Docendo Discimus
SANAYI DEVRIMLERI’NIN
GENEL ÇERÇEVESI
Emel SERENGİL
Nermin KESİCİ
Sanayi Devrimi, 18. yüzyılın sonlarında
başlayıp
günümüze
kadar
uzanan,
teknolojik yeniliklerle üretim yapısında
ve organizasyonunda dönüşüm sağlayan
süreçtir. Bu süreç, 1784’te İngiltere’de buhar
gücüyle çalışan makinelerin üretimde yer
almasıyla başlamıştır. Yeni makinelerin
keşfi üretimde verimin artmasına ve
buna bağlı olarak üretimin artmasına yol
açmıştır. Artan verim ve artan üretim için
yeni pazar ve ham madde arayışı kıtalar arası
denizaşırı ticareti beraberinde getirmiştir.
Ülkeler arası ticaretin artması sonucu, söz
konusu ülkelerde sermaye birikiminin
artmasıyla refah artışı yaşanmıştır.
kolay ve hızlı cevap verilmeye başlanmıştır.
Bu dönemde üretim süreçleri farklı
coğrafyalara dağılmıştır. Post Fordizm diye
adlandırılan bu süreç sonucunda üretim
merkezleri Doğu’ya kaymıştır.
Nüfusun yüksek olmasından dolayı üretimi
düşük maliyetle gerçekleştiren Doğu
ülkeleri karşısında rekabet edemeyen
Batı ülkeleri üretimdeki maliyetlerini
düşürmek için yeni arayışlara girmiştir.
2011’de Hannover’de literatüre ilk kez
giren Endüstri 4.0 kavramı da bu arayışın
bir sonucudur diyebiliriz. Genel olarak
Endüstri 4.0’ın tanımı şöyle yapılmaktadır:
“Endüstri 4.0 ya da 4. Sanayi Devrimi,
Henry Ford’un mezbahalardan esinlenerek birçok çağdaş otomasyon sistemini, veri
üretime entegre ettiği Montaj Hattı ile seri alışverişlerini ve üretim teknolojilerini
üretime geçilmiş ve İkinci Sanayi Devrimi içeren kolektif bir terimdir. Bu devrim
süreci başlamıştır. Bu süreçte; işçiler nesnelerin interneti, internetin hizmetleri
arabanın yanına gitmemekte, arabanın ve siber-fiziksel sistemlerden oluşan bir
parçaları bant sistemiyle işçilerin önüne değerler bütünüdür.”
gelmektedir. Henry Ford, Montaj Hattı’nı
Hala içinde bulunduğumuz 4. Sanayi
tasarlarken Taylor’ın Bilimsel Yönetimi’nden
Devrimi
ile
karanlık
fabrikaların
etkilenmiştir. Taylor, işçilerin zamanlarını
hayata geçmesi firmalara, insanlara
en verimli olacak şekilde kullanabilmeleri
gerek kalmadan üretim yapma imkânı
için üretim sürecini yeniden tasarlamıştır.
sunmaktadır. Firmalar üretimlerini robot
Buradaki amacı, işin en kolay, en hızlı
teknolojileriyle gerçekleştirme yolunda
şekilde yapılmasını sağlamaktır.
ilerlerken hem üretim süreci hızlanmakta
Her
sanayi
devriminde
sermaye hem de işçilerin yerini alan robotlar
birikim süreci mevcut teknolojik aletler sayesinde üretim maliyetleri azalmaktad