INmagazine Sayı 9 (Ocak, Şubat, Mart) - Page 31

KADINLARIN ERKEKLERDEN DAHA FAZLA RİSKTEN KAÇINMA DÜRTÜSÜ İLE TUTARLI OLARAK , YOLSUZLUKLA MÜCADELE ÖNLEMLERİNİN KADINLAR ÜZERİNDE DAHA FAZLA İŞE YARAYABİLECEĞİNİ SÖYLEYEBİLİRİZ .
karşısında aldıkları kararları “ iş ” in ve egolarının ötesinde görmeye çok daha fazla eğilimliler . Birleşmiş Milletler ’ in İnsani Gelişme Raporu ’ nda yer alan Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi ’ ndeki verilerle Dünya Bankası ’ nın Yönetişim Göstergelerinin Yolsuzluk Kontrolü Göstergesi ( 2013 için ) karşılaştırıldığında , yolsuzluğun kontrolü ve cinsiyet eşitsizliği arasında negatif bir korelasyon bulabiliyoruz . Bu tür tek yanlı korelasyonlar ilgi çekici oldukları kadar yanıltıcı da olabilirler fakat yine de daha yüksek cinsiyet eşitsizliklerinin saptandığı ülkelerin yüksek yolsuzluk seviyelerine sahip olmaları dikkat çekici . Daha sonra David Dollar ’ ın Dünya Bankası adına yaptığı çalışma ise yolsuzluk ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği arasındaki ilişkiyi daha fazla ortaya çıkardı . İlk araştırma özgürlükler , gelir ve eğitim verilerini içeriyordu . Daha düşük yolsuzluk oranlarına sahip ülkelerde kadınlar bu tür haklara daha fazla sahip oluyor ve daha da önemlisi yasama ve yürütme içinde daha fazla söz hakkı bulunuyordu . Daha düşük seviyede yolsuzluk görülen ülkelerde kadınların kamu görevlerine katılımı çok daha fazla gözüküyordu . Peki kadınların ve erkeklerin muhtemel yolsuzluk durumları karşısında davranışlarında farklılıklar bulunuyor mu ? Rachel Croson ve Uri Gneezy tarafından yapılan bir araştırmada erkekler ile karşılaştırıldığında kadınların riskten daha çok kaçındıkları ( kadın yöneticiler hariç ), sosyal olarak daha duyarlı oldukları , daha fedakar ve işbirliği yapmaya eğilimli oldukları gözden kaçmıyordu . Söz konusu araştırmada yolsuzlukla ilgili cinsiyet farkı olup olmadığı sorusu
YOLSUZLUK DAVRANIŞINDA TOPLUMSAL CINSIYET FARKLILIKLARI ÜZERINE ARAŞTIRMA SONUÇLARI
Yolsuzluk karşısında tutum
Araştırmada kadınların erkeklere göre yolsuzluğa karşı daha az hoşgörü gösterdikleri görülüyor .
Fakat bu durum ancak demokrasinin olduğu ülkelerde söz konusu olabiliyor . Demokrasinin yetersiz olduğu ve yolsuzluğun kronik olduğu ülkelerde böyle bir fark söz konusu değil .
üç ayrı konuya ayrılmıştı : l Yolsuzluk karşısında cinsiyet farklılıkları l Rüşvet kabul etmede cinsiyet farklılıkları l Rüşvet vermede cinsiyet farklılıkları
KADINLAR RİSKTEN KAÇINIYOR Aslında bütün araştırmalarda görülen o ki , kadınların yolsuzluğa karşı toleransları erkeklere göre çok daha az . Fakat araştırmalar birçok açıdan gerçeği tam olarak yansıtmama riski de taşırlar . Özellikle anket sorularına verilen cevaplar gerçek iş hayatını ve orada verilen tepkileri yansıtmayabiliyor . Vaka çalışmaları ve deneysel araştırmalar ile desteklenmedikçe bütün bulgular havada kalabiliyor . Bu arada kadınların yolsuzluğa karşı tutumları ilginç bir şekilde bölgeden bölgeye , kültürel olarak da değişebiliyor . Vivi Alatas ve arkadaşları ( 2009 ), Avustralya , Hindistan , Endonezya ve Singapur ’ da uluslararası çapta bir deney gerçekleştirdi . Çalışma , Avustralya ’ da kadınların erkeklere göre daha az rüşvet aldığını , Singapur ’ da ise bunun tersinin görüldüğünü gösterdi . Hindistan ve Endonezya ’ da ise kadınlar ve erkekler arasında hiçbir
Rüşvet kabul etmek
Kadın ve erkekler arasında büyük bir ayrım görülmüyor .
