Formy ochrony dokumentacji nieurzędowej w Archiwum Państwowym w Szczecinie
147
kieruje się służba archiwalna wobec archiwów rodowych i spuścizn. Od tego
czasu do okresu II wojny światowej nastąpił duży dopływ zasobu archiwów
rodowych do Archiwum Państwowego w Szczecinie. W latach trzydziestych
i na początku czterdziestych XX w. archiwum szczecińskiemu udało się przejąć niektóre archiwa rodowe znanych rodzin pomorskich w formie najczęściej
depozytów. Wymieńmy, które przetrwały wojnę i znajdują się obecnie nadal w zasobie Archiwum Państwowego w Szczecinie. I tak, w kolejnych akcesjach w latach 1935, 1938 i 1939 Staatsarchiv Stettin otrzymało: Archiwum
rodu von Puttkamerów, w 1933 i 1935 r. rodu von Enckevort z miejscowości
Vogelsang położonej nad Zalewem Szczecińskim, w 1943 r. von Podewilsów
z miejscowości Vorwerck w okolicach Demmina, w 1939 r. von Lepelów,
w 1941 r. von Maltzahnów ze wsi Utzedell oraz von Flemmingów, wspomnianych wcześniej von Zitzewitzów z miejscowości Motarzyna (Mutrin)
i Cecenowa (Zezenow), akta różnych dóbr ziemskich – w 1939 r. Akta dóbr
Buszów (Büssow), Akta dóbr Kunow, Akta dóbr Myśligoszcz (Marienfelde),
w 1943 r. Akta dóbr Sławęcin (Schlagenthin)40 . Archiwum otrzymało też spuścizny osób zasłużonych dla kultury i nauki Pomorza ( Hans Lutsch, Martin
Wehrmann, Karl Loewe). Przekazywanie akt w depozyt do archiwum było
już wtedy powszechną praktyką połączoną z zastrzeżeniami własności i warunków korzystania. Wiązało się to z ogólną polityką państwa III Rzeszy,
w którym zintensyfikowano badania rodowe (Sippenforschung) na skalę dotychczas nieznaną. Nieprzypadkowo w czasach kierownictwa nad archiwum szczecińskim Ericha Randta i jego następcy Adolfa Diestelkampa włączano do zasobu również: duplikaty ksiąg metrykalnych, księgi gruntowe,
księgi hipoteczne. Obok przejętych przez archiwum szczecińskie wspomnianych archiwów rodowych stały się one materiałami pomocnymi w badaniach genealogicznych, które miały wówczas w dużej mierze podłoże rasowe. Badania te były jednym z głównych zadań stawianych archiwom przez
Placówkę Rzeszy do Badań Rodowych (Reichsstelle für Sippenforschung)
instytucji powołanej do koordynacji analiz rasowych41. Ówczesny dyrektor
Archiwum Państwowego w Szczecinie dr Adolf Diestelkamp uważał, że archiwa w okresie narodowosocjalistycznego przełomu mają specjalne zadania
do wykonania, a jednym z nich są badania rodowe i dlatego należy popierać
opracowywanie źródeł w tej dziedzinie42. Ogólne stwierdzenie Diestelkampa
zostało uzupełnione przez jego współpracownika archiwistę Rolanda See
berga-Elverfeldta, który wyraźnie podkreślił znaczenie tych źródeł dla badań narodowych i rasowych. Seeberg-Elverfeldt pisał w narodowosocjalisty40 Archiwum
Państwowe w Szczecinie. Przewodnik po zasobie archiwalnym. Akta do 1945 r.,
oprac. R. Gaziński, P. Gut, M. Szukała, Warszawa-Szczecin 2002, s. 452-469.
41 A. Diestelkamp, Das Staatsarchiv Stettin seit dem Weltkriege, „Monatsblätter“ 1938(52),
s. 80-81.
42 Tamże.