sêÅcÕ º\ yês ¡ Ô \ T
nk˛ + ˝À m +‘ √ ÄdüøÏÔ πs ¬ ø ‹ Ô + ∫q C≤rj · T bÂs ¡ ] õdü º sY( mHéÄsYd”) ≈ £ î dü + ã +~ Û + ∫q ¬ s +& √,‘· T ~ eTTkÕsTT < ë p˝ …’ 30q Á | ü #· T ]‘· yÓTÆ +~. yÓTT‘· Ô + 3.29 ø√≥ ¢ < äs ¡ U≤düTÔ \ ≈ £ î >± qT 2.89 ø√≥ ¢ eT +~ øÏ # √≥T < äøÏÿ +~. 40 \ ø £ å \ eT +~ øÏ # √≥T < äø £ ÿ˝Ò < äT. yê ] bÂs ¡ dü‘·« ¨ < ëô |’ yê ´ U≤ ´ ì +# ˚ +< äT≈ £ î πø + Á < ä + ìsêø £]+#·& É +‘ √ yê ] uÛÑ $‘· ô |’ njÓ ÷ eTj · T + HÓ \ ø =+~. nsTT‘ ˚ Ç | üŒ { Ï øÏ | ü ⁄ Œ & ÉT mes ¡÷ Ä +< √fi¯q # Ó +< äe \ dæq nedüs ¡+ ˝Ò < äì, Ç ~ eTTkÕsTT < ë C≤ _‘ êj˚Tqì πø + Á < ä, sêÁwü º Á | üuÛÑT‘ ê «\ T uÛÑs√kÕ Ç # êÃsTT. nuÛÑ ´+‘· sê \
ñ‘· Ôs ¡ Á | ü < ˚XŸ es ¡ ¸; uÛÑ‘ ê ‡ ìøÏ 70 eT +~ ã *
ñ‘· Ôs ¡ uÛ≤s ¡‘·< ˚X¯ + ˝À es ¡ ¸; uÛÑ‘ ê ‡ ìøÏ 70 eT +~ eTè‘· T ´ yê‘· | ü & Ü ¶ s ¡ T. | ü \ T ÁbÕ +‘ ê˝À ¢ Ç + ø ± ≈ £ î +& Éb˛‘· esê¸ \ T ≈ £ îs ¡ TdüTÔHêïsTT. ñ‘· Ôs ¡ Á | ü < ˚XŸ˝À p˝ …’ 29e‘ ˚B ≈ £ î ] dæq esê¸ \ ≈ £ î 12 eT +~ eTs ¡ DÏ +# ês ¡ T. eTs√yÓ’| ü ⁄ & Ûç ©¢ ˝À j · TeTTHê q ~ Á | üe ÷< äø £ s ¡ kÕúsTTøÏ $ T + ∫ Á | üeVæ≤k˛Ô +~. p˝ …’ 26 qT + ∫ j · T ÷|” ˝À ≈ îs £ TdüTÔqï ¡ uÛ≤Ø esê¸ \ ≈ î £ 70 eT +~ eTè‘· T ´ yê‘· | ü & É >± eTs√ 77 eT +~ øÏ rÁe >± j ·÷\ j ·÷´ sTT. eTs√ s ¬ +& ÉT eT ÷& ÉT s√E \ bÕ≥T sêÁwü º+ ˝À uÛ≤Ø esê¸ \ T | ü & ˚ neø ± X¯eTT +< äì yê‘ êes ¡ D XÊK n +#· Hê y˚j · T & É +‘ √ sêÁwü º Á | ü »\ T u …+ uÒ˝ …‘· TÔ‘· THêïs ¡ T. j · TeTTq ñbıŒ +> ∑T‘ √ +& É≥ +‘ √ & Ûç ©¢ ˝Àì bÕ‘· u≤ ´ πsJô |’ sêø £ b˛ø £\ qT ì *| æy˚XÊs ¡ T.
Vü≤sê ´ Hê dæm + eTH√Vü≤sY˝≤˝Ÿ ø £ ≥ º sY j · TeTTHêq > ∑sY˝À q ~ Á | üe ÷< äø £ s ¡ kÕúsTT˝À Á | üeVæ≤ +#·& É + ô |’ n‘·´ edüs ¡ düe ÷ y˚XÊìï ìs ¡« Væ≤ +# ês T ¡. Væ≤e ÷#· ˝Ÿ Á | < ü ˚XŸ˝Àq ÷ esê¸ \ T, es ¡<\ ä e \¢ øÏHêïsY ø ¬ ˝≤dt’ j ·÷ Á‘· qT s ¡< äT ›# ˚düTÔqï≥T ¢ Ä sêÁwü º Á | üuÛÑT‘·«+ Á | üø £{ Ï + ∫ +~.; Vü ‰ sY sê »< Ûëì | ü { ≤ï˝Àì Á | üuÛÑT‘ ê « düT | üÁ‘· T \ < äTdæú ‹ ì‘ êC≤ esê¸ \ T ø £ fi¯fl≈ £ îø £{ ≤ º sTT. yÓ ÷ ø ± fi¯fl˝À‘· T ˙fi¯ ¢ ˝À ì \ ã & ç kÕj · T + # ˚j · T +& É + ≥ ÷ s√ > ∑T \ T nuÛÑ ´] údüTÔqï < äèXÊ ´\ T MT & çj ·÷ ˝À Á | ükÕs ¡ eTj ·÷´ sTT.
