζει αθροιστικά με αντικείμενα που, ενώ αναφέρονται σε διαφορετικά χρονικά σημεία, συνδέονται, το ένα δίπλα στο άλλο, σε μία εικόνα. 3. Ο «αμοιβαίος φωτισμός των τεχνών». Κατά τον συσχετισμό μεταξύ του έπους και της (σύγχρονής του) αγγειογραφίας αναζητούμε διαρθρωτικούς παράγοντες της σύνθεσης, διακοσμητικά στοιχεία αλλά και συνειδητές αναλογίες στην αναπαράσταση ανθρώπων και σκηνών με ανθρώπους, ώστε να μπορούμε να μιλάμε και για «αναπαραστατικές» αντιστοιχίες. Βεβαίως, και σε αυτή την περίπτωση είναι σαφές ότι ο ζωγράφος και ο ποιητής μιλούν διαφορετική γλώσσα. Ωστόσο, μέσω της σύγκρισης μπορούμε να έρθουμε πλησιέστερα και στους δύο. Επιπλέον, την εικόνα ο θεατής τη βλέπει ως σύνολο· ένα κείμενο, αντίθετα, ξεδιπλώνεται στον αναγνώστη σιγά-σιγά, κατά τμήματα, μολονότι ο συγγραφέας, προτού χαράξει τις λέξεις, έχει σχηματίσει μιαν αδιαίρετη αντίληψη του όλου. Συνεπώς, μέσω της εικόνας θα πρέπει να είναι δυνατή και για τον αναγνώστη μια εντύπωση αυτής της ολοκληρωμένης αντίληψης. Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης 437