Kadınlar erkeklere göre daha oportünist davranabiliyorlar . Rüşveti kabul edip karşılığında bir eylem yapmayabiliyorlar .
Eğer ceza , yakalanma veya yaptırım riski varsa kadınlar rüşvet alma riskine erkeklere göre daha az giriyorlar .
Rüşvet teklif etmek
Kadınlar erkeklere göre daha az rüşvet teklif ediyorlar .
Erkeklerin önerdikleri rüşvet kadınlara göre daha fazla .
Hem erkek hem de kadınlar , erkeklere kadınlardan daha yüksek rüşvet teklif ediyorlar .
anlamlı fark tespit edilmedi . Ancak , Burkina Faso ’ da , deneklerin habersiz olduğu bir saha deneyinde , Olivier Armantier ve Amadou Boly ( 2011 ), kadınların yakalanmaktan korkmadıkları zaman rüşvet kabul etme ihtimalinin de en az erkekler kadar yüksek olduğunu belirlediler . Kadınların erkeklerden daha fazla riskten kaçınma dürtüsü ile tutarlı olarak , yolsuzluk ile mücadele önlemlerinin kadınlar üzerinde daha fazla işe yarayabileceğini söyleyebiliriz . Bu sonuç daha önce Frank Schulze ’ nin araştırmalarında da ( 2003 ) gözlemlenmişti . Araştırmalarda , erkekler ve kadınlar , herhangi bir denetim yapılmadığında eşit derecede rüşvet kabul ederlerken , denetimler var ise kadınların rüşvet alma ihtimali önemli ölçüde düşmekteydi . Aslında birçok araştırma bize ; kadınların yolsuzluğa karşı erkeklerden daha dirençli olduğunu , üstelik yolsuzlukla mücadele denetimleri etkili olduğunda bu direncin daha da fazla arttığını gösteriyor . En azından devlet kademelerinde kadın sayısını artırmanın bile yüzeysel olarak yolsuzluğu azaltabileceğini görmek kadınların yolsuzluk konusundaki dirayetli tavırlarının bir göstergesi olabilir . 4
29
KADINLARIN ERKEKLERDEN DAHA FAZLA RİSKTEN KAÇINMA DÜRTÜSÜ İLE TUTARLI OLARAK, YOLSUZLUKLA MÜCADELE ÖNLEMLERİNİN KADINLAR ÜZERİNDE DAHA FAZLA İŞE YARAYABİLECEĞİNİ SÖYLEYEBİLİRİZ. karşısında aldıkları kararları “iş”in ve egolarının ötesinde görmeye çok daha fazla eğilimliler. Birleşmiş Milletler’in İnsani Gelişme Raporu’nda yer alan Cinsiyet Eşit- sizliği Endeksi’ndeki verilerle Dünya Bankası’nın Yönetişim Göstergelerinin Yolsuzluk Kontrolü Göstergesi (2013 için) karşılaştırıldığında, yolsuzluğun kontrolü ve cinsiyet eşitsizliği arasında negatif bir korelasyon bulabiliyoruz. Bu tür tek yanlı korelasyonlar ilgi çekici ol- dukları kadar yanıltıcı da olabilirler fakat yine de daha yüksek cinsiyet eşitsizlik- lerinin saptandığı ülkelerin yüksek yol- suzluk seviyelerine sahip olmaları dikkat çekici. Daha sonra David Dollar’ın Dünya Ban- kası adına yaptığı çalışma ise yolsuzluk ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği arasın- daki ilişkiyi daha fazla ortaya çıkardı. İlk araştırma özgürlükler, gelir ve eğitim ve- rilerini içeriyordu. Daha düşük yolsuz- luk oranlarına sahip ülkelerde kadınlar bu tür haklara daha fazla sahip oluyor ve daha da önemlisi yasama ve yürüt- me içinde daha fazla söz hakkı bulunu- yordu. Daha düşük seviyede yolsuzluk görülen ülkelerde kadınların kamu gö- revlerine katılımı çok daha fazla gözü- küyordu. Peki kadınların