eTTK | üÁ‘· ø £< ∏äq +
bò˛ s ¬ ¢’& é ø ì £ | ædüTÔ +~. ª bò˛ s ¬ ¢’&, é e ÷ qe Äs√ > ´+ ∑ μ nqï n + X¯ + ô |’ Á | | ü +#· ü Äs√ > ´ ∑ dü + dü ú 1970˝À $& ÉT < \ ä # ˚dæq ˇø £ ìy˚ ~ ø £ Á | üø ± s ¡+ 5 | æ | æm + bò˛ ¢¬ s’& é ñ qï ˙ { Ïì $ ìjÓ ÷–+#· T≈ î £ + ≥T qï | üŒ { Ïø ° ôdÿ * ≥˝Ÿ bò˛ ¢ s√dædt dü + Áø £$ T +# ˚ neø ± X¯ + ˝Ò < äT. ÄK ] øÏ 8 | æ | æm + bò˛ ¢¬ s’& é ñqï ˙ { Ïì‘ ê – Hê ôdÿ * ≥˝Ÿ bò˛ s√dædt ¢ sêe & ÜìøÏ πøe \+ | ~ ü XÊ‘·+ neø ± XÊ \ T ñHêïsTT. á yê ´~ Û k˛ø £& ÜìøÏ neø ± X¯ + ñqï Á | ü | ü +#· < ˚XÊ \ ˝À >± ì, eTq Çs ¡ T > ∑T bıs ¡ T > ∑T sêÁcÕ º\ ˝À >± ì Bì rÁe‘· n +‘·>± ø £ ì | æ +#·< äT. ÄÁùd º* j ·÷ ˝À 13.5 | | æ æm + bò˛ s ¬ ¢’& é ñHêï bò˛ s√dædt ¢ C≤ & É \ T ˝Òø £ b˛e & ÜìøÏ, 6 | æ | æm + ≈ £ L & Ü $ T +#· ì‘\+>± Ó D˝À á yê ´~ ÛÁ > ∑düTú \ T ≈ îs £ ¡÷| ⁄\ ü T >± e ÷] b˛e & ÜìøÏ ùV≤‘· Te ⁄ @$ T {? Ï eTqπø m +< äTø ° • ø? å £
1945`1975 eT < Ûä ´ e∫Ãq e ÷ s ¡ TŒ \ e \¢ H˚ ìC≤ + ≈ £ î yÓ’< ä ´, Äs√ > ∑ ´, dü \ Vü ‰< ës ¡ T >± ñqï
8 8 nø√ º ãsY, 2018
< ˚esY 1945˝À q \¢>=+& É õ˝≤ ¢ ˝À bò˛ ¢ s√dædt u≤ ~ Û‘· T \ qT > ∑T ] Ô +# ês ¡ T. nsTT‘ ˚ Ç | ü� & ÉT eTq + #·÷ düTÔqï < äèXÊ ´\ qT Äj · Tq #·÷& É˝Ò < äT. n | ü� & ÉT ø ± fi¯ó ¢, # ˚‘· T \ T e + ø £ s ¡ T ¢ b˛sTTq yês ¡ T ˝Òs ¡ T. ø ± ì 1971 ÁbÕ +‘·+ ˝À á | ü ] D≤eT + < ë | ü ⁄]+ ∫ +~. eTs√ Hê \ Tπ > fi¯ ¢ øÏ rÁeyÓTÆ +~. 1945˝À ñqï | ü ] dæú‘· T \ T @$ T { Ï? 1975˝À »]– q e ÷ s ¡ TŒ @$ T { Ï? Bìì | ü ] o * ùdÔ bÂwæ˜ø ± Vü ‰ s ¡+ ÁbÕ < Ûëq ´+ ≈ £ L & Ü‘ Ó \ TdüTÔ +~. Ä 30 dü + e‘·‡ sê \ ˝À kÕe ÷ õø £+>± rÁeyÓTÆq e ÷ s ¡ TŒ \ T e # êÃsTT. Á >± MTD ÁbÕ +‘ ê \ T dü + Á | ü < ësTTø £ ã +< Ûë \ qT e < äT \ T≈ £ îì yêDÏ »´ Á | üuÛ≤yêìøÏ ˝ÀqsTTq ~ ≈ £ L & Ü Ä ø ±\ y˚T. 1975, Ä‘· s ¡ Tyê‘· Á >± e ÷\ ˝À bÕ & ç u≤ >± ñ +& ˚ ~. < ëìì‘=\‘· Ç +{ Ï nedüsê \ ≈ £ î ñ | üjÓ ÷–+#· Tø = ì, $ T –* q ~ ñ∫‘·+>± | ü +# ẙês ¡ T.‘· s ¡ Tyê‘· bÕ & ç | ü≥ º D≤ \ ≈ £ î, q > ∑sê \ ≈ £ î
bò˛ ¢] Hé.. bò˛ ¢¬ s’& é.. bò˛ ¢ s√dædt...
