Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
ψηφιακό μέσο ορίζει τον τρόπο πρόσληψης: η υπερκειμενική μυθοπλασία
προσλαμβάνεται ως de facto αναμόρφωση της έντυπης μυθοπλασίας. Το υπερκείμενο
συχνά παρουσιάζεται από τη φύση του ως επαναστατικό. Οι συνεχείς παραβιάσεις της
αφηγηματικής και χρονικής ακολουθίας, η δυναμική δομή και η ελαστικότητα στον
χώρο κατανοούνται ως προσπάθειες υπονόμευσης δομών και τρόπων, τους οποίους η
έντυπη παραδοσιακή λογοτεχνία φαίνεται να επιδοκιμάζει.
Η υπερκειμενική δομή ευνοεί τη διακλαδωτή αφήγηση και την πολυεπίπεδη
ανάπτυξη της εξιστόρησης. Το λογοτεχνικό υπερκείμενο καταργεί το βασικό
χαρακτηριστικό της έντυπης λογοτεχνίας, τη μονοκρατορία του λόγου. Ενσωματώνει
εικόνες, γραφικά, ήχο, κίνηση, βίντεο. Στη διαδικτυακή εκδοχή του ο λογοκεντρικός
χαρακτήρας της λογοτεχνίας υποχωρεί και δίνει τη θέση του στη συνομιλία των
τεχνών.
Τα λογοτεχνικά υπερκείμενα σπανίως έχουν γραμμική μορφή και σπανίως
ακολουθούν
γραμμική
αφήγηση.
Συχνά
αποτελούν
προϊόντα
συνεργασίας:
δημιουργούνται από περισσότερους από έναν συγγραφείς. Επιτρέπουν την αμφίδρομη
επικοινωνία και χαρακτηρίζονται από το στοιχείο της αλληλεπίδρασης. Η
αναγνωστική διαδρομή που θα ακολουθήσει ο διαδικτυακός αναγνώστης μια
δεδομένη στιγμή είναι μοναδική. Καθώς η υπερκειμενική δομή είναι ρευστή, κάθε
αναγνωστική διαδρομή δίνει μορφή σε διαφορετικές εκδοχές του υπερκειμένου.
Η υπερλογοτεχνία βρίσκεται σαφώς έξω από τον λογοτεχνικό κανόνα, ο
οποίος αποτελεί το κύριο αντικείμενο της διδασκαλίας του μαθήματος στη σχολική
τάξη. Παρά ταύτα, ορίζει μια δυναμική τάση της σύγχρονης λογοτεχνίας και
εγκαινιάζει ένα νέο είδος ανάγνωσης, το οποίο δεν μπορεί να απουσιάζει από τις
αναγνωστικές προσλαμβάνουσες των μαθητών (Bruce & Hogan 1998· επίσης Cope &
Kalantzis 2000).
Αλλά οι ΤΠΕ μπορούν να συμβάλλουν επίσης στην πολυστρωματική
πρόσληψη και την ανάδειξη του παιγνιώδους χαρακτήρα της έντυπης λογοτεχνίας. Ο
επεξεργαστής ευνοεί τον πειραματισμό με τις λέξεις και τη δομή των λογοτεχνικών
κειμένων, αναδεικνύοντας στοιχεία της ποιητικής τους. Επίσης ευνοεί τις διορθώσεις
και τις επάλληλες γραφές κατά τη δημιουργική γραφή. Αυτές καταδεικνύουν
καλύτερα από καθετί άλλο στους μαθητές τη συγγραφική μηχανή, τον δόλο και τα
τεχνάσματά της. Η μεταγραφή ενός λογοτεχνικού κειμένου με τη βοήθεια των
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
147