RÖPORTAJ
Etik ve Uyum Yöneticiliği, global şirketlerin ulaştığı tüm coğrafyalarda önemli mesleklerden biri
haline gelmiştir. Global şirketlerin yerel iş ortaklarının kurumlarından olması gereken bir pozis-
yon haline gelmiştir.
TEİD'in Mart-Mayıs 2016 tarihleri arasında anket yönte-
miyle gerçekleştirdiği 2016 Yolsuzluk Algı Araştırmasında
özel sektörden üst/ orta yöneticiler ve çalışanlar yer aldı.
Etisphere Institute’ün hazırladığı ‘Dünyanın En Etik
Şirketleri’ listesinde yer alan şirketlerin hisseleri beş
yıllık bir dönem içinde ne kadar değer kazandı? Aynı
dönemde S&P 500 Endeksi ne kadar artış gösterdi? Bu
verileri kıyaslayınca etik değerlere öne veren şirketle-
re yatırım yapmak ne kadar karlı?
30
“Etisphere Institute”un yaptığı araştırmaya göre, her yıl
kendisinin yayınladığı “Dünyanın En Etik Şirketleri”
(WME-The World’s Most Ethical Companies) listesinde
yer alan şirketlerin hisseleri %102 değer kazanırken, aynı
dönem içinde S&P 500 Endeksi sadece %26 artış kaydetti.
Bu araştırmanın sonuçlarına göre etik değerlere önem ve-
ren şirketlere yatırım yapmanın neredeyse dört kat daha
kârlı olduğu ortaya çıkıyor
Ülkemize gelen yabancı yatırımcılar ve fonlar artık
şirketlerden ve tedarikçilerinden etik kodlarını is-
tiyorlar TEİD bu noktada şirketlere nasıl yardımcı
oluyor?
Artık ne olursa olsun ne pahasına olursa olsun en fazla kar
hedefini tek amaç olduğu iş yönetim sistemleri tarihe karı-
şıyor. Bundan sonra iş etiği şirketlerin misyon, vizyon ve
hedefleri ile bütünleşmek zorunda. Artık şirketleri iç ve dış
paydaşları ile de etik olarak sorumlu etkileşime dayanan iyi
gelişmiş bir kimlik duygusu taşımalarının büyük önemi var.
Bunun en önemli yolu ise elbette şirketin bir etik ve uyum
programı yaratması ve ona tüm birimleri ile ona uymasın-
dan geçiyor.
Etik Dışı davranışlar Özel sektördeki şirketlerin büyümesi-
ni de etkilerken aslında KOBİ’leri daha fazla etkiliyor. Sonuç
olarak büyük şirketlere kıyaslarsak ciro yüzdesi olarak daha
fazla meblağı kaybeden KOBİ’ler etik dışı davranışlardan
daha fazla zarar görüyorlar. davranılması ve etik dışı davra-
nışlarının bu ormanın sık ağaçlarının arasından kendine yer
bulamaması gerekmektedir
Şirketlerin bu tür bir etik ve uyum programını sadece şir-
kette görev alan çalışanları için değil bunun yanı sıra kendi-
si ile iş ilişkisine giren bütün 3. Taraflar için de açık ve net
hale getirmesi gerekmektedir. FCPA, UKBA gibi düzenleme-
ler bu durumu artık zorunlu bir hale de getirmiştir. TEİD
bu konuda gerek şirketlere gerek ise 3. Taraflara iş etiği,
etik ve uyum risklerin yönetimi alanındaki en güncel veri
ve bilgiyi uluslararası ilişki ve bağları ile taşıyarak yardım
etmeyi amaçlıyor. Bunun yanı sıra üyeleri arasında payla-
şım toplantıları düzenleyerek iyi örneklerin uygulamasının
arttırılmasını sağlıyor. Bunun yanı sıra derneğimizin yapısı
altında kurduğumu çalışma gruplarından biri olan 3. Taraf-
lar Çalışma Grubu ile hem 3. Tarafların sorunlarını hem de
onlarla iş yapan şirketlerin talepleri üzerinde durulmasını
sağlıyor. Bu konuda çalıştay, seminer ve toplantılar düzen-
leyerek ülkemizde de bu konuda somut adımlar atılmasını
sağlamaya çalışıyor. İş dünyasının tüm aktörlerinin iş etiği
konusunda adımlar atma konusunda cesaretlendirilmesi
gerekiyor. Bu cesareti ise ancak konu ike çalışan STK’ları ve
kuruluşları takip ederek kazanabilirler.
Harvard Üniversitesi’nden Shang-Jin Wei ve Richard Ze-
ckhauser’ın yaptığı araştırmaya göre örnek olarak Filipin-
ler’de meydana gelen 3 puanlık bir yolsuzluk azalması ile
tahmini olarak aynı ülkede yatırımlar %3,6 artabilecek. Aynı
araştırma ile yolsuzluğun azalması ile vergilerden vazgeçil-
meden de daha fazla yatırımcı çekmenin mümkün olduğunu
ortaya çıkıyor. Hindistan yolsuzluk seviyesini Singapur dü-
zeyine indirebilirse çektiği yabancı yatırımlar, vergileri %22
azaltsa elde edebileceği yabancı yatırımcılarla aynı olacak.
Türk şirketler ile ülkemizde faaliyet gösteren yaban-
cı / yabancı sermayeli şirketlerin etik konusuna yak-
laşımlarındaki farklar neler?
Ülkemizde de son yıllarda pek çok şirketin iş etiği konusu-
na ciddiyet ile eğildiğini görüyoruz. Her ne kadar iş etiğinin
Türkiye gerçekleri ile uyum sağlayamayacağı konusunda
bazen itirazlar yükselse de bu seslere kulaklarımızı kapa-
mamız gerekiyor. Küreselleşen bir dünyada artık yalnız
değiliz. Küresel değerleri de tüm dünya ile aynı anda de
bir arada yaşamamız gerekiyor. İş etiği de bunlardan biri.
Unutmamak gerekir ki iş etiği bir şirkete itibar kazandıran
en önemli etkenlerden biri. İtibar günümüz dünyasında
bir şirketin en önemli varlıklarından biri olarak görülüyor.
İtibar da toplumun güvenini getiriyor. Bu konuda Kanada
merkezli Environics International’ın 23 ülkede 25 bin kişi
ile yaptığı bir araştırma, katılımcıların %50’sinin şirketlerin
etik davranışlarına ve faaliyetlerine özel bir dikkat göster-
diklerini ve ürün ve/veya hizmeti seçerlerken de bu konu-
nun tercihlerini değiştirebileceğini ortaya koydu. Üstelik
yine araştırmaya katılanların %20’si, etik dışı davranışları
ile öne çıkan şirketlerin ürün ve hizmetlerini özellikle tercih
etmediklerini belirtmişler. Bu veriler, etik iş yapmanın artık
ülke anlayışlarının çok ötesine geçtiğini ortaya çıkarıyor.
31