Dünya çapında isimler
“ Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun” kapsamında yurt dışında eğitim görüp ülkeye dönen bursiyerlerden 76’ sı çeşitli dönemlerde milletvekilliği yapacaktır. Akademik anlamda ise Ankara Hukuk Fakültesi, Gazi Eğitim Enstitüsü, Ankara Yüksek Ziraat Enstitüsü, İstanbul Üniversitesi, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi gibi yükseköğretim kurumlarının çekirdek kadrosunu oluşturacak, pek çok anabilim dalının Türkiye’ deki öncülüğünü üstleneceklerdir. Ayrıca tarım, ulaştırma ve madencilik başta olmak üzere ülkemizin kalkınma hamlesinde kritik roller oynayan sektörlerin kurucuları da bu öğrenciler arasından çıkacaktır.
Her Türk vatandaşının on liralık banknot üzerindeki portresinden aşina olduğu Cahit Arf, 1928 yılında Fransa’ ya matematik eğitimi için gönderilen bir kıvılcımdır. Arf, yurda dönüşünün ardından Galatasaray Lisesine matematik öğretmeni olarak atanır. Ardından İstanbul Üniversitesi Matematik Enstitüsünde doçent olur. Cahit Arf 1936 yılında doktora sonrası çalışmalar yürütmesi için bu kez de Almanya’ ya yollanır. Türkiye’ nin ve dünyanın saygın üniversitelerinde ders veren, TÜBİTAK’ ın kuruluşunda önemli katkıları bulunan matematikçimiz,“ Arf İnvariantları”,
“ Arf Halkaları”,“ Arf Kapanışları” adlarıyla anılan önemli buluşlara imza atar.
Türkiye’ nin doktoralı ilk yerbilimcisi İhsan Ketin 1932 yılında açılan sınavı kazanarak Almanya’ ya gönderilen öğrenciler arasındadır. Ketin’ in 1938 yılında yurda dönmesinden bir yıl sonra 33 bin vatandaşımızın hayatını kaybettiği Erzincan depremi yaşanır. Çalışmalarını bu konuya yönlendiren Ketin 1948’ de yayımladığı makalesiyle Kuzey Anadolu Fay Hattının bilimsel tanımını ortaya koyar. Bu makale İhsan Ketin’ e uluslararası saygınlık ve ödüller getirecektir.
Tarih, arkeoloji ve sanat tarihi alanları Türkiye’ de cumhuriyetle birlikte atağa kalkar. Atatürk’ ün bizzat önem verdiği bu dallarda yurt dışı tahsiline gönderilen öğrenciler, dönüşlerinde üniversitelerde kurdukları kürsüler ve yönettikleri kazılarla dünya çapında başarılara imza atar. Türk sanatının dünya kamuoyunda tanıtılmasında büyük emekleri olan Suut Kemal Yetkin ve Oktay Aslanapa bu isimler arasında öne çıkan değerlerimizdir. Türkiye’ nin ilk kadın arkeoloğu Jale İnan da 1934 yılında yasa kapsamında yurt dışına gönderilenler arasındadır. Tarihçiliğinin yanı sıra ülkemizin ilk Hititoloğu ünvanına sahip Sedat Alp, Konya’ da yürüttüğü kazılarla Hitit
Cahit Arf İnsan Ketin
Suut Kemal Yetkin
41