HUKUK
İkili Dağıtım Sisteminde Bilgi Değişimin Sınırları
Sinan Diniz- Ortak Avukat Simru Tayfun- Kıdemli Avukat Beyza Arlı- Avukat
Türk rekabet hukukunda sağlayıcının anlaşma konusu malların hem üreticisi hem de dağıtıcısı olduğu, alıcının ise bu mallarla rekabet eden malların üreticisi değil dağıtıcısı olduğu dikey anlaşmalar“ ikili dağıtım sistemi” olarak kabul edilmektedir. Bu tür dikey anlaşmalarda taraflar, bir yandan tedarik zincirinde iş birliği içerisindeyken, diğer yandan dağıtım pazarı içinde rakip konumundadır. Bu ikili yapı, taraflar arasında özellikle müşteriler ve fiyatlara ilişkin bilgi
20 alışverişi yapılmasını riskli hale getirmektedir. Öte yandan, dikey ilişkideki tarafların bazı ticari bilgileri paylaşması da şüphesiz kaçınılmazdır.
Bu yazımızda ikili dağıtım sisteminde teşebbüslerin, dağıtıcılarıyla hangi bilgileri ne ölçüde paylaşabileceği, bu bilgi değişiminin hangi noktada hukuka aykırı kabul edileceği, Avrupa Birliği’ nin bu konudaki yaklaşımının Türk rekabet hukuku uygulamasında nasıl yol gösterebileceği ve dikkat edilmesi gereken konular ele alınacaktır.
1. Bayinizle Bilgi Değişiminiz Bir Kartel Olabilir mi? 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’ un(“ 4054 sayılı Kanun”) 4. maddesi uyarınca teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmalar, uyumlu eylemler ve bilgi değişimleri hukuka aykırıdır. Rekabet Kurumunun Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’ unda(“ Yatay İş Birliği Kılavuzu”) kapsamlı olarak ele alındığı üzere, rakipler arasında rekabet açısından hassas bilgilerin paylaşımı pazardaki şeffaflığı artırmak ve taraflar arasında rekabet karşıtı iş birliğini kolaylaştırmak suretiyle rekabeti sınırlayıcı etki yaratabilir. 1 Rakipler arasında geleceğe yönelik fiyat hareketleri gibi rekabet açısından hassasiyeti çok yüksek birtakım bilgilerin paylaşılması ise amaç açısından rekabet sınırlayıcı olarak kabul edilmekte ve doğurduğu etkiden bağımsız olarak ihlal teşkil etmektedir. 2 Dolayısıyla ikili dağıtım sisteminde taraflar arasındaki bilgi paylaşımlarının rakiplik ilişkisi bulunan pazara dair olup olmamasına göre çeşitli rekabet
sorunları ortaya çıkabilmektedir. 3
Rekabet Kurumunun 2002 / 2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ nde(" Tebliğ”) üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar olarak tanımlanan dikey anlaşmaların belirli koşulları karşılaması şartıyla 4054 sayılı Kanun’ un 4. maddesinin uygulanmasından muaf tutulacağı belirtilmiştir. Tebliğ’ in 2. maddesi kapsamında rakip teşebbüsler arasında yapılan dikey anlaşmaların bu muafiyetten yararlanamayacağı düzenlenmiştir. Bununla birlikte teşebbüslerin yalnızca dağıtım seviyesinde birbirlerine rakip olduğu, ancak üretim / tedarik açısından herhangi bir rekabetten bahsedilemeyen ikili dağıtım ilişkileri, bu duruma bir istisna teşkil etmekte ve grup muafiyetinden yararlanabilmektedir.
İkili dağıtım sisteminde dağıtım pazarında birbirine rakip konumda bulunan tarafların, aralarındaki dikey ilişki gereği tavsiye satış fiyatı, kampanyalar gibi bilgileri birbirleriyle paylaşmaları zorunlu olabilmektedir. Bunun sonucunda tarafların dağıtım pazarındaki rekabetini etkileyen sonuçlar doğabilecektir. Henüz Rekabet Kurulu(“ Kurul”) tarafından
1 Yatay İş Birliği Kılavuzu, para. 61.
2 Yatay İş Birliği Kılavuzu, para. 57.
3 Bircan, Sebahat Gözde;“ Rekabet Hukuku Perspektifinden İkili Dağıtım Sistemi”, Rekabet Kurumu Uzmanlık Tezleri Serisi, 2022.