Kiedy spojrzymy na podręczniki historyczne , czy to do podstawówki czy do liceum , możemy dostrzec dysproporcje pomiędzy liczbą mężczyzn a kobiet , przedstawionych w tych książkach . O nieobecności postaci kobiecych na kartach historii mówi coraz więcej publikacji , ale również samych naukowców . Zdaje się jednak , że efekt Matyldy ( który zostanie wytłumaczony później ) nadal jest dominującym elementem determinującym historię kobiet .
CZYNNIK SPOŁECZNY
Czynnik społeczny jest istotny o tyle , że określa nie tylko ukierunkowanie praw ale również perspektywy osób żyjących w danym społeczeństwie . Jeżeli porównamy dwie kobiety żyjące w Polsce : jedną urodzoną w roku 19000 a drugą w 2000 to zobaczymy , że mają one kompletnie różne perspektywy i poglądy na życie oraz są w innym stopniu świadome siebie oraz swoich praw .
Kobiety pojawiają się w polskich podręcznikach do historii jednak w dużej mierze stanowią dopisek na marginesie , ciekawostkę pod koniec rozdziału .
W jednym z wywiadów historyczka Agnieszka Jankowiak-Maik zaznacza :
Nawet tak znacząca postać jak Jadwiga Andegaweńska , która była koronowana na króla Polski , najczęściej występuje jako “ żona Jagiełły ”. Nie mówi się o tym , że była doskonałą dyplomatką , cenioną np . przez Krzyżaków , [..] osobiście poprowadziła wyprawę wojenna i przykładała ogromną wagę do edukacji . Była założycielką Uniwersytetu Jagiellońskiego . W podręcznikach podchodzimy do niej “ po kobiecemu ” określając jako “ świętą i dobrą ”.
EFEKT MATYLDY I NOBEL
Czynnik społeczny określa wizerunek konkretnego kraju i ważne dla niego wydarzenia . W Polsce kobiety otrzymały prawa , przynajmniej w teorii , w 1918 roku wraz z odzyskaniem przez nasz kraj niepodległości . Jednak zdecydowana większość krajów , w których kobiety mają podstawowe prawa , podpisała takie ustawy lata po pierwszej , a nawet drugiej wojnie światowej . Skoro dopiero wtedy zaakceptowano cel , założony sobie i osiągnięty przez sufrażystki i sufrażystki , co z kobietami żyjącymi lata wcześniej ?
Przypadki omijania udziału kobiet w historii poprzez pomijanie udziału kobiet naukowców w pracy badawczo-naukowej i przypisywanie ich osiągnięć mężczyznom nazywamy efektem bądź zjawiskiem Matyldy . Jak nazwiska kobieta miały zostać permanentnie wykute na kartach historii skoro przez lata mężczyźni przypisywali sobie lub umniejszali ich osiągnięcia ?
Zjawisko zostało pierwszy raz opisane przez Margaret Rossiter w 1993 roku . Przykładami kobiet którym zabrane zostały osiągniecia są m . in :