Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Οι επιρρηματικές μετοχές
Επιρρηματικές μετοχές είναι η αιτιολογική , η τελική , η υποθετική , η εναντιωματική , η χρονική και η τροπική μετοχή .
✓ Αιτιολογική μετοχή : Τόν Περικλέα ἐν αἰτίᾳ εἶχον ὡς πείσαντα σφᾶς πολεμεῖν . || Κατηγορούσαν τον Περικλή , γιατί κατά τη γνώμη τους έ- πεισε αυτούς να κάνουν πόλεμο .
✓ Τελική μετοχή : Οἱ Ἀθηναῖοι παρεσκευάζοντο ὡς πολεμήσοντες . || Οι Αθηναίοι προετοιμάζονταν , για να πολεμήσουν .
✓ Υποθετική μετοχή : Δίκαια δράσας συμμάχους ἕξεις θεούς . || Αν κάνεις δίκαιες πράξεις , θα έχεις τους θεούς συμμάχους .
✓ Εναντιωματική μετοχή : Ἕλληνες ὄντες κατά τῆς Ἔλλάδος μάχονται . || Αν και είναι Έλληνες , πολεμούν εναντίον της Ελλάδος .
✓ Χρονική μετοχή : Ἅμα ταῦτα εἰπών ἀνέστη . || Αμέσως μόλις είπε αυτά , σηκώθηκε .
✓ Τροπική μετοχή : Ἧκε παρά βασιλέως φέρων χρήματα πολλά . || Ήρθε από το βασιλιά με πολλά χρήματα .
Κάθε μετοχή έχει υποκείμενο , με το οποίο συμφωνεί κατά γένος , αριθμό και πτώση . Όταν υποκείμενο της μετοχής είναι το υποκείμενο του ρήματος , τότε η μετοχή είναι συνημμένη στο υποκείμενο , όταν υποκείμενο της μετοχής είναι το αντικείμενο του ρήματος , τότε η μετοχή είναι συνημμένη στο αντικείμενο . Όταν το υποκείμενο της μετοχής δεν είναι ούτε το υποκείμενο του ρήματος ούτε το αντικείμενο του ρήματος , τότε η μετοχή μπαίνει σε πτώση γενική , λέμε ότι βρίσκεται σε γενική απόλυτη και υποκείμενό της είναι ένα όνομα σε γενική πτώση που δεν έχει άλλο συντακτικό ρόλο στην πρόταση .
✓ Καὶ διὰ τοῦτο ὀργισθεὶς Ἀπόλλων κτείνει Κύκλωπας . || Και επειδή ο Απόλλων οργίσθηκε γι ’ αυτό σκοτώνει του Κύκλωπες .
✓ Τὸν Περικλέα ἐν αἰτίᾳ εἶχον ὡς πείσαντα σφᾶς πολεμεῖν . || Τον Περικλή κατηγορούσαν , γιατί κατά τη γνώμη τους τους έπεισε να πολεμούν .
92