Prezentacja
Wystawa obwoźna “Doświadczenie Auschwitz w Sztuce Byłych Więźniów” i prezentacja materiału edukacyjnego
Prelegenci:
-Agnieszka Sieradzka, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
-Katarzyna Odrzywołek, MCEAH, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Agnieszka Sieradzka, kuratorka wystawy i historyczka odpowiedzialna za zbiory sztuki w Państwowym Muzeum Auschwitz - Birkenau, zaprezentowała założenia wystawy obwoźnej zatytułowanej „Doświadczenie Auschwitz w Sztuce Byłych Więźniów” oraz proces myślowy przyświecający jej stworzeniu.
Na zbiory sztuki składają się prace przygotowane nielegalnie w trakcie funkcjonowania obozu, jak również dzieła powstałe po zakończeniu wojny. W przypadku tej konkretnej wystawy skupiono się na pracach powojennych z trzech głównych powodów: zostały one stworzone po wojnie w czasie pokoju, a więc twórcy mogli swobodnie wyrażać się artystycznie; są lepiej dostosowane do wypełniania celów edukacyjnych, a także pokazują całokształt okrucieństwa w warunkach obozowych w przeciwieństwie do rysunków i szkiców powstałych w obozie, które w dużej mierze pozostały nieukończone z uwagi na niebezpieczeństwo zagrożenia życia więźniów.
Są to bardzo mocne prace, które „odzwierciedlają emocje i odczucia, dość ekstremalne i trudne do skopiowania” - powiedziała Agnieszka Sieradzka. Celem artystów było opowiedzenie historii o tym, co widzieli, co czuli i czego doświadczyli w okresie funkcjonowania obozu. Rysunki i obrazy odzwierciedlają ich przemyślenia tam, gdzie brakuje do tego słów. Były sposobem na poradzenie sobie z obozową traumą, niekoniecznie zaś na udokumentowanie wydarzeń, które miały tam miejsce.
Jeśli chodzi o wybór prac do zaprezentowania na wystawie, konieczne było podjęcie trudnych decyzji. „Co pokazywać, a czego nie? Które wydarzenia, które momenty powinny zostać zaprezentowane i opisane? A z których należy zrezygnować? Może powinniśmy zaprezentować więcej prac spełniających funkcję ilustracyjną, a może tych, które odwołują się do emocji? Które z nich są najbardziej reprezentatywne? Które opowiedzą ludziom więcej?” – oto kilka z pytań, na które Agnieszka wraz ze swoim zespołem musieli znaleźć odpowiedzi. Celem przyświecającym zorganizowanej wystawie była prostota – czytelność przekazu to bardzo istotna kwestia. Dla każdego z tematów wybrano proste i wymowne tytuły, takie jak „Głód” czy „Kary i Egzekucje” i do zilustrowania każdego z nich przypisano po kilka dzieł sztuki. W celu uwypuklenia przekazu i zapewnienia jego jasności, przedstawiane tematy ułożono w porządku chronologicznym, od momentu przybycia do obozu do śmierci (głód/eksterminacja/marsze śmierci itp.). Rysunki i obrazy to zeznania i wspomnienia byłych więźniów, którzy mówią w nich swoim własnym głosem. Z tego powodu twórcy wystawy zdecydowali się pominąć komentarz historyczny. Celem projektu nie jest znalezienie odpowiedzi na wszystkie pytania ani zaprezentowanie tematów związanych z Auschwitz; ideą, jaka mu przyświecała był impuls, zaproszenie zwiedzających do sięgnięcia głębiej i poszerzenia swojej wiedzy w oparciu o wystawę. Mimo, że wystawa nie jest opatrzona żadnym komentarzem historycznym, zdecydowano się zaprezentować pewne cytaty pochodzące ze świadectw i wspomnień innych więźniów, by wzmocnić ich przekaz oraz połączyć obrazy ze słowami. Celem wystawy jest nauczanie historii obozu z perspektywy więźniów oraz opowiadanie o tym, czego doświadczyli, lecz także mówienie o uczuciach. Przedstawienie obozu z perspektywy sztuki stanowi dzięki swojej uniwersalności doskonały materiał edukacyjny. Sztuka przemawia do każdego, a więc może być wykorzystywana niezależnie od języka.
To dobry punkt wyjścia, by zwiększać świadomość oraz opracowywać materiały edukacyjne.