11
Kolekcja Świadectw Ocalałych z Zagłady, przechowywana w Żydowskim Instytucie Historycznym, stanowi jedno
z najwcześniejszych przedsięwzięć mających na celu odnajdywanie
i dokumentowanie doświadczeń osób, które przeżyły Zagładę. Jest ona jednak tylko jedną z wielu tego rodzaju kolekcji. Na przestrzeni lat liczne instytucje inicjowały projekty gromadzenia relacji i wspomnień Ocalałych, tworząc bogaty, złożony materiał.
Celem konferencji jest analiza świadectw jako materiału dowodowego w badaniach historycznych, poprzez refleksję nad ich potencjałem i ograniczeniami, kontekstami powstania oraz późniejszym wykorzystaniem w nauce, edukacji
i upamiętnieniu.
Zachęcamy do zgłaszania wystąpień podejmujących krytyczną analizę wczesnych świadectw Zagłady i sytuujących je
w szerszych debatach historiograficznych, metodologicznych i etycznych. Szczególna uwaga podczas konferencji zostanie poświęcona audiowizualnym świadectwom Ocalałych z Zagłady.
Zapraszamy również do nadsyłania referatów dotyczących specyficznych wyzwań metodologicznych, interpretacyjnych i etycznych związanych
z relacjami wideo. Propozycje mogą dotyczyć relacji między wczesnymi świadectwami pisanymi a późniejszymi narracjami rejestrowanymi, a także tego,
w jaki sposób narracja retrospektywna kształtuje świadectwo Ocalałych w czasie. Możliwe są również analizy roli świadectw wideo w badaniach historycznych, wystawach muzealnych i historii publicznej, jak również refleksje nad etycznymi aspektami ich gromadzenia
i udostępniania.
Proponowane obszary tematyczne (lista otwarta):
• Kolekcja Świadectw Ocalałych z Zagłady
w Archiwum Żydowskiego Instytutu Historycznego: historia, zakres i znaczenie
• Świadectwa rejestrowane w czasie wojny oraz bezpośrednio po jej zakończeniu
• Żydowskie komisje historyczne i wczesne inicjatywy dokumentacyjne
• Świadectwo jako źródło historyczne: metodologia i interpretacja
• Formy narracyjne, język i milczenie
w relacjach Ocalałych
• Relacje między pamięcią, traumą
a pisarstwem historycznym
• Perspektywy porównawcze w badaniach nad wczesną dokumentacją Zagłady
• Świadectwa a rekonstrukcja historii lokalnych
• Problemy etyczne związane
z wykorzystaniem świadectw
• Świadectwa wideo: narracja audiowizualna, praktyki prowadzenia wywiadów i analiza historyczna
• Refleksja nad nowymi technologiami
i kierunkami analitycznymi, w szczególności w obszarze nauk obliczeniowych
Konferencja adresowana jest do historyków, archiwistów, literaturoznawców, socjologów, antropologów oraz badaczy i badaczek reprezentujących dyscypliny pokrewne, zajmujących się studiami nad Zagładą, badaniami nad pamięcią oraz archiwistyką. Mile widziane są również podejścia
z zakresu humanistyki cyfrowej.
Zasady zgłoszeń:
Prosimy o przesłanie abstraktu o objętości 300–400 słów oraz krótkiej noty biograficznej (do 150 słów) do dnia
31 marca 2026 roku. Abstrakt powinien jasno określać pytanie badawcze, bazę źródłową oraz zastosowane podejście metodologiczne.
Informacje o przyjęciu zgłoszeń zostaną przekazane do 30 kwietnia 2026 roku.
Informacje organizacyjne:
Termin: 16–17 czerwca 2026 r.
Miejsce: Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma, Warszawa
Język konferencji: angielski
Zgłoszenia oraz pytania prosimy kierować na adres: ehri@jhi.pl.
Liczymy na Państwa udział i inspirującą wymianę naukową poświęconą roli świadectw w dokumentowaniu i rozumieniu Zagłady.
Komitet konferencyjny:
Natalia Aleksiun (Harry Rich Professor of Holocaust Studies, University of Florida),
Havi Dreifuss (Yad Vashem), Barbara Engelking (Centrum Badań nad Zagładą Żydów, IFiS PAN), Éva Kovács (Wiener Wiesenthal Institut für Holocaust-Studien)
Stephan Naron (Fortunoff Video Archive for Holocaust Testimonies), Christine Schmidt (The Wiener Holocaust Library), Zofia Trębacz (Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma).
Projekt realizowany ze środków Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego. Seminarium organizowane jest w ramach EHRI-PL i dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na zadanie „Działania bieżące Polskiego Węzła Krajowego EHRI-PL – konsorcjum EHRI-ERIC realizowane przez Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma [ŻIH] na lata 2025– 2027 wraz z partnerami krajowymi.