INmagazine Sayı 9 (Ocak, Şubat, Mart) - Page 7

olan her bildirim desteklenir, hatta çalışana cesareti nedeniyle ödül bile verilebilir. l Çalışana bildirimi nedeniyle asla misille- me yapılmaz. Bildirim nedeniyle aleyhine sonuç doğmaması için çalışan korumaya alınır. l Bildirim her türlü iletişim vasıtasıyla yapılabilir. Hotline olarak tabir edilen te- lefonla yapılan bildirimler için çalışanların kendi anadilleri ile ifade edebilecekleri te- lefon hatları oluşturulur. E-mail ve telefon bildirimi isim belirtmeden (anonim) yapı- labilir. l Bildirimin, şirketin Etik ve Uyum, Hukuk, İK gibi departmanlarına ve çalışanın üst yö- neticisine de yapılabileceği konusunda çalı- şanlarda farkındalık yaratılmalıdır. l Bildirimi kaydetmek ve tarafsızlığı sağla- mak için şirket haricinde hizmet alınan pro- fesyonel hizmet sağlayıcılardan yararlanılır. l Etik ve uyum ihlali oluşturabilecek bildi- rimler için mutlaka dosya numarası ve ola- yın durumuna göre bir soruşturma takımı kurulur. l Kötü niyetli ve sadece suç uydurma niteli- ğinde bildirimler yasak olup, cezalandırılır. Bildirim sisteminin suiistimal edilmesi en- gellenir. l Bildirim sisteminin işleyişi hakkında ça- lışanlara bilgilendirmeler sürekli olarak yapılır, panolar, posterler ve benzeri görsel- lerle bu bildirim yöntemleri hatırlatılır. Şir- ketin uyum yöneticisi, genel müdürü ve üst yönetimi tarafından, çalışanlar bildirime teşvik edilerek üst yönetimin tutumu (tone from the top) açıkça ortaya konur. DİLE GETİRME SADECE ŞİRKET İÇİNDE Mİ DESTEKLENİYOR? Cevap basitçe, hayır. ABD’yi ele alırsak, Sermaye Piyasası Kurumu’nun (U.S. Securi- ties Exchange Commission - SEC) 2011’de Dodd-Frank Wall Street Reform kanunu uyarınca yürürlüğe soktuğu, şikayetçinin ödüllendirilmesi sistemi temelde ABD Ser- maye Piyasası Kanunu’na aykırı ve ceza gerektiren işlemlerin ortaya çıkarılmasını ihbar mekanizması geliştirilmesini ve ih- barları ile sonuca ulaşılmasını sağlayan şi- kayetçilerin ödüllendirilmesini amaçlıyor. SEC, Sermaye Piyasası Kanunu’na göre usul- süzlüklerin ortaya çıkarılmasında kaliteli ve faydalı bilgi/ipucu veren ve bilgi sonucu ilgili şirkete 1 milyon ABD Doları üstünde ceza kesilmesine neden olan şikayetçilere ABD’DE 1977’DE YÜRÜRLÜĞE GIREN RÜŞVETIN ÖNLENMESI VE YABANCI ÜLKELERDE YOLSUZLUK UYGULAMALARI KANUNU’NA (FCPA) GÖRE, UYUM PROGRAMLARINDA BIR ZORUNLULUK OLAN ŞIRKET IHBAR HATLARI DA, ŞIRKETLER IÇINDE USULSÜZLÜKLERI ORTAYA ÇIKARMADA EN ETKILI YOLLARDAN BIRI OLARAK GÖRÜLÜYOR. ceza bedelinin %10’u ile %30’u arasında ödül verilmesi konusunda yetkilidir. İlgili düzenleme 2011 yılından itibaren şirketler hakkındaki usulsüzlük ihbarla- rının gitgide artmasına yol açtı ve normal şartlarda ortaya çıkması zor olan suiistimal ve kanuna aykırılıkların, özellikle şirket çalışanları tarafından vâkıf olunan bilgiler sayesinde ortaya çıkmasında büyük rol oy- nadı. İhbarcıların şirket çalışanı veya eski çalışanı olma şartı bulunmamasına rağmen yapılan ihbarların %65’i şirket çalışanları tarafından gerçekleştirildi. 1977’de yürürlüğe giren Rüşvetin Önlen- mesi ve Yabancı Ülkelerde Yolsuzluk Uygulamaları Kanunu (Foreign Corrupt Practices Act) veya bilinen ismiyle FCPA kanununa göre uyum programlarında bir zorunluluk olan şirket ihbar hatları da, şir- ketler içinde usulsüzlükleri ortaya çıkar- mada en etkili yollardan biri olarak görülü- yor. İlgili şikayet hatları şirket çalışanlarını usulsüzlükleri şirket içinde dile getirmeye teşvik ederken aynı zamanda SEC’in orta- ya koyduğu ödül sistemi ile şirket içinde usulsüzlükleri dile getirmede bir sonuç alamayan şikayetçilerin devlet tarafından korunmasını ve şikayetlerin teşvik edil- mesini amaçlıyor. Bu konuda SEC şikayetçi ödüllerine getirilen en büyük eleştiriler- den biri, ilgili ödül mekanizmasının şirket içi şikayetleri azaltacağı ve şikayetçilerin şikayetlerini -ödül almak için- doğrudan devlet makamlarına ileteceği konusunda RAKAMLARLA İHBAR ÖDÜLLERİ n Şimdiye kadar bir ihbarcıya verilen en fazla ödül UBS şirketinin vergi kaçırma ihbarı neticesinde eski çalışanına 104 milyon ABD Doları verilmesi, ikinci en yüksek ödül ise Pfizer şirketinin yasadışı tanıtım uygulamalarını ihbar eden çalışanlarına 102 milyon ABD Doları verilmesi olmuştur. n SEC 2011 reformundan beri yaklaşık 135 milyon ABD Doları ödül dağıtmıştır. SEC kapsamında verilen en büyük ödül 2012’de 30 milyon ABD Doları, ikinci en yüksek ödül 2016’da 22 milyon ABD Doları’dır. n SEC’e 2016 yılında 4200, 2011 yılından beri toplam 14.000 civarı ihbar/ipucu ulaşmıştır. n İhbarcıların verdiği ipuçları şimdiye kadar SEC’in şirketlerden 904 milyon ABD Doları ceza tahsil etmesine yol açmıştır. 5