Ç +‘· es ¡ ≈ £ î qyÓ ÷< äT # ˚düT≈ £ îqï 118 s ¡ kÕj · Tq eT ÷\ ø ±\ ˝À bò˛ ¢] Hé ˇø £{ Ï. BìøÏ düŒ +< äq > ∑TD + m≈ îÿe £. n +< äTπø Á | üø è £ ‹ ˝À bò˛ s ¬ ¢’& é s ¡÷| + ü ˝À @ s Œ ¡ & ÉT‘·÷ ñ + ≥T +~. uÛ ÷$ Ñ T MT < ä düs ¡« kÕ < Ûës D ¡ +>± ø £ ì | æ +# ˚ 13 eT ÷\ ø ±\ ˝À bò˛ ¢¬ s’& é ˇø £{ Ï. Ç ~ düs ¡« yê ´| æÔ. n + fÒ e ÷ qyê [ rdüT≈ £ îH˚ ÄVü ‰ s ¡+ ˝À, ùd $+# ˚ Á < äe | ü < ësêú \ ˝À Bì ñìøÏ‘·| æŒ +#· ˝Òì ~. ø ± ã { Ï º e ÷ qe ⁄\ Äs√ > ∑ ´+ MT < ä bò˛ ¢¬ s’& é Á | üuÛ≤e + > ∑D˙j · T +>± ñ + ≥T +~. Ç ~ X¯Øs ¡+ ˝À Á | üy˚ •+# ˚ yÓ ÷‘ ê < äTqT ã { Ï º Ç≥T y˚T \ T, n≥T ø °& ÉT »] π > neø ± XÊ \ T ñHêïsTT. X¯Øs ¡+ ˝À Á | üy˚ •+ ∫q bò˛ ¢¬ s’& é˝À 96 qT + ∫ 99 XÊ‘·+ ˝À | ü˝Ò ñ +& çb˛‘· T +~. ø ±* ¸j · T + e˝ … H˚ BìøÏ meTTø £\ qT ÄÁX¯sTT +# ˚ > ∑TD + ñqï ~ ø ± ã { Ï º ndæú | ü +» s ¡ ìsêàD + ˝ÀqT, H√ { Ï˝À | üfi¯ ¢ ≈ £ î | ü ]$ T‘· eTe ⁄‘· T +~. nedüs ¡ yÓTÆq y˚Ts ¡ bò˛ ¢¬ s’& é X¯Øs ¡+ ˝ÀøÏ yÓ [‘ ˚ n ~ | üfi¯ ¢ ≈ £ î | ü ]$ T‘·+. m≈ £ îÿe rdüT≈ £ î + fÒ meTTø £\ T > ∑T \¢ u≤ ] b˛j˚T s√ > ∑ + k˛≈ £ î‘· T +~. bò˛ ¢] Hé ˇø £ eT ÷\ ø £+( m * yÓT +{ Ÿ). Á | üø £ è ‹ ˝À m≈ £ îÿe >± ñ +& ˚ eT ÷\ ø ±\ es ¡ dü˝À 17e kÕúq + Bì < ˚. Á | ü | ü +#· yê ´| üÔ +>± bò˛ ¢] Hé 90 $ T * j · THé ≥qTï \ T ñ + fÒ n +< äT˝À Äs√ e +‘· T eTq < ˚X¯ + ˝ÀH˚ ñ +~. ˙ { Ï˝ÀqT, ÄVü ‰ s ¡+ ˝ÀqT, uÛÑ ÷$ T˝ÀqT, yÓTTø £ ÿ˝À ¢ qT, sê ‹ bıs ¡ ˝À ¢ qT, ÄK ] øÏ >±* ˝À ≈ £ L & Ü bò˛ ¢] Hé ñ + ≥T +~. w” ˝Ò nH˚ XÊgy˚‘· Ô 1771˝À yÓTT < ä { ÏkÕ ] Bìì > ∑T ]+ ∫ Á | ü | ü +# êìøÏ yÓ \¢& ç +#·>±, 1886˝À ôV≤Á˙ e ÷ sTT » Hé Bìì $& ÉBdæ yÓ * øÏrXÊ & ÉT. bò˛ ¢ s√dædt yêj · TTs ¡÷| ü + ˝À ñ + ≥T +~. ndü \ T s ¡÷| ü + ˝À n ~ ø £ q | ü & É < äT. Ç‘· s ¡ eT ÷\ ø ±\‘ √ ø £\ dæ bò˛ ¢¬ s’& é ‡>± \_ Ûdü ÷ Ô ñ + ≥T +~. bò˛ ¢¬ s’& é‘·> ∑T yÓ ÷‘ ê < äT˝À ñ + fÒ Äs√ > ∑ ´ y˚T. yÓ ÷‘ ê < äT $ T + ∫‘ ˚ | üfi¯ó ¢, meTTø £\ MT < ä Á | üuÛ≤e + ø £ ì | ædüTÔ +~. < ëìπø bò˛ ¢ s√dædt yê ´~ Û nì ù | s ¡ T ô |{ ≤ º s ¡ T. nsTT‘ ˚ 1925 es ¡ ≈ £ î Bì >=& Ée me ] ø ° | ü≥ º ˝Ò < äT. Ç ~ < ä +‘ ê \ ≈ £ î y˚T \ T # ˚j · T > ∑ \< äì nyÓT ] ø ± XÊgy˚‘· Ô \ T ãj · T≥ô | ≥ º& É +‘ √ ˙ { Ïì bò˛ ¢]& ˚wüHé # ˚j · T & É + ÁbÕs ¡+ uÛÑyÓTÆ +~. ˙ { Ï˝À bò˛ ¢] Hé ˇø £ | æ | æm +( bÕsY º‡ ô | sY $ T * j · THé ˝Ò < ë © ≥s ¡ T ˙ { Ï˝À ˇø £ $ T ©¢© ≥sY) ñ + fÒ eTqTwüß \ ≈ £ î y˚T \ T # ˚j · T > ∑ \< äT. ø ± ì 1925‘· s ¡ Tyê‘· ÁøÏdæ º j ·÷ ì, >±{ Ïj · TsY nH˚ Ç < ä › s ¡ T XÊgy˚‘· Ô \ T ˙ { Ï˝À bò˛ ¢] Hé m≈ £ îÿyÓ’‘ ˚ Á | üe ÷< äeTqï dü +> ∑ ‹ ì ãj · T≥ô |{ ≤ º s ¡ T. Ç ~ »]– q | üHÓï +& ÉT dü + e‘·‡ sê \ ≈ £ î n + fÒ 1937˝À ˙ { Ï‘ √ á yê ´~ Û b˛≈ £ î‘· T +< äì yÓTT < ä { ÏkÕ ] ø £ qT >= Hêïs ¡ T. yê ´~ Û u≤ >± eTT ~]‘ ˚ qsê \ MT < ä n ~ #·÷| æ +# ˚ Á | üuÛ≤e + > ∑T ]+ ∫ 1937 Hê { Ï ìy˚ ~ ø £ ˝ÀH˚ ôV≤ #· à ]+# ês ¡ T. ø ± fi¯ó ¢, # ˚‘· T \ T e + ø £ s ¡ T ¢ b˛j˚T | ü ] dæú ‹ ì C … qTyê \ ZyéT nì, yÓHÓïeTTø £ ø £ f …º ˝≤ _> ∑TdüT≈ £ î + fÒ < ëìì ôdÿ * ≥˝Ÿ bò˛ ¢ s√dædt nì | æ *# ês ¡ T.
| ü \ Tes ¡ dü \ MT < ä | üdüT | ü ⁄ s ¡+> ∑T á yê ´~ ÛøÏ ÁbÕs ¡+ uÛÑ < äX¯. n ~ meTTø £\ ≈ £ î ≈ £ L & Ü $ düÔ ] düTÔ +< äì( ôdÿ * ≥˝Ÿ bò˛s√dædt) yÓTT < { ä ÏkÕ ] Á | | ü +# ü êìøÏ‘* Ó j T · # ˚dæq ÁbÕ +‘·+ Á | üø ± X¯ + õ˝≤ ¢. 1937˝À bı ~*, < ä ] Ù, ø £ ì –] ˝À Ç ~ ñqï≥T º ø £ qT >= Hêïs ¡ T.
