Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Το κατηγόρημα
Το κατηγόρημα σε μια πρόταση μπορεί να είναι :
α . Mονολεκτικό · αποτελείται μόνο από ένα ρήμα ( P ): παίζω , γράφει , λύουσιν κτλ .
β . Περιφραστικό · αποτελείται από :
1 . Έναν τύπο του ρήματος εἰμὶ ή άλλου συνδετικού ρήματος και ένα όνομα , επίθετο ή ουσιαστικό , που λέγεται κατηγορούμενο ( K ).
2 . Ένα ρήμα και το αντικείμενό του ( A ). 3 . Ένα ρήμα , το αντικείμενο και το κατηγορούμενο του αντικειμένου .
Συνεπώς , η δομή της απλής πρότασης είναι : α . Υποκείμενο + Ρήμα : Ὁ Νικίας εἶπε . β . Υποκείμενο + συνδετικό Ρήμα + Κατηγορούμενο : Σόλων ἦν νομοθέτης .
γ . Υποκείμενο + Ρήμα + Αντικείμενο (+ 2 ο Αντικείμενο ): Οἱ νόμοι ζημιοῦσι τούς ἀδικοῦντας . || Οι νόμοι τιμωρούν τους άδικους . / Ὀ βασιλεύς ἡμᾶς τά ὅπλα ἀπαιτεῖ . || Ο βασιλιάς των Περσών απαιτεί από εμάς τα όπλα .
δ . Υποκείμενο + Ρήμα + Αντικείμενο + Κατηγορούμενο Αντικειμένου : Διόνυσος ἐκάλεσε τὴν πόλιν Nῦσαν . || Ο Διόνυσος ονόμασε την πόλη Νύσα .
Tο υποκείμενο αποτελεί το ονοματικό μέρος ή αλλιώς ονοματικό σύνολο ( OΣ ) της πρότασης ( Π ), ενώ το κατηγόρημα ( μονολεκτικό ή περιφραστικό ) αποτελεί το ρηματικό μέρος ή ρηματικό σύνολο ( PΣ ) της πρότασης :
✓ Ὁ ῥήτωρ ἀγορεύει . ✓ Σωκράτης ἦν σοφός .
104