Tüzel Kişiler
Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edildiği; ilanın tamamı aynı nüshada yayımlanmamış ise,
son kısmının yayımlandığı günü izleyen iş gününden itibaren hukuki sonuçlarını doğurur. Bu
günler, tescilin ilanı tarihinden itibaren işlemeye başlayacak olan sürelere de başlangıç olur
(TTK md. 36/1 ).
Her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren onbeş gün içinde, ticari işletmesini ve
seçtiği ticaret unvanını, işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirir.
Her tacir kullanacağı ticaret unvanını ve bunun altına atacağı imzayı notere onaylattırdıktan
sonra sicil müdürlüğüne verir. Tacir tüzel kişi ise, unvanla birlikte onun adına imzaya yetkili
kimselerin imzaları da notere onaylattırılarak sicil müdürlüğüne verilir. Merkezi Türkiye’de
bulunan ticari işletmelerin şubeleri de bulundukları yerin ticaret siciline tescil ve ilan olunur.
Merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye’deki şubeleri, kendi ülkelerinin
kanunlarının ticaret unvanına ilişkin hükümleri saklı kalmak şartıyla, yerli ticari işletmeler gibi
tescil olunur.Bu şubeler için yerleşim yeri Türkiye’de bulunan tam yetkili bir ticari mümessil
atanır. Ticari işletmenin birden çok şubesi varsa, ilk şubenin tescilinden sonra açılacak şubeler
yerli ticari işletmelerin şubeleri gibi tescil olunur (TTK md. 40). Kollektif, komandit şirketler,
Anonim, limited ve kooperatif şirketler tüzel kişilerdir (TTK md. 42).
1. Adi Şirket
Diğer bir şirket türü olan adi şirket Türk Hukukunda esas olarak TBK'da düzenlenmiştir.
Gerek TBK'daki düzenleme gerek Ticaret Kanununda bulunan genel hükümler birlikte
değerlendirildiğinde, adi şirket temel bir fonksiyon ifa etmekte; hem bir şirket türü olarak
düzenlenmekte hem de diğer şirketlerin temelini oluşturmaktadır.(575)
Adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca
erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir.Bir ortaklık, kanunla düzenlenmiş
ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımıyorsa, bu bölüm hükümlerine tabi adi ortaklık sayılır
(TBK md. 620). Ortaklığın kararları, bütün ortakların oybirliğiyle alınır. Sözleşmede kararların
oy çokluğuyla alınacağı belirtilmişse çoğunluk, ortak sayısına göre belirlenir (TBK md. 624).
Yönetim, sözleşme veya kararla yalnızca bir veya birden çok ortağa ya da üçüncü bir kişiye
bırakılmış olmadıkça, bütün ortaklar ortaklığı yönetme hakkına sahiptir. Ortaklık, ortakların
tümü veya birkaçı tarafından yönetilmekte ise, bunlardan her biri, diğerleri katılmaksızın
işlem yapabilir; ancak ortaklığı yönetmeye yetkili olan her ortak, tamamlanmasından önce
işleme itiraz etmek suretiyle, bu işlemin yapılmasını engelleyebilir. Ortaklığa genel yetkili bir
temsilci atanması ve ortaklığın olağan dışı işlerinin yürütülmesi için, bütün ortakların oybirliği
gereklidir. Ancak, gecikmesinde sakınca olan hâllerde, bu konuda yönetici ortaklardan her biri
yetkilidir (TBK md. 625).
(575)
ARSLAN, İbrahim, Şirketler Hukuku Bilgisi 9.baskı, Ankara,2004. s:32
601