DEKLARACJA PROGRAMOWA EUROPEJSKICH
MIEJSC PAMIĘCI
Miejsce Pamięci Auschwitz
Poniżej publikujemy treść wspólnej deklaracji podpisanej przez 32 europejskie Miejsca Pamięci związane ze zbrodniami popełnionymi przez nazistowskie Niemcy oraz ich współpracowników podczas II wojny światowej. Deklaracja zwraca uwagę na odpowiedzialność Miejsc Pamięci za ochronę prawdy historycznej i reagowanie na współczesne przejawy nienawiści, podkreślając, że realizacja tej szczególnej misji wymaga ich niezależności programowej, organizacyjnej i finansowej.
DEKLARACJA PROGRAMOWA EUROPEJSKICH MIEJSC PAMIĘCI
Europejskie Miejsca Pamięci, utworzone na terenach związanych ze zbrodniami popełnionymi w czasie II wojny światowej przez nazistów, faszystów i ich sprzymierzeńców, stanowią namacalne dziedzictwo historii, która ukształtowała podwaliny powojennej Europy.
W miarę jak nasze społeczeństwa przechodzą znaczące zmiany, a pokolenie Ocalałych i bezpośrednich świadków stopniowo znika, Miejsca Pamięci przyjmują odpowiedzialność za nieustanne zwiększanie świadomości przeszłości, aktywne zachęcanie do refleksji we współczesnym społeczeństwie i sygnalizowanie dehumanizacji, rasizmu, antysemityzmu i ksenofobii oraz przeciwstawianie się im, gdziekolwiek występują.
Wypełniając tę odpowiedzialność, Miejsca Pamięci zajmują szczególną pozycję. Opierając się na rzetelnych badaniach i dowodach historycznych, są one niezależne od interesów prywatnych i stanowią krytyczny głos, również
w odniesieniu do wydarzeń politycznych i wszystkich form mowy nienawiści. Wymaga to, aby Miejsca Pamięci pozostały przestrzenią, w której można zadawać trudne pytania i ostrzegać, gdy zajdzie taka potrzeba.
To zadanie może być zrealizowane tylko przy gwarancji programowej niezależności Miejsc Pamięci od władz politycznych – lokalnych, regionalnych, krajowych lub europejskich. Ich autonomia nie powinna podlegać presji politycznej ani budżetowej.
Ich niezależność jako strażników historii, która wpłynęła na całą Europę, nie jest wyłącznie wewnętrzną sprawą ich organów zarządzających, ale leży we wspólnym interesie Europy jako takiej.
Aby stawić czoła rosnącym wyzwaniom dla demokracji i pokoju, wzywamy wszystkie strony biorące udział w dialogu publicznym do poszanowania tej zasady autonomii.
15 lipca 2026 roku
4