Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
προτεραιότητες της σύγχρονης γλωσσοδιδακτικής, που είναι να μην αντιμετωπίζονται
οι λέξεις αποκομμένες, αλλά να τοποθετούνται στα συμφραζόμενά τους: στην πρόταση, στην παράγραφο, στο κειμενικό είδος (genre) και στο πεδίο που ανήκουν (π.χ.
εκπαίδευση, δημοσιογραφία κτλ.). Ένα λεξικό όμως δεν μπορεί παρά να δώσει το ερμήνευμα μιας λέξης και παραδείγματα χρήσης της σε προτασιακό επίπεδο συνήθως,
κάτι που είναι ανεπαρκές. Γι’ αυτό, η αναζήτηση στο λεξικό συνδέθηκε με την παράλληλη δυνατότητα αναζήτησης σε σώμα κειμένων.
Το σημαντικό είναι ότι η σύνδεση αυτή μεταξύ λεξικού και σώματος κειμένων μεταθέτει το ενδιαφέρον της γλωσσικής διδασκαλίας από την ενασχόληση με τις
λέξεις καθαυτές στο πώς το περικείμενο (context) καθορίζει τη σημασία και τη λειτουργία των λέξεων. Μέσα από τη δυνατότητα αυτή των παράλληλων αναζητήσεων
διαμορφώνεται ένα διερευνητικό περιβάλλον, το οποίο δίνει στον δάσκαλο τη δυνατότητα να ξεφύγει από την καθημερινή στατική διδασκαλία του λεξιλογίου, να αναθέσει στα παιδιά μικρές ερευνητικές εργασίες, μέσα από τις οποίες θα ανακαλύψουν
τη σημασία των λέξεων, θα μιλήσουν και θα κατανοήσουν τον ρόλο των συμφραζομένων, του επιπέδου ύφους, της περίστασης επικοινωνίας, του λόγου στον οποίο ανήκουν κτλ. Παράλληλα, θα έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν υποστηρικτικά
τις πληροφορίες του λεξικού: τους ορισμούς, τα παραδείγματα, την ετυμολογία κτλ.
5.1.3 Το ηλεκτρονικό λεξικό ως γλωσσοδιδακτικό περιβάλλον
Μια σημαντική παράμετρος της γλωσσικής εκπαίδευσης που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα
αλλά είναι υποβαθμισμένη ή δεν προσεγγίζεται κατά τρόπο συστηματικό και ικανοποιητικό στο ελληνικό σχολείο, είναι αυτή που σχετίζεται με τις Γνώσεις των μαθητών σε Θέματα Γλώσσας (Γ.Θ.Γ.) (Knowledge About Language).116 Στο πλαίσιο του
κριτικού γραμματισμού η γραμματική και οι γνώσεις ευρύτερα για τη γλώσσα αξιοποιούνται ως εργαλεία για την αποκάλυψη και συζήτηση της βαθύτερης ιδεολογίας
που διαπερνά τον κειμενικό μας και κατά προέκταση και τον κοινωνικό μας περίγυρο.
116
Χρησιμοποιώ τους όρους που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη σχετική συζήτηση στην Αγγλία. Ο όρος
Γνώσεις των μαθητών σε Θέματα Γλώσσας χρησιμοποιείται κυρίως στη διδασκαλία της μητρικής
γλώσσας, ενώ ο όρος Γλωσσική Επίγνωση (language awareness) στη διδασκαλία των ξένων γλωσσών
(Carter 1995, 81-87). Συχνά όμως οι δύο όροι χρησιμοποιούνται χωρίς διάκριση (Fairclough 1992),
λογική που ακολουθείται και στο παρόν κείμενο. Η προσέγγιση ωστόσο που ακολουθείται στο παρόν
κείμενο είναι αρκετά ευρύτερη από το περιεχόμενο του προβληματισμού στην Αγγλία, όπως θα φανεί
στη συνέχεια.
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
331