C≤rj · T +
| üdæ | òæø˘ uÛÖ > √ [ ø £ sê » ø ° j · T n + XÊ \ > ∑T ]+ ∫ e ÷ Á‘· y˚T #· s à ¡ »] >~. π ø ± ˙ á | üÁ‘·+ s ¡÷ bı +~ q‘· s ¡ Tyê‘· Ç +& √` | üdæ | òæø˘ $< Ûëq + ÁbÕ < Ûëq ´+ dü +‘·]+#· T≈ £ î +~. n +‘· sê ® rj · T #·{ ≤ º\ ≈ £ î ø £ ≥T º ã & çñ +& É { ≤ìøÏ # Ó’ Hê ‹ s ¡ düÿ ]+#·& É +‘ √ nH˚ø £ < ˚XÊ \ T n | ü ⁄ Œ \ }_ ˝À ≈ Ls £ T≈ ¡ îb˛j £ ·÷ sTT. á $ wüj ·÷ ìï < ä �wæ ˝À º ô | ≥T º ≈ £ îì uÛ≤s ¡‘·, Ç +& √H˚wæj ·÷\ T s ¡÷ bı +~+#· T ≈ £ îqï | üÁ‘·+ ˝À ª UNCLOS e +{ Ï n +‘· sê ® rj · T #·{ ≤ º\ qT, kÕs ¡« uÛÖe ÷~ Ûø ± s ¡+, uÛÖ > √ [ ø £ Á | ü ‹| ü ‹ Ô, ùd «# êà ¤ j · TT‘·, | üs ¡ düŒs ¡ Á | üjÓ ÷» qø ± s ¡ ø £ yêDÏ »´, ô | ≥T ã º & ç $< ÛëHêìï > ös ¡$ dü ÷ Ô ùd «# êÃ, bÕs ¡< äs Ùø ¡ £, ìã +< Ûäq \ T > ös ¡$+# ˚, XÊ +‹ j · TT‘·, düTdü +| üqï, düMTø � £‘· Ç +& √- | üdæ | òæø˘ ÁbÕ +‘·+ @ sêŒ≥T≈ î £ ø �wæ £ # ˚kÕÔeTTμ nì ¬ s +& ÉT < ˚XÊ \ T ù | s = ÿHêïsTT. n˝≤π > á ÁbÕ +‘·+ ˝À n _ Ûe� ~ ∆øÏ düeTTÁ < ä » ˝≤ \ s ¡ ø £ åD nedüsêìï ≈ £ L & Ü ¬ s +& ÉT < ˚XÊ \ T H = øÏÿ # ÓbÕŒsTT. uÛ≤s ¡‘ Y kÕ > ∑sY $< Ûëq +, Ç +& √Hẘæj ·÷ õ. m +. m |. t ò $< ÛëHê \ ≈ £ î nqT > ∑TD +>± ¬ s +& ÉT < ˚XÊ \ T ø £* dæ düeTq « j T · +‘ √ | üì # ˚j ·÷\ ì ìs ísTT ¡ +#· T≈ îHêïsTT £.
Ç +& √H˚wæj ·÷ ˝À n \»& ç uÛ≤s ¡‘ Y e ÷~]>± H˚ $$< Ûä‘·«+ ø £*– q Ç +& √ Hẘæj ·÷ düe ÷»+ ˝À ≈ L £ & Ü ÇkÕ ¢$ Tø˘ # Ûê +< ädüyê < + ä eT ÷\+>± düeTdü ´\ T m < äTs ¡ e ⁄‘· THêïsTT. ø = ìï s√E \ ÁøÏ‘·+ Ç +& √H˚wæj ·÷ ˝Àì ø = ìï #·] à \ ˝À es ¡ Tdü u≤ + ãT ù |\ Tfi¯ó ¢ »]– 13 eT +~ #· ìb˛j ·÷ s ¡ T. á ù |\ Tfi¯ó ¢ s ¡+ C≤qT dü +< äs ¡“¤+>± » s ¡> ∑ & É + > ∑eTHês ¡ Ω +. kÕ < Ûës ¡ D +>± s ¡+ C≤qT e ÷ kÕìï | ü $ Á‘·‘· ≈ £ î > ∑Ts ¡ TÔ >± uÛ≤ $ kÕÔs ¡ T. ø ± ˙ eT‘·# Ûê +< ädüyê < äT \ T e ÷ Á‘·+ n | ⁄ ü Œ & ˚ < ë & ÉT \ T # ˚j T· & ÜìøÏ nqTyÓ’ q düeTj · TeTì nqT≈ £ î + ≥THêïs ¡ T.
