Harç, Vergi ve Diğer Mali Konular
Taşınmazın mülkiyetinin devri vaad olunabileceği gibi taşınmaz üzerinde irtifak hakkı (üst,
kaynak, intifa, sükna, geçit v.s.) kurulması da vaad olunabilir (TK md. 26). İrtifak hakkı vaadi de
satış vaadindeki gibi şerh verilebilir. Vaadin ivazlı veya ivazsız olmasında bir fark yoktur.
Noterlerce düzenlenen kat karşılığı inşaat hakkı, bir mülkiyet devir vaadi mahiyetinde
olduğundan satış vaadi gibi bir ön akittir. Satış vaadinde olduğu gibi taraflardan biri isterse
tapu kütüğüne şerh edilebilir.(657) Kat karşılığı inşaat şerhi satış vaadi gibi nitelendirildiğinden
şerh için binde 6,83 harç alınması gerekmektedir. Harç matrahı, sözleşmeye konu taşınmazın
emlak vergisi değerinden az, emlak vergisi değerinin iki katından çok olamaz.
Noterlerce düzenlenen taşınmaz ve irtifak haklarının bağışlanması vaadi sözleşmeleri
taşınmaz malikinin istemiyle veya sözleşmede şerh yetkisi varsa lehine bağışlanma vaadinde
bulunulan kişinin istemiyle tapu kütüğüne şerh edilebilir (TST md. 47/c). Bağışlama vaadinin
şerhinde harç oranının ne olacağı belirgin değildir. 4 sayılı tarifede bu konuda açık bir harç
öngörülmemiştir.
l. Cins Değişikliği
Arsa ve arazi üzerine yeniden inşa olunacak bina ve sair tesislerin tescilinde, (Her
bir bağımsız bölüm vesair tesis için) maktu 162,70 TL(2014 yılı için), Çevre ve Şehircilik
Bakanlığının görüşü alınarak Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilmiş bulunan sosyal mesken,
işçi evleri ve bunlardan daha düşük nitelikteki meskenlerin tescilinde (Her bağımsız bölüm
için) maktu 81,30 TL (2014 yılı için), harç tahsil edilmektedir. Tapu siciline tescil yapılmaması
halinde de bu harcın tahsili aynı esaslar dahilinde yürütülür.
Yapısız iken yapılı hale gelmeye yönelik;cins değişikliğinde harç tahsilleri uygulamada,
Vergi daireleri tarafından, Belediye veya Özel İdarelerce yapı kullanma izin belgesi verilme
aşamasında tahsil edilmekte olup Tapu tescillerinde harç ödemesi belgelendirilmektedir.
Bu pozisyondaki bina vesair tesisler teriminin ne ifade ettiği, 1319 sayılı Emlak Vergisi
Kanununun 2. maddesinde “Bu Kanundaki bina tabirinin, yapıldığı madde ne olursa
olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsar.” hükmü ile açıklığa
kavuşturulmuştur.
Şufa İlamı; Meşfu (hisseli) payın şufa hakkı sahibi tarafından ilama müsteniden iktisabında,
kayıtlı değer üzerinden, Binde 22,77 oranında harç tahsil edilir.
TMK'nın 732. maddesine göre; paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmaz üzerindeki payını
tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması halinde, diğer paydaşlar ön alım hakkını
kullanabilirler.
(657)
TMK md. 1009, TST md.47/c
767