Şekil 2: Yüzeylere Göre Islanma durumları
o Islanmadan veya yüzeydeki oluşan damla
formundan bahsedebilmek için öncelikle adezyon,
kohezyon ve yüzey gerilimi terimlerini açıklamakta
fayda var.
* Adezyon Kuvveti; birbirinden farklı maddeler
arasında görülen ve bu maddelerin etkileşim
haline gelerek birbirlerine yapışmasını
sağlayan molekülerarası çekim kuvvetidir. Bu
kuvvetlerin sebebi elektriksel kuvvetler ve kütle
çekimi kuvvetidir. Yağmur yağdıktan sonra su
damlacıklarının cama yapışması, durağan suyun
üstündeki yaprağın suyu çekilen yönde hareket
ettirmesi adezyon kuvvetleriyle açıklanır[3].
* Kohezyon Kuvveti; aynı tür moleküllerin arasındaki
çekim kuvvetine denir. Kohezyon kuvvetinin
oluşmasının sebebi de elektriksel ve gravitasyonel
kuvvetlerdir. Kohezyon kuvvetinin en güzel örneği
su damlasının küresel bir yapıda dağılmadan
durmasıdır. Ayrıca bitkilerin suyun kökten alınıp en
yüksekteki yapılara kadar taşınması da kohezyon ile
açıklanır[3].
Şekil 3: Kılcal Cam Boru İçindeki Su ve Civanın Kohezyon ve Adezyon Kuvvetleri Etkisi Altındaki Hareketleri
* Yüzey Gerilimi; Fizikokimyada bir sıvının yüzey
katmanının esnek gerilmiş bir zar gibi özellikler
göstermesinden kaynaklanan etkiye verilen addır.
Ya da bir sıvının yüzeyini 1 cm 2 arttırmak için
gereken enerjiye de denir. Yüzey gerilimi şiddeti
sıvının türüne göre değişen moleküller arası
çekim kuvvetleri (kohezif kuvvetler) nedeniyle
spesifiktir. Daha açıklayıcı olursak sıvı içinde
bulunan moleküller kendilerini çevreleyen molekül
grupları tarafından her yönden eşit çekime maruz
kalması bileşke kuvvet toplamının 0 olmasına yol
açar. Böylece sıvı içerisindeki bir moleküle etkiyen
kuvvetler birbirlerini dengeler. Sıvının yüzeyinde
bulunan yani gaz ortamıyla veya atmosfer ile
etkileşim halindeki bir molekül (sıvı- buhar ara
yüzeyi göz önüne alındığında) yüzeyin altında
bulunan moleküller tarafından sıvı içine çekilme
tandansı gösterir aynı çekim kuvveti buhar
fazındaki moleküller tarafından, sıvının dışına doğru
gerçekleştirilemez. Bunun sonucunda yüzeyde
dengelenmemiş kuvvet alanları oluşur.
55