Katalogi wystaw Malarstwo polskie XIX i XX w.

Twórczość Henri (Henryka) Haydena prezentuje szeroki wachlarz odniesień nowoczesnych kierunków sztuki XX wieku. Urodzony i wykształcony w Warszawie artysta wyemigrował do Paryża w 1907 roku, gdzie związał się nie tylko z różnorodną bohemą tzw. Ecole de Paris lecz również post-cezannowską szkołą z Pont-Aven. W pierwszych etapach twórczości plastyka widać wyraźne wpływy postimpresjonizmu, a od początków drugiej dekady XX wieku w dziełach twórcy odnotować możemy pierwsze kompozycje kubistyczne. Niniejsza praca pochodzi już z dojrzałego etapu działalności twórcy, stojącego na pograniczu wiernego rzeczywistości realizmu i koloryzmu. Ten określany jako „klasyczny” okres w życiu artysty okazał się przynieść mu największą sławę. To wówczas reprezentantem Haydena stał się słynny marszand polskiego pochodzenia, Leopold Zborowski, który w tym samym czasie wystawiał dzieła mistrzów jak: Maurice Utrillo czy Mojżesza Kislinga. Twórca pozostawał również w bliskich stosunkach ze znanym i wpływowym krytykiem Andre Salomonem. Okres międzywojenny okazał się być najowocniejszym dla malarza, który stworzył w tym czasie niemal dwa tysiące dzieł. Po okresie eksperymentów formalnych Hayden powrócił do rudymentarnych zasad i tematów malarskich. Plastyk niejako zaprzeczał stylistyce 55 kubistycznej, kreując wizje liryczne o ciepłych barwach i opływowych kształtach. Na plaży ukazuje pozornie banalną scenkę z nadmorskiego kurortu. Tym, co w yróżnia kompozycję Haydena jest śmiałość i odwaga kreski rozmywającej kształty i odrealniającej wizerunki postaci. Malarz nie różnicuje planów, lecz jedynie nadaje sugestię oglądania lirycznego widoku przez pewną zasłonę. Wielokrotnie podobną stylistykę w twórczości malarza porównywano z manierą Augusta Renoira, z czasem jednak nadmorskie pejzaże okolic Bretanii i Normandii artysta oczyszczał ze sztafażu, koncentrując się przede wszystkim na atmosferze samego krajobrazu - pracom tym blisko do maniery stosowanej przez m.in. Leopolda Gottlieba. Owe wizje krajobrazów, jak właśnie Na plaży, stały się dla twórcy środkiem do działań nad formą, które już w okresie powojennym zaowocowały kompozycjami niezwykle syntetycznymi, bliskimi abstrakcji. W monografii artysty, Jean Selz tak opisuje serię francuskich krajobrazów z międzywojnia: „Ów okres o tendencji realistycznej trwał […] wiele lat […]. Były to jednakoż lata owocne i liczne płótna, które wówczas namalował, świadczą o wielkiej pracy jaką musiał wykonać nim odkrył nowe znaczenie jakie miało w jego oczach nabrać malarstwo, jak gdyby chodziło o sekret skryty w środku tych wszystkich ziem Francji, który musiał odsłonić za pomocą swego pędzla”.

Katalogi wystaw Malarstwo polskie XIX i XX w. | Page 55