Birleşme sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Sözleşme, birleşmeye katılan şirketlerin, yönetim
organlarınca imzalanır ve genel kurulları tarafından onaylanır (TTK md. 145). Birleşmeye
katılan şirketler tarafından birleşme kararı alınır alınmaz, yönetim organları, birleşmenin
tescili için ticaret siciline başvurur. Devralan şirket, birleşmenin gereği olarak sermayesini
artırmışsa, ek olarak esas sözleşme değişiklikleri de ticaret siciline sunulur. Devrolunan şirket,
birleşmenin ticaret siciline tescili ile infisah eder (TTK md. 152). Birleşme, birleşmenin ticaret
siciline tescili ile geçerlilik kazanır. Tescil anında, devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi
kendiliğinden devralan şirkete geçer (TTK md. 153). Birleşme kararı, Türkiye Ticaret Sicili
Gazetesinde ilan olunur (TTK md. 154).
Bir şirket tam veya kısmi bölünebilir. Tam bölünmede, şirketin tüm malvarlığı bölümlere
ayrılır ve diğer şirketlere devrolunur. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketlerin paylarını
ve haklarını iktisap ederler. Tam bölünüp devrolunan şirket sona erer ve unvanı ticaret
sicilinden silinir. Kısmi bölünmede, bir şirketin malvarlığının bir veya birden fazla bölümü
diğer şirketlere devrolunur. Bölünen şirketin ortakları, devralan şirketlerin paylarını ve
haklarını iktisap ederler veya bölünen şirket, devredilen malvarlığı bölümlerinin karşılığında
devralan şirketlerdeki payları ve hakları elde ederek yavru şirketini oluşturur (TTK md. 159).
Bölünme onaylanınca, yönetim organı bölünmenin tescilini ister. Kısmi bölünme sebebiyle
devreden şirketin sermayesinin azaltılması gerekiyorsa buna ilişkin esas sözleşme değişikliği
de tescil ettirilir. Tam bölünme hâlinde devreden şirket ticaret siciline tescil ile birlikte infisah
eder. Bölünme ticaret siciline tescille geçerlilik kazanır. Tescil ile tescil anında envanterde yer
alan bütün aktifler ve pasifler devralan şirketlere geçer (TTK md. 179). Bir şirket hukuki şeklini
değiştirebilir. Yeni türe dönüştürülen şirket eskisinin devamıdır (TTK md. 180).
6. Tapu Harcı Yönünden
Anonim, eshamlı komandit ve limited şirketlerin kuruluş, sermaye artırımı, birleşme,
devir, bölünme ve nev’i değişiklikleri nedeniyle yapılacak işlemler ile bankalar, yurt dışı kredi
kuruluşları ve uluslararası kurumlarca kullandırılacak kredilere, bunların teminatlarına ve
geri ödenmelerine ilişkin işlemler (yargı harçları hariç)Harçlar Kanununda yazılı harçlardan
müstesnadır.(577) Ancak, Maliye Bakanlığı’nın Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 06.12.2012 tarihli
B.07.1.GİB.0.06.63-140.04.01[142]-124745 sayılı yazısında “taşınmazların üzerine konulan
ipoteğin terkin edilmesi işleminin kredinin ödenmesi olarak kabul edilemeyeceği, ipoteğin
terkininin kredinin geri ödenmesinden sonra gerçekleştirilen ayrı bir işlem olduğu belirtilerek,
ipotek terkini işleminden tapu harcı tahsil edilmesi gerektiği bildirildiğinden; kullandırılacak
kredilere, bunların teminatlarına ve geri ödenmelerine ilişkin işlemlerden ipotek işlemlerinde
tapu harcı ve damga vergisi alınmaması; ancak ipotek terkinlerinde tapu harcı alınması
gerekmektedir.(578)
(577)
492 sayılı Harçlar Kanununun 123. maddesi.
(578)
TKGM, 21.01.2013 tarihli 23294678-010-07 sayılı Genel Duyuru
612