‘· s ¡*+#·& É + ÁbÕs ¡+ uÛÑyÓTÆ +~. bÕ \ T, yÓqï, HÓsTT ´ Á >± MTDT \ T kı +‘ êìøÏ yê & ÉTø√e & + É‘·– Zb˛sTT +~. n˝≤π > ≈ £ Ls ¡>± j · T \ T, Ä≈ £ î≈ £ Ls ¡\ T ≈ £ L & Ü. eTs√ ø °\ ø £ | ü ] D≤eT + ms ¡ Te ⁄\ yê & Éø £+ ô | s ¡>& ∑ +. É ms Te ¡ ⁄\‘ √ eT ÷& ÉT XÊ‘·+ uÛ ÷$ Ñ T˝ÀqT, | ü +& ˚ | ü + ≥˝À ø =+‘· es ¡ ≈ £ î bò˛ ¢¬ s’& é # ˚s ¡ T‘· T +~. ñqï bò˛ s ¬ ¢’& é≈ î £ Ç ~ n < äq +. Á >± e ÷\ ˝À 40 < äX¯ø £+‘· s ¡ Tyê‘· ø =‘· Ô | ü ] D≤eT +‘ ˚˙ { Ï ùdeq +. Ç ~ ≈ £ L & Ü( eTTK ´+>± yê ´~ Û |”& ç‘· ÁbÕ +‘ ê \ ˝À) Á | üC≤˙ø ± ìï bò˛ ¢ s√dædt u≤ ] q | ü & Éy˚ùd < ˚. eTq +‘ êπ > Á | ü ‹ {° ø £| t˝ÀqT 5 $ T ©¢ Á >± eTT \ bò˛ ¢¬ s’& é ñ + ≥T +~. ìC≤ + dü \ Vü ‰< ës ¡ T < ˚esY q \¢>=+& É bò˛ ¢ s√dædt yê ´~ ÛÁ > ∑düTú \ qT > ∑T ]+ ∫ ãVæ≤s ¡ Z‘·+ # ˚j T · & Éy˚T ø ± ≈ î £ +& Ü, < ëìøÏ < ë ] rdæq ø ± s D≤ ¡ \ ˝À bÂwæ˜ø ± Vü ‰ s ¡ ˝À | ü + ≈ £ L & Ü ˇø £ ≥ì‘ Ó * j · TCÒXÊs ¡ T. 1955˝À ñkÕàìj ·÷ ÄdüŒÁ ‹ ˝À | æJwæj ò THé · >± ñqï nãT˝Ÿ Vü≤düHé dæ ~› F Bìì < äèMø Û £]+# ês T ¡. Hẘüq˝Ÿ Çìdæ º ≥ ÷´{ Ÿ Ä | òt q ÷ Á { ÏwüHé dü + düú≈ £ î # Ó +~ q lø ±+‘· j · T ´‘ √ ø £\ dæ $ X ‚ wü | ü ] XÀ < Ûäq \ T # ˚dæq dæ ~› F q \¢>=+& É bò˛ s√dædt ¢ u≤ ~‘· Û T \ T rdüT≈ î £ + ≥Tqï ø ±* ¸j T · + XÊ‘·+ m +‘ √ | ]$ ü T‘· eTì yÓ \¢& +# ç ês T ¡. Çø £ ÿ & ç Á | ü »\ T s√E≈ £ î 300 $ T ©¢ Á >± eTT \ ø ±* ¸j · T + rdüT≈ £ î + ≥THêïs ¡ T. nsTT‘ ˚ | ü + C≤uŸ yêdüT \ T 900 $ T ©¢ Á >± eTT \ ø ±* ¸j T · + rdüT≈ î £ + ≥T Hêïs ¡ T. ø ±* ¸j · T + m +‘ √‘· ≈ £ îÿe rdüT≈ £ îqï≥T º # | Ó æŒHê q \¢>=+& É˝À C qTyê … \ ZyéT πødüT \ qT n | ü� & ÉT dæ ~› F ñ < äVü≤ ]+#· ø £ b˛e & É + $ X ‚ wü +. nsTT‘ ˚ Ç | ü� & ÉT q \¢>=+& É ÁbÕ +‘·+ ˝À C … qTyê \ ZyéT n +‘· m≈ £ îÿe m +< äT≈ £ î ñ +< √ Ä ˇø £ ÿ yêdüÔe + yÓ \¢& ç düTÔ +~. Ç | ü� & ÉT ø ±* ¸j · T + | ü ] e ÷ D + Ç + ø =+# Ó +‘·– Z +< äH˚ # ÓbÕŒ *. ô |]– q ms ¡ Te ⁄\ yê & Éø £+, ô |]– q uÀs ¡ T ¢ bò˛ ¢¬ s’& é XÊ‘ êìï ô |+# ˚y˚. Ç | ü� & ÉT m +‘ √ ˝À‘· T≈ £ î yÓ [‘ ˚ >± ì ˙s ¡ T \_ Û +#·& É + ˝Ò < äT.