14 6 Ä > ∑düT º, 2018 bÂs ¡ dü‘·« »> ∑ & É +
< ëK \ T≈ £ î neø ± X¯ + ÇkÕÔeTì‘ Ó * bÕsTT. mHéÄsYd” $& ÉT < ä \ H˚ | ü < ∏ä ´+ ˝À eTT +< äT C≤Á > ∑‘· Ô #· s ¡´>± sêhyê ´| üÔ +>± ìùw < Ûë »„\ T C≤Ø # ˚XÊs ¡ T. ndü˝ …’ q uÛ≤s ¡ rj · T bÂs ¡ T \ qT > ∑T ] Ô +#·& ÜìøÏ mHéÄsYd” ô |’ ø £ düs ¡‘· TÔqT nk˛ + # ˚ | ü { Ï º+~. 1971 e ÷] à 24‘· sê «‘· e \ dü e∫Ãq yê ] ì > ∑T ] +#·& Ô + É Bì ñ < X¯ › ˚ +. 1951‘· sê «‘· mHéÄsYd ˝À” e ÷ s TŒ ¡ \ T # ˚s ¡ TŒ \ T # ˚düTÔqï yÓTT < ä { Ï sêh + nk˛ +. uÛ≤s ¡‘· ] õÁkÕ º sY » qs ¡ ˝Ÿ XË’ ˝Òwt, mHéÄsYd” düeTq « j · Tø £ s ¡ Ô Á | ürø˘ Vü≤CÒ˝≤ # Ó | æŒq $ esê * ˝≤ ñHêïsTT. Ç ~ uÛ≤s ¡‘ Y≈ £ î, nk˛ + ≈ £ î # ê ] Á‘ ê‘· àø £ yÓTÆq s√ » ì, á kÕúsTT˝À ø düs £ ¡‘· TÔ mqï & ÷ É » s ¡> ∑˝Ò < äì, Ç ~ düTÁ |”+ ø√s ¡ T º Á | ü‘·´ ø £ å | üs ¡´ y˚ø £ åD˝À kÕ – q Hê ´ j · T Á | üÁøÏj · T nì yês ¡ T ù | s = ÿHêïs ¡ T.
40.07 \ ø £ å \ eT +~ < äs ¡ U≤düTÔ < ës ¡ T \ qT Ç +< äT˝À # ˚s ¡ Ãø £ b˛e & ÜìøÏ ø ± s ¡ D≤ \ qT ãVæ≤s ¡+> ∑ | üs ¡ ÃuÀeTHêïs ¡ T. yê { Ïì e ´ øÏÔ > ∑‘·+>±‘ Ó * j · T CÒkÕÔeTì, mHéÄsYd” πø + Á < ë \ < ë « sê ≈ £ L & Ü‘\ Ó TdüTø√ e #· ÃHêïs T ¡. ª& çμ( nqTe ÷ HêdüŒ <) ä z≥s T ¡ ¢, & ç z≥s ¡¢ yês ¡ düT \ T, $< ˚o Áf … ÆãT ´ qfi¯fl˝À ô |+& ç +>¥ ˝À ñqï ìy˚ < äq \ T, yê { Ïì < ëK \ T # ˚dæq yê ] yês düT ¡ \ qT á eTTkÕsTT < ë˝À # ˚s Ã˝Ò ¡ < äT. yê ] ns‘· Ω ¡ n + XÊìï düTÁ |”+ ø√s T ¡ º ì \ T | ⁄< ü \ ä ˝À ñ + ∫ +~.