á ù |\ Tfi¯fl≈ £ î ø ± s ¡ D + Ç {° e \( Ç +& √H˚wæj ·÷) < ˚XÊìøÏ dæ ] j ·÷ qT +& ç ‹]– e∫Ãq e ÷ J ◊. mdt. ø ± s ¡´ ø £ s ¡ Ô \ ì < äsê ´| ü ⁄ Ô˝À‘ ˚ *+~. rÁeyê < ëìï | üP ] >± Ô nD∫y˚j ·÷\ qï uÛ≤s ¡‘· $< ÛëHêìøÏ | üP ] >± Ô eT < ›‘· ä T | * ü πø Ç +& √Hẘæj ·÷ > ÷& ∑ # É Û ê ] düe ÷# êsêìï | ü +#· T≈ £ îH˚ +< äT≈ £ î, rÁeyê < ä e ´‹ πsø £ #· s ¡´ ˝À ¢ düVü≤ø £]+# ˚ +< äT≈ £ î dü + dæ < ä∆‘· qT‘ Ó *| æ +~. s ¡ ø £ åD, Äj · TT < Ûë \ T s ø ¡ åD £, Äj TT · < ä Û‘· j ·÷ Ø s ¡+>± ˝À ¢ ≈ L £ & Ü ø £* dæ | üì # ˚j ·÷\ ì ¬ s +& ÉT < ˚XÊ \ n ~ ÛH˚‘·\ T ìs ¡ ísTT + # ês ¡ T. Bì‘ √bÕ≥T eT +< äT \‘· j ·÷ Ø, yêDÏ »´+, ô | ≥T ã º & ÉT \ T, n +‘·] ø +, å £ XÊÁdü Ô kÕ + πø ‹ ø £ s ¡+>± ˝À ¢ düVü≤ø £]+#· Tø√yê \ ì Çs ¡ T < ˚XÊ \ T uÛ≤ $ düTÔHêïsTT. á s ¡+>±\ ≈ £ î dü + ã +~ Û + ∫ 15≈ £ î ô |’>± ˇ | üŒ +< ë \ ô |’ dü +‘· ø ±\ T # ˚XÊsTT. | üsê ´ ≥ø £ dü + ã +< Ûë \ qT eT ]+‘· ã \| üs ¡ T #· T≈ £ îH˚ +< äT≈ £ î # ê +~ ÁbÕ + ãqHé,‘ êCŸ eTVü≤˝Ÿ nH˚ Á | | ü +#· ü yês dü ¡‘·« ø ± s ¡´ Áø e £ ÷ ìøÏ ≈ £ L & Ü Áoø ± s ¡+ #· T { ≤ º sTT.
16 11 pHé, 2018 yêDÏ »´+ ¬ s { Ï º+| ü ⁄
Ädæj ·÷ Hé < ˚XÊ˝À ¢ Ç +& √Hẘæj ·÷‘ √H˚ uÛ≤s ¡‘ Y≈ î£ n‘·´~ Ûø £ yêDÏ »´ ˝≤yê < ˚M \ T » s ¡ T > ∑T‘· THêïsTT.
Ç +& √H˚wæj ·÷ qT + ∫ bÕe ÷ sTT˝Ÿ, u §> ∑TZ n‘·´ ~ Ûø £+>± ø = qT > √ \ T # ˚ùd < ˚XÊ˝À ¢ uÛ≤s ¡‘ Y ~ ¬ s +& Ée kÕúq +. 2016-17 Hê { ÏøÏ ¬ s +& ÉT < ˚XÊ \ eT < Ûä ´ < Ó’« bÕøÏåø £ yêDÏ »´+ 17 _* j · THé & Ü \ s ¡ T ¢ ñ +~. Bìì 2025 Hê { ÏøÏ ¬ s { Ï º+| ü ⁄ # ˚j ·÷\ ì Çs ¡ T < ˚XÊ \ T uÛ≤ $ düTÔHêïsTT. | üsê ´ ≥ø £, yêDÏ »´ s ¡+>±\ ≈ £ î ø =‘· Ô }| ü ⁄ qT‘ Ó # ˚à +< äT≈ £ î n +& Ée ÷ Hé ìø√u≤sY Be ⁄\ T, düT $ TÁ‘· ÁbÕ +‘·+ eT < Ûä ´ sêø £ b˛ø £\ qT eT ]+‘· düT \ uÛÑ‘· s ¡+ # ˚j ·÷\ ì ìs ¡ ísTT +#· T≈ £ îHêïsTT.‘· eT ª n $ ˙ ‹ s ¡ Væ≤‘·, bÂs ¡ ÁbÕ < Ûëq ´, n _ Ûe� ~ ∆ < √Vü≤ < äμ Á | üuÛÑT‘·« $< ÛëHê˝À ¢ uÛ≤ > ∑ +>± Ç +& √H˚wæj ·÷ yêdüT \ ≈ £ î 30 s√E \ ñ∫‘· MkÕ | ü < ä∆ ‹ ì Á | üy˚X¯ ô |& ÉT‘· Tqï≥T ¢ uÛ≤s ¡‘· dü +‘·‹ øÏ # +~ Ó qyê ] ì ñ < ›•+ ˚ ∫ Á | üdü +– dü ÷ Ô yÓ ÷ B Á | üø £{ Ï +# ês ¡ T.
