Od 2023 r. uroczystość upamiętniająca
w Gusen organizowana jest we współpracy Komitetu Pamięci Gusen oraz Miejsca Pamięci Mauthausen. Współpraca ta znacząco wzmocniła działania na rzecz pamięci w Gusen i istotnie przyczyniła się do głębszego zaangażowania w historię tego miejsca. Szczególne podziękowania należą się Ocalałym, ich bliskim oraz inicjatywom, które przez wiele dziesięcioleci podtrzymywały pamięć.
Uroczystość odbyła się na dawnym placu apelowym w Gusen. Wystąpienia przedstawicieli krajowych i międzynarodowych odnosiły się, pod wspólnym hasłem „Stoimy razem”, do takich tematów jak spójność społeczna
i solidarność. Podkreślano również znaczenie Gusen jako części systemu obozu koncentracyjnego Mauthausen oraz potrzebę zachowania widzialności jego historii.
Projekt rozbudowy i przekształcenia miejsca pamięci, prowadzony wspólnie przez Miejsce Pamięci Mauthausen oraz Burghauptmannschaft Österreich, wniesie
w te działania istotny wkład. „Wszyscy mamy w swoich rękach możliwość ożywienia Gusen” – powiedziała Barbara Glück, dyrektorka Miejsca Pamięci Mauthausen.
Tego samego dnia w Miejscu Pamięci Ebensee odbyła się międzynarodowa uroczystość upamiętniająca 81. rocznicę wyzwolenia obozu koncentracyjnego. Liczni goście z Austrii i zagranicy zgromadzili się, aby uczcić pamięć ofiar narodowego socjalizmu i przekazać przesłanie pamięci oraz odpowiedzialności. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Muzeum Historii Współczesnej w Ebensee.
W słowach powitania burmistrzyni Sabine Promberger oraz Stephan Matyus, kierownik Biura Miejsca Pamięci Mauthausen, podkreślili znaczenie aktywnej kultury pamięci. Przedstawiono także deklarację burmistrzów regionu Salzkammergut „Razem przeciw prawicowemu ekstremizmowi”. Podkreślono w niej: „Tam, gdzie umiera demokracja, prawa człowieka nigdy nie są bezpieczne”.
Centralną część uroczystości stanowiły wystąpienia bliskich ofiar oraz przedstawicieli międzynarodowych: Shimona Shahara, syna Ocalałego Zviego Smitmaiera; Aline Dreyer, reprezentującej belgijskie Amicale; oraz Gabriele Albertiego, przewodniczącego ANED Prato.
10 maja w Miejscu Pamięci Mauthausen odbyła się Międzynarodowa Uroczystość Pamięci i Wyzwolenia z okazji 81. rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego Mauthausen.
Tysiące odwiedzających, a także międzynarodowe delegacje, Ocalali, bliscy ofiar, młodzież oraz przedstawiciele licznych inicjatyw zgromadzili się, aby uczcić pamięć ofiar narodowego socjalizmu i przekazać wyraźny sprzeciw wobec zapomnienia. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Mauthausen Komitee Österreich.
Tegoroczna uroczystość koncentrowała się na temacie „Sprawcy”. W centrum znalazła się refleksja nad wieloma ludźmi, którzy wspierali i umożliwiali funkcjonowanie narodowosocjalistycznego systemu obozowego, jako strażnicy, pracownicy administracji, lekarze czy funkcjonariusze. Uroczystość poruszała również kwestię odpowiedzialności społecznej oraz trwających do dziś skutków wykluczenia, obojętności i ideologii.
Uroczystość rozpoczęła się od odczytania przez młodzież „Przysięgi z Mauthausen”
w kilku językach, po czym głos zabrał Willi Mernyi, przewodniczący Mauthausen Komitee Österreich. Prowadzony przez uczniów, Ocalałych i delegacje międzynarodowe pochód pamięci przeszedł przez teren Miejsca Pamięci. Wystąpienia,
w tym przemówienie Guya Dockendorfa
z Międzynarodowego Komitetu Mauthausen, przypominały o znaczeniu międzynarodowej pamięci i odpowiedzialności za jej podtrzymywanie. Uroczystość prowadzili
w kilku językach Mercedes Echerer
i Konstanze Breitebner. Po raz pierwszy moderacja była również tłumaczona przez tłumacza języka migowego.
Wreszcie 11 maja w Miejscu Pamięci Melk odbyła się uroczystość upamiętniająca ofiary byłego obozu koncentracyjnego. Wzięło
w niej udział około 300 osób. We współpracy ze stowarzyszeniem MERKwürdig – Centrum Historii Współczesnej Melk upamiętniono ofiary wspólnie z bliskimi byłych więźniów oraz międzynarodowymi inicjatywami pamięci.
Uroczystość otworzyli Alexander Hauer, przewodniczący stowarzyszenia MERKwürdig, oraz Barbara Glück, dyrektorka Miejsca Pamięci Mauthausen. W centrum znalazły się wystąpienia uczniów Stiftsgymnasium Melk, którzy podjęli kwestie odpowiedzialności i sprawstwa
w ramach tegorocznego tematu „Sprawcy”. Uczniowie pokazali, że systemowa niesprawiedliwość jest podtrzymywana przez wielu ludzi, a pamięć o niej oznacza przyjęcie odpowiedzialności za teraźniejszość. Jako centralne zadanie podkreślono „pamiętanie i wyciąganie wniosków”.
Uczniowie odnieśli się także do współczesności, stawiając pytania
o indywidualną odpowiedzialność
i przestrzeń działania dzisiaj. Ich wystąpienia jasno pokazały, że pamięć musi oddziaływać na teraźniejszość.
9