‘ Ó \ TdüT≈ £ î +< ë + ` » eT ÷ àø £ oàsY
` dü ÷ s ¡´| ü ⁄ Á‘·
ñÁ > ∑yê < ëìøÏ Á | < ü Ûëq X¯Á‘· Te ⁄ Á | üC≤kÕ « eT ´+. ñÁ > ∑yê < ëìï, $$< Ûä < ˚XÊ˝À ¢ < ëì | üsê » j ·÷ ìï n < Ûä ´ j · Tq + # ˚dæqyês ¡ T # Óù | Œ <= ø £ ÿfÒ. ≈ £ î +{ Ï < √ > ∑T & ç ¶< √ Á | üC≤kÕ « eT ´ eTH˚ ~ ñ +& ç, m < √ ˇø £ s ¡÷| ü + ˝À Á | ü »\ ≈ £ î‘· eT n _ ÛÁbÕj ·÷ ìï e ´ ø £ Ô + # ˚ùd M \ T + fÒ ñÁ > ∑yê < ä + Áø £ y˚T |” ã \ V” ≤qyÓTÆ b˛‘· T +~. n +< äTπø ñÁ > ∑yê < äT \ T mìïø £\ qT ãVæ≤wüÿ ]+#· eT +{ ≤s ¡ T. z≥T y˚dæq yê ] ô |’ < ë & ÉT \ T # ˚kÕÔs ¡ T. mìï ¬ ø’ q Á | üC≤ Á | ü ‹ ì < ÛäT \ qT Vü≤‘·´ # ˚kÕÔs ¡ T. Á | üC≤kÕ « eT ´+ ã \| ü & É≥ + ñÁ > ∑yê < äT \ ≈ £ î düT‘· sêeT ÷ q #· à < äT. ø ± ˙ ñÁ > ∑yê < ä +, rÁeyê < ä + Á | ü »\ Á | üC≤kÕ « eT ´ ø ±+ ø £ å eTT +< äT Áø £ y˚T |” ã \ V” ≤q | ü & çb˛‘· T +~. n +< äTπø rÁeyê < ä +, ñÁ > ∑yê < ä + u≤ >± ô |#· à ]*¢ q # √≥ z { Ï +>¥ XÊ‘·+ # ê˝≤ m≈ £ îÿe >± ñ + ≥T +~. ø ± yê \+ fÒ áXÊq ´ sêÁcÕ º\ z { Ï +>¥ düs ¡[ ì #·÷& É +& ç. nø £ ÿ & É $ TCÀsê +, Hê >± ˝≤ +& é e +{ Ï ñÁ > ∑yê < ä u≤ ~ Û‘· sêÁcÕ º ˝À ¢ mquÛ …’ XÊ‘ êìøÏ ô |’>± z { Ï +>¥ » s ¡> ∑ & É + düs ¡« kÕ < Ûës ¡ D +.
» eT ÷ àø £ oàsY˝Àq ÷ Á | üC≤kÕ « eT ´ j · TT‘·+>±, ìC≤sTTr >± mìïø £\ T »]– q | ü ⁄ Œ & ÉT ñÁ > ∑yê < ä +‘·> ∑TZeTTK + | ü & ÉT‘· T +~. ø ± ˙ ø £ oàsY ˝Àj · T˝Àì sê » ø ° j · T Hêj · T≈ £ î \ ≈ £ î n \»& ç, nXÊ +‘· yê‘ êes D ¡ + ñ + fÒH˚ ˝≤uÛ +. Ñ n +< äTπø yês T ¡ kÕúìø £ dü + düú \ ≈ £ î mìïø £\ T ìs ¡« Væ≤ +#·& ÜìøÏ Çwü º| ü & És ¡ T. á $ wüj · T + ˝À H˚wüq˝Ÿ ø ± qŒ ¤¬ sHé ‡, |”& û |”\~ ˇπø e ÷ ≥, ˇπø u≤≥. > ∑‘· q \ uÛ …’ dü + e‘·‡ sê \ T >± » eT ÷ àø £ oàsY˝À | ü +# êj · Tr mìïø £\ T ìs ¡« Væ≤ +#· ˝Ò < äT. @< √ ˇø £ kÕ≈ £ î # ÓãT‘·÷ kÕúìø £ Á | üC≤ Á | üuÛ ÑT‘ ê «\ T sê≈ î £ +& Ü, Á | » ü ˝À ¢ ì » yÓTÆq dü « ìs íj ¡ ·÷ ~ Ûø ± s ¡+ | ü≥ ¢ ne >± Vü≤q ø £\> ∑≈ £ î +& Ü C≤Á > ∑‘· Ô | ü & ÉT‘·÷ e # êÃsTT. yêCŸù | sTT Vü≤j ·÷+ ˝À # ê˝≤ø ±\+‘· s ¡ Tyê‘· kÕúìø £ dü + düú \ mìïø £\ qT m +‘ √ nsTTwü º+>± ìs ¡« Væ≤ +# êsTT nø £ ÿ & ç Á | üuÛÑT‘ ê «\ T.