Å‘ Ó’ bÕøÏåø £ ˇ | üŒ +< ä +
# Ó’ Hê < äTsêÁø £ eTD $< ÛëHê \ qT rÁe +>± e ´‹ πsøÏdüTÔqï eTs = ø £ Ädæj ·÷ Hé < ˚X¯ + $ j · T‘ êï +. uÛ≤s ¡‘, Y Ç +& √Hẘæj ·÷, $ j T ·‘ êï +\ eT < ´ ä Û Á‘ bÕøÏ’ Ó åø £ düeTTÁ < ä düVü≤ø ± s ¡ ˇ | üŒ +< + ä eT ÷& ÉT < ˚XÊ \ ≈ î £ y˚T \ T # ˚düTÔ +< äì uÛ≤ $ düTÔHêï n ~ Ç | üŒ { Ïes ≈ ¡ î £ ø ± s ¡´ s ¡÷| + ü < ë \ Ã˝Ò < äT. nsTT‘ ˚ qe + ãsY 2018˝À uÛ≤s ¡‘·, Ç +& √H˚wæj ·÷, ÄÁùd º* j ·÷\ eT < Ûä ´ e ÷ Á‘·+ yÓTT≥ º yÓTT < ä { Ï d” ìj · TsY n ~ Ûø ± s ¡ T \ kÕúsTT Á‘ Ó’ bÕøÏåø £ dü + uÛ≤wüD \ T ÁbÕs ¡+ uÛÑeTe ⁄‘ êj · Tì H˚‘·\ T Á | üø £{ Ï +# ês ¡ T. á dü + uÛ≤wüD \ ÁbÕ < Ûëq ´‘· qT > ∑T ]+ ∫ e ÷{ ≤ ¢& ÉT‘·÷ Ábıô | òdüsY yÓT & é ø ±| òt ª uÛ≤s ¡‘·, Ç +& √H˚wæj ·÷\ T‘· eT uÛÖ > √ [ ø £ Á | ü‘ ˚ ´ ø £‘·\ qT < ä�wæ º ˝À ô | ≥T º ≈ £ îì q ÷‘· q ÁbÕ + rj · T ≈ £ L≥eTT \ @ sêŒ≥T≈ £ î #= s ¡ e rdüT≈ £ î + ≥Tqï≥T ¢ ø £ ì | æk˛Ô +~. Ç˝≤ +{ Ï ≈ £ L≥eTT \‘ √ ø £\ e & É + ÄÁùd º* j ·÷ ≈ £ î ≈ £ L & Ü Á | üjÓ ÷» qø ±] μ nHêïs ¡ T.