ve erkeklerin muhtemel yolsuzluk durumları karşısında davra- nışlarında farklılıklar bulunuyor mu? Rachel Croson ve Uri Gneezy tarafın- dan yapılan bir araştırmada erkekler ile karşılaştırıldığında kadınların riskten daha çok kaçındıkları (kadın yöneticiler hariç), sosyal olarak daha duyarlı olduk- ları, daha fedakar ve işbirliği yapmaya eğilimli oldukları gözden kaçmıyordu. Söz konusu araştırmada yolsuzlukla il- gili cinsiyet farkı olup olmadığı sorusu YOLSUZLUK DAVRANIŞINDA TOPLUMSAL CINSIYET FARKLILIKLARI ÜZERINE ARAŞTIRMA SONUÇLARI Yolsuzluk karşısında tutum Rüşvet kabul etmek Rüşvet teklif etmek Araştırmada kadınların erkeklere göre yolsuzluğa karşı daha az hoşgörü gösterdikleri görülüyor. Kadın ve erkekler arasında büyük bir ayrım görülmüyor. Kadınlar erkeklere göre daha az rüşvet teklif ediyorlar. Fakat bu durum ancak demokrasinin olduğu ülkelerde söz konusu olabiliyor. Demokrasinin yetersiz olduğu ve yolsuzluğun kronik olduğu ülkelerde böyle bir fark söz konusu değil. Kadınlar erkeklere göre daha oportünist davranabiliyorlar. Rüşveti kabul edip karşılığında bir eylem yapmayabiliyorlar. Erkeklerin önerdikleri rüşvet kadınlara göre daha fazla. Eğer ceza, yakalanma veya yaptırım riski varsa kadınlar rüşvet alma riskine erkeklere göre daha az giriyorlar. Hem erkek hem de kadınlar, erkeklere kadınlardan daha yüksek rüşvet teklif ediyorlar. üç ayrı konuya ayrılmıştı: l Yolsuzluk karşısında cinsiyet farklılık- ları l Rüşvet kabul etmede cinsiyet farklı- lıkları l Rüşvet vermede cinsiyet farklılıkları KADINLAR RİSKTEN KAÇINIYOR Aslında bütün araştırmalarda görülen o ki, kadınların yolsuzluğa karşı tolerans- ları erkeklere göre çok daha az. Fakat araştırmalar birçok açıdan gerçeği tam olarak yansıtmama riski de taşırlar. Özellikle anket sorularına verilen cevap- lar gerçek iş hayatını ve orada verilen tepkileri yansıtmayabiliyor. Vaka çalış- maları ve deneysel araştırmalar ile des- teklenmedikçe bütün bulgular havada kalabiliyor. Bu arada kadınların yolsuzluğa karşı tutumları ilginç bir şekilde bölgeden bölgeye, kültürel olarak da değişebili- yor. Vivi Alatas ve arkadaşları (2009), Avustralya, Hindistan, Endonezya ve Singapur’da uluslararası çapta bir deney gerçekleştirdi. Çalışma, Avustralya’da kadınların erkeklere göre daha az rüşvet aldığını, Singapur’da ise bunun tersinin görüldüğünü gös- terdi. Hindistan ve Endonezya’da ise kadınlar ve erkekler arasında hiçbir anlamlı fark tespit edilmedi. Ancak, Burkina Faso’da, deneklerin ha- bersiz olduğu bir saha deneyinde, Olivi- er Armantier ve Amadou Boly (2011), kadınların yakalanmaktan ko &LKЧ,K,;YfWB'VWFRFƖFRVW&VW"F";Ʒ6VG\IRЦR&VƗ&VFW"LK,KW&VW&FVFf&6FV:|KL;'L;<;PGWF&K&7WVR;6FVP;fVW&LK" ;ǦW&FRFfYR&&V6\I<;gWV&Ɨ&'R6\:rF ;f6Rg&66VǦ^( &YLK&,KFF#2|;gVЦV֜YF&YLK&&FW&VW"fPLK"W&v&"FVWF KЦLKIKF\YBFW&V6VFR,;YfWB'VVFW&W&VFVWFW"f"6RLKЧ,K,;YfWBFƒ ;fVƒ ;f:|;FPL;YVFWF6KF&,:v&YLK&&SLKЧ,K7W\I,YKW&VW&FVFF&V:vƒG\IVR ;7FVƖ7WV;6FVRFVWFW&WFƒG\IVF'RF&V6FFf'GLKIKK|;g2ЧFW&"VKFFWfWBFVVW&ЦFRLK6K