155
Na co umierali poznaniacy?
■ choroby zakaźne (szkarlatyna, koklusz, ospa, odra, wysypka
□ cholera
Rycina 1. Frakcje zmarłych dzieci od 2. do 14. lat z powodu chorób zakaźnych (w %) w bada
nych parafiach z Poznania (*za: G. Liczbińska, Umieralność)
fii św. Małgorzaty odnotowano ich najwięcej na tle badanych parafii, bo aż
29% w tej kategorii wiekowej. Na drugim miejscu plasuje się parafia ze śród
mieścia (św. Marii Magdaleny), w której choroby zakaźne stanowiły przyczy
nę prawie 23% zgonów dzieci. Tak wysoki wynik dla śródmieścia mógł mieć
związek z faktem, iż na terenie parafii działały dwa szpitale, w których umie
rali poznaniacy także z innych dzielnic miasta i podnosili oni tym samym
statystyki zgonów dla śródmieścia13. Epidemie cholery, tyfusu, dezynterii
i innych chorób zakaźnych przewodu pokarmowego często nawiedzały dzie
więtnastowieczny Poznań. Największe epidemie cholery miały miejsce w la
tach 1855 i 1866. Olbrzymie żniwo zebrała zaraza z 1866 r. Podejrzewa się, że
choroba została przywleczona w czerwcu owego roku do jednej z karczm na
Starym Rynku przez flisaków ze Szczecina14. Najwięcej zgonów na cholerę
odnotowano w parafii św. Marcina, bo przeszło 11%, najmniej w parafii św.
Rocha – nieco ponad 2%. Parafia św. Marii Magdaleny plasowała się pośrod
ku. Widać zatem, że na cholerę, wbrew przekonaniu, iż atakowała ona wy
łącznie warstwy najuboższe, umierali poznaniacy niezależnie od zamożności.
Decydującą rolę w rozprzestrzenianiu się epidemii cholery odgrywały wa
runki ekologiczne. W parafii św. Rocha, o raczej niewielkim skupisku ludzi,
choroba zebrała najmniejsze żniwo (Rycina 1., Tabela 1.).
13 G.
14 G.
Liczbińska, Umieralność; Ecological.
Liczbińska, Umieralność; M. Trzeciakowska, L. Trzeciakowski, dz. cyt.