INmagazine Sayı: 1 (Ocak - Şubat - Mart) - Page 48

DÜN - BUGÜN Ahilik ve Etik Kodun Tarihsel İzleri 46 Çoğu zaman, iş ahlakı ve etiğinin, tamamen modern zamanların eseri olduğunu düşünme eğilimindeyizdir. Ancak tarihe ve yaşadığımız topraklara biraz daha dikkatli bakınca, etik kaide ve kodların, yüzyıllar öncesinden bugüne uzanan bir tarihsel sürekliliğinin olduğunu rahatça görebiliyoruz. Osmanlı döneminin ötesine uzanan Ahilik geleneği ve pratiği, dönemin etik beyannameleri olarak kabul edebileceğimiz Fütüvvetnamelerle birlikte ele alındığında bugüne dair çok önemli şeyler söylüyor. Yazı: Ali Cem Gülmen O smanlı esnaf teşkilatının etik değerlerine ait temellerinin büyük ölçüde, 13. ve 14. yüzyıllarda Anadolu’da görülmeye başlayan Ahilik teşkilatına dayandığı kabul edilir. Ahilik teşkilatı, Türk esnaf ve sanatkârlarını düzenli bir birlik altında toplayarak sanat ve ticaret ahlakını şekillendiren bir örgütlenme olarak tanımlanabilir. Göçmen Türkmenleri iş ve meslek sahibi yaparak, şehir hayatına geçmelerinde ve toplumsal hayata uyum sağlamalarında önemli roller üstlendiği söylenebilir1. Arapça kökenli bir kelime olan Ahi’nin sözlük anlamı “kardeşim” demektir. 13. yüzyılın ilk yarısından başlayarak 20. yüzyılın başlarına dek Anadolu şehir, kasaba ve hatta köylerindeki esnaf ve zanaat kuruluşlarının eleman yetiştirme, işleyiş ve kontrollerini düzenleyen en önemli kurumdur.2 Ahilik konusunu daha iyi anlamak için, geçmiş zamanların etik beyannamesi de olarak kabul edebileceğimiz Fütüvvetna- meleri incelemek oldukça yararlı olacaktır. Osmanlı Devleti’nde de Fütüvvetnameler, özellikle 13. yüzyıldan başlayarak, Ahilik teşkilatı çerçevesinde, mesleki nitelikteki nizamnameleri ifade eden bir anlam kazandı.3 Ahilik teşkilatının amacının, üyelerini erdemli insanlar olarak eğitmek olduğu düşünüldüğünde, Fütüvvetnamelerin de, erdemli olabilmek için nelerin yapılması gerektiğini öğreten kitaplar olarak kabul edilmesi gerekir.4 Ünlü Nakkaş Vehbi Hüseyin’in 1720 şenliklerini anlatan minyatüründe, mum ve berber esnafının geçişi...