‘· e ÷ cÕ @$ T≥ + fÒ & Ûç ©¢ qT + ∫ dü « j T · + Á | ‹| ü ‹ ü Ô ø√s T≈ ¡ îH˚ £ ø oàsY £ ˝Àj T · y˚sêŒ≥Tyê < ä bÕØ º\ T » eT ÷ à, \& ÛÜUŸ \ ≈ £ î n ~ Ûø ± sê \ qT ã < ä˝≤sTT +#· e ⁄. n˝≤π > kÕúìø £ | ü +# êsTTr \ ≈ £ î ì < ÛäT \ T, $< ÛäT \ T ã < ä˝≤sTT +#· e ⁄. kÕúìø £+>± ø =‘· Ô
Hêj · Tø £‘·«+ sêe & É + yê ] øÏ Çwü º+ ñ +& É < äT. ñÁ > ∑yê < äT \ ≈ î £ ≈ L £ & Ü | & æ | ç, æ Hẘüq˝Ÿ ø ± qŒ sHé ¬ ¤ ‡ \‘ √ m˝≤ +{ Ï düeTdü ´ ñ +& É < äT. yê ] düeTdü ´ πøe \+ kÕúìø £ düs Œ ¡ +# \‘ Y √H˚. n +< äTπø >‘· ∑ Äπsfi¯ ˝À ¢ | ü < äVü ‰ s ¡ T eT +~ düs ¡ Œ +# Y \ qT ñÁ > ∑yê < äT \ T Vü≤‘· e ÷ sêÃs T ¡. eTs√ 30 eT +~ ì >± j T · | ]# ü ês T ¡. n < ˚ eT + Á‘· T \ T, myÓTà˝Ò ´\ ô |’ πøe \+ s ¬ +& ˚ < ë & ÉT \ T »]>± j · Tqï ~ á dü +< äs ¡“¤+>± > ∑eTHês ¡ Ω +. ø ± ã { Ï º ñÁ > ∑yê < äT \ { ≤ ¬ sZ { Ÿ kÕúìø £ dü + düú \ Hêj · T≈ £ î˝Ò. n + fÒ ñÁ > ∑yê < äT \ ≈ £ î ≈ £ L & Ü πøåÁ‘· kÕúsTT˝À ø =‘· Ô Hêj · Tø £‘·«+ m < ä > ∑ & É + Çwü º+ ˝Ò < äqï e ÷ ≥!
» eT ÷ àø oàsY˝À £ 78 q > ∑s ¡, | ü≥ D º kÕúsTT kÕúìø £ dü + düú \ T( eTTì ‡ bÕ *{°\ T, ø ± πsŒπswüqT ¢), 70 eTTì ‡| ü˝Ÿ ø £$ T {°\ T, Äs ¡ T eTTì ‡| ü˝Ÿ øöì ‡ ˝Ÿ ‡ ñHêïsTT. M { ÏøÏ 2010˝À mìïø £\ T » s ¡>±*. ø ± ˙ Ç | üŒ { Ï es ¡ ≈ £ L » s ¡> ∑˝Ò < äT. sêh + ˝Àì 4082 | ü +# êj · Tr düs ¡ Œ +# Y | ü < äe ⁄\ ≈ £ î, 28,253 yês ¡ T ¶ yÓT + ãs ¡¢ ≈ £ î mìïø £\ T » s ¡>±*. ∫≥ º ∫e ] mìïø £\ T 2011˝À »]>± sTT. 2011˝À mìïø £\ T »]– q | ü ⁄ Œ & ÉT 77.71 XÊ‘·+ b˛ *+>¥ »]–+~. á mìïø £ ˝À ¢ ¬>* ∫q yê ] ø ±\| ü ]$ T ‹ 2016øÏ eTT – dæ +~. n + fÒ mìïø £\ T 2016˝À » s ¡>±*. ø ± ˙ eTVü≤ã ÷ u≤ eTT | ò” Ô @< √ ˇø £ kÕ≈ £ î # Ó | æŒ á mìïø £\ qT yêsTT < ë y˚dæ +~. _ C …|, æ | & æ | ç \ æ eT < ´ ä Û Á | ü < ÛëqyÓTÆq n _ ÛÁbÕj · T uÛÒ < ä + kÕúìø £ dü + düú \ mìïø £\ $ wüj · T + ˝ÀH˚. _ C …| æ kÕúìø £ dü «| ü ] bÕ \ q ø ± yê \ ì > { ∑ º>± Ï & çe ÷+& é # ˚dæ +~. mìï ø ¬ q’ kÕúìø £ dü + düú \ ≈ £ î H˚s ¡ T >± πø + Á < ä + qT + ∫ ì < ÛäT \ T Ç∫Ã,