∫Hêïs ¡ T \ Äø £* eTs ¡ D≤ \ T
< ˚X¯ sê »< Ûëì & Ûç ©¢ ˝À ¬ s +& ÉT qT + ∫ mì $ T < ˚fi¯ ¢ eT < Ûä ´ ej · TdüTqï eTT > ∑TZs ¡ T nø ± ÿ # Ó˝ …¢ fi¯ófl Äø £*‘ √ eTè‘· T ´ yê‘· | ü & Ü ¶ s ¡ T. ∫Hêïs ¡ T \ qT yê ]‘·*¢ eTs√ e ´ øÏÔ kÕj · T +‘ √ p˝ …’ 24 eT < Ûë ´ Vü≤ï + ÄdüT | üÁ ‹ øÏ rdüTø =# êÃs T ¡. yê ] eTs D≤ ¡ \ > ∑T ]+ ∫ ÄdüT | üÁ ‹ esêZ \ T b˛ © düT \ ≈ £ î düe ÷# ês ¡+ Ç # êÃsTT. ÁbÕ < ∏ä $ Tø £ X¯e | üØø £ å˝À Äø £*‘ √ n \ eT { +#·& Ï + É ˝Ò < ë b˛wüø ± Vü ‰ s ¡ ˝À | + ü ø ± s D ¡ +>±‘· ˝ …‹ Ôq düeTdü ´\‘ √ ∫Hêïs ¡ T \ T #· ìb˛sTTq≥T ¢ yÓ \¢&’+~. Ó ∫Hêïs T ¡ \ T ñ + ≥Tqï Á | < ü ˚XÊìï bò˛ sì ¬ ‡ ø˘ ãè +< ä + dü +< ä ] Ù + ∫ +~. $ πs #· Hê˝ …’ q | ü ⁄ Œ & ÉT ñ | üjÓ ÷–+# ˚ Wwü < Ûä d” kÕ \ T, e ÷ Á‘·\ T yê ] øÏ \ uÛÑ ´ eTj ·÷´ sTT. u≤ * ø £\‘·+ Á & ç kÕ < Ûës ¡ D ≈ £ L © nì,‘·*¢ e ÷ qdæø £ dæú ‹ dü ]>± Z ˝Ò < äì kÕúì≈ £ î \ T ù | s = ÿHêïs ¡ T. | òüT≥qô |’ yÓTõùd º] j · T˝Ÿ $# ês ¡ D≈ £ î Ä < ˚ •+ ∫q≥T ¢ & Ûç ©¢ ñ | ü eTTK ´ eT + Á ‹ eT˙wt nk˛ +
mHéÄsYd”‘· T ~ eTTkÕsTT < ë yÓ \¢& çô |’ nk˛ + eTTK ´ eT + Á ‹ X¯sê“ q +< ä k˛H√yê˝Ÿ e ÷{ ≤ ¢& ÉT‘·÷ ª#·] Á‘ ê‘· àø yÓTÆq £ á s√E eTq C≤ „| üø ± ˝À ¢ m | üŒ { Ïø ° ìøÏå | üÔyÓTÆ ñ + ≥T +~ μ nì ù | s = ÿHêïs ¡ T. düTÁ |”+ ø√s ¡ T º Á | ü‘·´ ø £ å | üs ¡´ y˚ø £ åD˝À, uÛ≤s ¡‘· ] õÁkÕ º sY » qs ¡ ˝Ÿ, πø + Á < ä, sêh Á | üuÛÑT‘ ê «\ n ~ Ûø ± s ¡ T \ düVü≤ø ± s ¡+‘ √‘ êC≤ eTTkÕsTT < ëqT Á | ü #· T ]+# êeTHêïs ¡ T. ì » yÓTÆq uÛ≤s ¡ rj · T bÂs ¡ T \ ≈ £ î ¬ ø ¢ sTTeTT \ T, nuÛÑ ´+‘· sê \ < ëK \ T≈ £ î neø ± X¯ + < ä≈ £ îÿ‘· T +< äì, Ä +< √fi¯q # Ó +< äe \ dæq nedüs ¡+ ˝Ò < äì, mes ¡÷ s ¬ #· à >= fÒ º yê ´ K ´\ T, Á | üdü +>±\ T # ˚j Te · < ì › ä ø√sês T ¡.
& Ûç ©¢
dææk˛ & çj ·÷ yÓ \¢& ç +# ês ¡ T.
∫Hêïs ¡ T \ Äø £* eTs ¡ D≤ \ < äTs ¡ È≥qô |’ < ˚X¯ yê ´| +>± üÔ Á | »\ ü T rÁe eTH√y˚ < äq≈ î £ > ∑Ts j ¡ ·÷´ s T ¡. < ˚X¯ sê »< Ûëì˝ÀH˚ | ] ü dæ ‹ ú Ç +‘· < ës TD ¡ +>± ñ + fÒ Çø £ e ÷ s ¡ TeT ÷\ Á >± e ÷ ˝À ¢ ì Äø £* # êe ⁄\ dü +> ∑‘ ˚ + ≥qï Á | üX¯ï ñ‘· ŒqïeTe ⁄‘ √ +~. πø + Á < ä, sêÁwü º Á | üuÛÑT‘ ê «\ T ù |< ä \ dü + πøåeT + ø√dü + mìï dü + πøåeT | ü < ∏äø ±\ qT Á | üy˚X¯ô |{ Ï º Hê Ç + ø ± eTq < ˚X¯ + ˝À Ç˝≤ +{ Ï Äø £*# êe ⁄\ dü +| üT≥q ò \ T # √≥T # ˚düTø =+{ À +& É≥ + ì »+>± u≤ < Ûëø s £ ¡ | ] ü D≤eTy˚T.