INmagazine 40. Sayı INmagazine Sayı 40 | Page 41

mamak lazım. Bu programlar son yıl-
lıştığını henüz çok az anladığımız. Ve o
Nedensellik ilişkisi olarak baktığımızda
larda ortaya çıktı. Önümüzdeki yıllarda
bile tam güvenilebilir bir makina değil.
beynim de konuşmamı, düşünmemi vb.
bizi neler bekliyor bilmiyoruz. Ayrıca
( Tıbbın psikiyatri diye bir dalı var.)
sağlıyor. Mimarisi de ChatGpt ' ye o şekil-
bağlamsal anlamanın yüzde yüz doğ-
de davranma yeteneğini veriyor. Fakat
ru olarak nasıl yapılabileceği soyut bir
Burada söylenecek ve aslında biraz
bu altyapının pek sık olmasa da ortaya
soru oluyor. Çünkü acaba böyle bir şey
umut kırıcı şey şu. Sözünü ettiğimiz
çıkabilecek hatalardan arındırılması ha-
olabilir mi?( Yalnız Tanrı bağlam hata-
programlar, yani yazı, ses, resim, video
kikaten zor. Çünkü gözlemlediğimiz bir
ları yapmaz.)
vb. aracılığıyla etkileşim sağlayan dil
hatanın lokalize edilmesi ve programı
modelleri, dünya hakkındaki bilgilerini
değiştirerek giderilmesi çok zahmetli.
Sonuç olarak bağlam probleminin
metinlere borçlular. Ama bir sonraki
İnsan havsalasının alamayacağı kadar
önemli ölçüde çözüldüğünü düşünü-
aşama olan dünya modelleri( world
girift bir enterkonnekte sistemden bah-
yorum. Fakat geriye kalan ikinci büyük
models) dünyadaki değişiklikler ve
sediyoruz. Dolayısıyla, ancak sofistike
problem, sağduyulu düşünme, konu-
bunları yaratan aksiyonlar kısmına
programlar kullanarak anlamaya çalışa-
sunda aynı şeyi söyleyemeyeceğim.
giriyor. Artık dilden( linguistik) çıkıp
bileceğimiz bir model bu. ChatGpt ' yi en
Örneğin ben Grok ve ChatGpt çok kul-
gerçek dünyaya( fizik) geçiyoruz. Ora-
iyi nasıl debug edebiliriz? Büyük ihtimal-
lanan bir insanım. İkisinin de yüksek
da bazı aksiyonlar geri döndürülemez.
le yine ChatGpt ' yi kullanarak edebiliriz.
sağduyu yeteneklerine sahip olduğunu
( Yanan bir evi geri getiremeyiz.) Orada
( Ya da örneğin Grok’ u kullanarak.) Belki
görüyorum. Beş sene, on sene sonra-
nasıl sağduyulu davranılır? Oradaki
bu programlar birbirleri ile‘ gerçeği bul-
sını
düşündüğümüzde--ilerlemenin
bağlamlar nasıl kavranılır?( İngiltere
ma’ komisyonları kurarak çalışabilirler
kesintisiz devam edeceğini ve insan-
kraliçesinin önünde reverans yaparım
ve karşılıklı hatalarını düzeltmek için
lığı tehdit eden boyuta gelmeyeceğini
da teyzemin önünde yapmam gibi. Bu
yorulmadan uğraşabilirler.( İş birliği ve
farz ederek( bkz. Eliezer Yudkowsky)--bunların bağlam çözümleme ve
düğmeye basarsam zemin kata su gitmez ama şu düğmeye basarsam yangın
yardımın öne çıktığı, içinde yaşadığımız dünyadan oldukça farklı bir ütopya?)
39
sağduyulu davranma becerileri çok
acil hatları iptal olur gibi.) Dil model-
daha yetkinleşecektir.
leri ve dünya modelleri bu anlamda
Sonuç olarak, bu mimarilerin halüsinas-
mutlaka yanlışlar yapacaklar. Bunların
yonlar veya genel anlamda güvenilirlik
Her hâlükârda, bağlam olsun, sağdu-
ortadan tümüyle kaldırılması zor, umut
konusunda bir zayıflığı var diyebiliriz.
yu olsun, bir programa güvenmekten
kırıcı olan bu.( Dünyanın en iyi modeli
Zor ve açık bir problemden bahsediyo-
( trust) bahsediyoruz. Karşımızda bir
kendisidir!)
ruz ve bu konuda olumlu, en azından
makina var. Güven konusunu cep te-
benim bildiğim, çığır açan bir gelişme
lefonuna güven, dizüstü bilgisayara
Modelleri üreten şirketlerin, çalıştır-
henüz yok. Ama unutmayalım: bundan
güven, uçağa güven, asma köprüye gü-
dıkları yıldız araştırmacıların işi de zor.
sadece birkaç yıl önce ChatGpt, Grok,
ven, nükleer santrale güvenden farklı
Çünkü tabiatı gereği durum aynen be-
Gemini vb. de yoktu. Olmadıkları gibi,
algılamıyorum. Çünkü bunlar insan
yindeki gibi. Söz konusu modeller beyin
böylesi güçlü--70 senedir bilgisayar ca-
tarafından tasarlanmış şeyler ve sonuç
tarzında çalıştıkları için entegre ve da-
miasını meşgul eden Turing Testi’ ni bir
olarak içlerinde güvenilmez birtakım
ğıtık bir sistemden bahsediyoruz. Yani
çırpıda geçerek tozlu arşivlere gönde-
öğeler mutlaka barındıracaklar. Beyin,
milyonlarca hesap makinesi birbirlerine
ren--programlar yaratabileceğimize dair
meşhur tanıma göre görebildiğimiz
çok sayıda bağlantıyla bağlı. Bize yanıt-
( pek çok bilgisayar uzmanı dahil) umu-
evrendeki en entrikalı makina, nasıl ça-
lar veren bu mimari, ona hiç kuşku yok.
dumuz da yoktu
Kaynakça Lenat, Douglas B.; Guha, R. V.; Pittman, Karen; Pratt, Dexter; Shepherd, Mary( 1990),“ Cyc: Toward Programs with Common Sense”, Communications of the ACM, 33( 8): 30 – 49. McCarthy, John( 1959),“ Programs with Common Sense”, Proceedings of the Teddington Conference on the Mechanization of Thought Processes. London, Her Majesty ' s Stationary Office. McCarthy, John( 1990), Formalizing Common Sense: Papers by John McCarthy. Lifschitz, Vladimir, ed. Ablex Publishing Corporation. Minsky, Marvin( 1988), The Society of Mind. Simon & Schuster. Minsky, Marvin( 2007), The Emotion Machine. Commonsense Thinking, Artificial Intelligence, and the Future of the Human Mind. Simon & Schuster. Turing, Alan( 1950),“ Computing Machinery and Intelligence”, Mind, LIX( 236): 433 – 460. Yudkowsky, Eliezer; Soares, Nate( 2025), If Anyone Builds It, Everyone Dies: Why Superhuman AI Would Kill Us All. Little, Brown and Company.