kÕúìø £ | ] ü bÕ \ qqT ã˝Àù |‘·+ # ˚j ·÷\ ì πø + Á < ä Á | üuÛÑT‘·«+ uÛ≤ $+ ∫ +~. ø ± ˙ kÕúìø £ dü + düú \ T ã \| ü & É≥ +,‘·< ä « sê n≥ º& ÉT > ∑T kÕúsTT˝À ø =‘· Ô Hêj · Tø £‘·«+ m < ä > ∑ & É + Çwü º+ ˝Òì | æ & ç | æ BìøÏ m | üŒ { Ïø £| ⁄ ü Œ & ÉT ≈ î £ +{ Ï kÕ≈ î £ \ T # ÓãT‘·÷ n &¶+ É ≈ î £ \ T ô |& ÉT‘·÷ e∫à +~. ø £ oàsY ˝Àj · T˝À Á | üdüTÔ‘·+ Hêj Tø · £‘·«+ ˇø £ s ¬ +& ÉT eT ÷& ÉT e +< \ ä ≈ î≥T £ + u≤ \ #‘· ˚ T˝À ¢ e ÷ Á‘· y˚T ñ +~. Á >± MTD kÕúsTT˝À Hêj T≈ · î £ \ T m < > ä ∑≈ î £ +& Ü, á s ¬ +& ÉT eT ÷& ÉT e +< \ ä ≈ î≥T £ + u≤ \ T C≤Á > ∑‘· Ô | ü & ÉT‘·÷ edüTÔHêïsTT.‘·| üŒìdü ¬ s’ kÕúìø £ mìïø £\ T ìs ¡« Væ≤ + ∫Hê kÕúìø £ dü + dü \ ú ≈ î £ ì < äT Û \ T, $< äT Û \ T ã < ä˝≤sTT +#· ≈ î £ +& Ü X¯‘·$< Ûë˝≤ n & ÉT ≈ ¶ î £ + ≥ ÷ edüTÔHêïsTT. á sê » ø j ° T · ~>“+< ∑ äHêìï Û # ~+#·& ˚ Û + É ø oàsY £ ˝Àj T˝À · n‘·´ edüs ¡+. ø oàsY £ ˝Àj T˝À · Á | »\ ü T yêdüÔyêìøÏ eTÚ * ø £ edü‘· T \ qT, ø £ ˙dü dü < äTbÕj ·÷\ qT ø√s ¡ T≈ £ î + ≥THêïs ¡ T. yê ] øÏ Ä dü < äTbÕj ·÷\ qT, edü‘· T \ qT n +~+#·& ÜìøÏ kÕúìø £ dü + dü \ ú ≈ î £ mìïø £\ T » s ¡|& ü +, É Ä dü + dü \ ú ≈ î £ ì < äT Û \ T düeT≈ Ls £ à ¡ & +, É yês T ¡ Á | üC≤ Äø ±+ ø \ å £ ≈ î £ nqT > ∑TD +>± | üì # ˚ùd˝≤ # ˚j T · & + É n‘·´ edüs ¡+. neTsYHê < ∏é j ·÷ Á‘·‘· s ¡ Tyê‘· » eT ÷ àø £ oàsY˝À kÕúìø £ dü + dü \ ú ≈ î £ mìïø £\ T »]| +# æ ê *‡ q nedüs ¡+ ñ +~. á ~ X¯ >± Á | üuÛÑT‘·«+ #· s ¡´\ T # ˚ | ü { ≤ º*. ø = ìï sê » ø j ° T · X¯≈ îÔ £ \ T, ñÁ > ∑yê < äT \ T e ´‹ πsøÏ + ∫Hê á mìïø £\ T »]–, kÕúìø £ Hêj Tø · £‘·«+ eTT +< äT≈ î£ e # ˚Ã˝≤ # ˚j T · & + É # ê˝≤ nedüs ¡+. » eT ÷ à ø oàsY˝À £
á kÕúìø £ dü + düú \ mìïø £\ T M˝ …’ q +‘·‘·« s ¡ ˝À » s ¡ T > ∑T‘ êj · Tì Ä •< ë ›+. �
6 Ä > ∑düT º, 2018 19