NIEPUBLIKOWANE NIEMIECKIE ARCHIWALIA Z FRANCUSKIEGO
ECPAD W MUZEUM POWSTANIA WARSZAWSKIEGO I INSTYTUCIE PILECKIEGO
Muzeum Powstania Warszawskiego
Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Instytut Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego podpisały strategiczne, trójstronne porozumienie o współpracy z francuskim wojskowym archiwum audiowizualnym ECPAD z siedzibą w Ivry-sur-Seine we Francji.
Porozumienie udostępnia polskim instytucjom unikalne, dotąd nieznane
w Polsce fotografie z czasów II wojny światowej, otwiera dostęp do ogromnych zasobów francuskiego archiwum
i rozpoczyna współpracę o dużym znaczeniu dla badań nad polską historią.
W spotkaniu uczestniczyli Étienne de Poncins, Ambasador Nadzwyczajny
i Pełnomocny Republiki Francuskiej
w Rzeczypospolitej Polskiej, Karol Madaj, Dyrektor Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, oraz Jan Ołdakowski, Dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.
Porozumienie opiera się na trzech filarach:
• Unikalne fotografie i ich naukowe opracowanie. Do Instytutu Pileckiego
i Muzeum Powstania Warszawskiego trafiły niemieckie fotografie reporterskie z czasów II wojny światowej, które w Polsce pozostawały dotąd szerzej nieznane. Dokumentują one kampanię wrześniową 1939 roku, okupowaną Polskę oraz dzisiejsze tereny Ukrainy i Białorusi. W wielu przypadkach zachowały się pełne sekwencje negatywów, a nie tylko pojedyncze kadry wyselekcjonowane przez niemiecką propagandę. Obie instytucje wspólnie poddadzą materiały krytycznej analizie, identyfikacji i katalogowaniu, a następnie udostępnią je badaczom.
• Dostęp do ogromnych zasobów francuskiego archiwum. Porozumienie otwiera polskim historykom drogę do jednego z największych wojskowych archiwów audiowizualnych w Europie. Wspólnie z francuskim partnerem zasoby ECPAD będą udostępniane w czytelniach Instytutu Pileckiego i Muzeum Powstania Warszawskiego, a więc na miejscu w Polsce.
• Początek długofalowej współpracy. To pierwsze tak szerokie partnerstwo polskich instytucji z ECPAD. Stanowi podstawę dla kolejnych kwerend, projektów badawczych, programów stypendialnych i wspólnych publikacji. Wspólna praca nad historią II wojny światowej wpisuje się w ideę Trójkąta Weimarskiego i staje się płaszczyzną dialogu między Warszawą, Paryżem i Berlinem. Planowana jest wystawa fotografii prezentowana w Paryżu, Berlinie
i Warszawie, będąca refleksją nad doświadczeniem II wojny światowej
w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę.
Co trafiło do polskich instytucji
W ramach umowy do polskich instytucji
w pierwszej części współpracy trafił zbiór składający się z:
• 23 albumów fotograficznych (ok. 1 200 zdjęć),
• 3 431 fotografii z lat 1939–1940 (w tym rejestracji z kampanii wrześniowej),
• 5 701 fotografii dokumentujących okres 1940–1945,
• 41 filmów dokumentalnych i operacyjnych, w tym kronik „Die Deutsche Wochenschau” oraz produkcji wytwórni UFA.
W zbiorach znajdują się m.in. materiały wojsk lądowych Wehrmachtu (seria DAT), marynarki wojennej (DAM) oraz rejestracje lotnicze Luftwaffe (DAA, LFT).
– W archiwum ECPAD znajdują się materiały,
o których istnieniu przez dziesięciolecia nie wiedzieli polscy historycy. Dla Muzeum Powstania Warszawskiego szczególnie poruszające są materiały pokazujące stolicę we wrześniu 1939 roku, jej mieszkańców oraz skalę zniszczeń, które stały się zapowiedzią późniejszych tragicznych losów miasta. Każde nowe zdjęcie i każdy film to kolejne świadectwo doświadczenia wojny, które możemy zachować, opracować i udostępnić następnym pokoleniom. Naszym obowiązkiem jest nie tylko gromadzenie takich źródeł, ale także ich krytyczna analiza i przywracanie im właściwego historycznego znaczenia – Jan Ołdakowski, dyrektor Muzeum Powstania Warszawskiego.
To bezcenny, nieznany dotąd szerzej zbiór fotografii i filmów, który po profesjonalnym opracowaniu wzbogaci archiwum Instytutu. Dzięki tej wieloletniej pracy poszerzymy wiedzę o realiach II wojny światowej
i niemieckiej okupacji na ziemiach polskich. Dla historyków i badaczy oznacza to dostęp do materiałów, które przez dziesięciolecia pozostawały poza szerokim obiegiem naukowym i publicznym w Polsce. Zbiory te pomogą nie tylko uzupełnić dokumentację kampanii wrześniowej i początków okupacji, lecz także lepiej odtworzyć kontekst wydarzeń znanych dotąd jedynie z pojedynczych, często propagandowo wyselekcjonowanych kadrów.Karol Madaj, dyrektor Instytutu Pileckiego.
O archiwum ECPAD
ECPAD, czyli francuskie Centrum Komunikacji
i Produkcji Audiowizualnej Departamentu Obrony, gromadzi i udostępnia archiwa audiowizualne francuskich sił zbrojnych od 1900 roku do czasów współczesnych. Zasób liczy około 3,5 miliona fotografii i 16 800 filmów. Obejmuje m.in. dokumentację I i II wojny światowej, wyzwolenia Francji, wojen
w Indochinach i Algierii, a także materiały dotyczące NATO i operacji ONZ.
Osobną część stanowi tzw. kolekcja niemiecka: materiały niemieckich kompanii propagandowych (Propagandakompanien),
20