# Ó’ Hê≈ £ î # Óø˘
# Ó’ Hê $ düÔs ¡ Dyê < ä $< ÛëHê \| ü≥ ¢ e ´‹ πsø £‘· e ´ ø +# Ô £ ˚düTÔqï Ç +& √Hẘæj ·÷ q‘· THê Be ⁄\ ô |’ # Hê’ Ó ø £ qTï | ü & É≈ £ î +& Ü #·÷ düT≈ £ îH˚ +< äT≈ £ î Ä ÁbÕ +‘ êìøÏ ñ‘· Ôs ¡ q‘· THê düeTTÁ < ä + nì ø =‘· Ô >± HêeTø £ s ¡ D + # ˚dæ +~. Bì < ë « sê # Ó’ Hê Á | ü‘ ˚ ´ ø £ Ä ] ∆ø £ q & Éyê e \¢ uÛÑ $ wü ´‘· TÔ˝À düeTdü ´\ T m < äTs ¡ Tø ± ≈ £ î +& Ü C≤Á > ∑‘· Ô | ü & ç +~. Ç +& √Hẘæj ·÷ rdüT≈ £ îqï á #· s ¡´ # Ó’ Hê≈ £ î ø =+‘· ndü +‘· � | æÔ ø £*–+ ∫ +~. Bì‘ √‘· eT eT < Ûä ´ dü + ã +< Ûë \ T < Óã“‹ q≈ £ î +& Ü #·÷ düT≈ £ îH˚ +< äT≈ £ î Ç +& √Hẘæj ·÷ ø = ìï eTÚ * ø dü £ < äTbÕj ·÷\ n _ Ûe� ~ ∆ ÁbÕC … ø˘ º\ qT # Ó’ Hê≈ £ î n | üŒ –+ ∫ +~. 2016 qT +& ç‘· eT düeTTÁ < ä » ˝≤˝À ¢ øÏ‘· s ¡#· T >± #=#· TÃ≈ £ îedüTÔqï # Hê’ Ó < äTX¯Ãs ¡´\ qT < ä�wæ ˝À º ô | ≥T ≈ º îì £ á ÁbÕ +‘·+ ˝À ì | òü ÷ qT Ç +& √Hẘæj ·÷ eT ]+‘· ô |+ ∫ +~. n˝≤π > # Ó’ Hê≈ £ î > ∑ { Ï º dü +< ˚XÊìï Ç # ˚à ñ < ˚ › X¯ ´+‘ √ düeTTÁ < ä » ˝≤ \ e ´ eVü ‰ sê \ eT + Á ‹ M &=& √ q‘· THê˝Àì s ¡ HÓ’ $ T \ ≥Ø kÕúesêìï dü +< ä ] Ù +# ês ¡ T. n˝≤π >‘· s ¡#·÷ n +‘· sê rj ® T · #·{ ≤ º\ qT ≈ L £ & Ü ñ \¢+| æT ò +# ˚ # Ó’ Hê≈ £ î # Óø˘ ô | ≥ º& É + ø√dü + Ç +& √H˚wæj ·÷ uÛ≤s ¡‘ Y, » bÕHé, nyÓT ] ø ± yÓTT < ä˝ q’…
< ˚XÊ \‘ √ dü + ã +< Ûë \ qT yÓTs ¡ T > ∑T | üs ¡ T #· T≈ £ îH˚ Á | üj · T‘· ï + ˝À | ü & ç +~. á ÁbÕ +‘·+ ˝À XÊ +‹, düTdæús ¡‘·\ qT kÕ ~ Û +# ê \+ fÒ uÛ≤s ¡‘ Y‘ √ dü‘·‡+ ã +< Ûë \ T n‘·´ edüs ¡ eTì Ç‘· s ¡ Ädæj ·÷ Hé < ˚XÊ \ e ÷~]>± H˚ Ç +& √Hẘæj ·÷ ≈ L £ & Ü uÛ≤ $ k˛Ô +~. Ä ~ X¯ >± H˚ HÍø ± j ·÷ q dü + ã +< Ûë \ qT eT ]+‘· | { ü Ïwü º+ # ˚düT≈ îH˚ £ +< äT≈ î £ n & ÉT > ∑T eTT +< äT≈ î£ y˚dæ +~. Væ≤ +< ÷ ä eTVü ‰ düeTTÁ < ä ÁbÕ +‘·+ ˝Àì < ˚XÊ \
eT < ´ ä Û dü + ã +< Ûë˝À ¢ á q ÷‘· q n < Ûë ´ j T · + ª Ädæj ·÷ ˝À düMTø s £ D ¡ \ qT | üP ] >± Ô e ÷] Ãy˚düTÔ +~ μ nì Á | üeTTK $ X ‚¢ wü≈ £ î & ÉT dæ. sêC≤ yÓ ÷ Vü≤Hé nHêïs ¡ T. Ç +& √ Hẘæj ·÷ ≈ î £‘· q yÓTT < { ä Ï | üs ¡´ ≥q˝ÀH˚ Á | < ü Ûëì yÓ ÷ B Ç +& √Hẘæj ·÷‘ √ ≈ î £ < äTs TÃ≈ ¡ îqï £ HÍø ± j ·÷ q ˇ | üŒ +< + ä Ädæj ·÷ ˝À kÕ > ∑T‘· Tqï ª ÁbÕã \´+ ø√dü + b˛ {° μ ˝À ø °\ ø £ bÕÁ‘· eVæ≤düTÔ +< äq & + É ˝À dü +< ˚Vü≤ + ˝Ò < äT. �