History, Wonder Tales, Fairy Tales, Myths and Legends De Familie Scheerlinck | Page 68

1960 - HET VERHAAL VAN FRANCOIS SCHEERLINCK
Ik vond twee boeken, namelijk: « L’Occident – pour ou contre la démocratie en Afrique – Le cas du
Congo-Zaïre » van Evariste Tshimanga Bakadiababu en « Patrice Lumumba, La Crise Congolaise
Revisitée » van Jeran-Claude Willame, waarin melding gemaakt wordt van een belangrijk incident in
Congo, op 25 juni 1960, wanneer het land op de drempel staat van de onafhankelijkheid. In dit
incident speelt François Scheerlinck een hoofdrol.
François, ex-adviseur van Conakat, de partij van Moïse Tshombe, ex-geheimagent van de Belgische
Veiligheidsdienst en vroeger in die functie actief in Oost Congo, waar hij als colonist ook woonachtig
was, wordt op die datum gearresteerd in Elisabethville. Scheerlinck is inmiddels, minstens officieel,
van beroep veranderd en is in het land als onroerend goed-makelaar op vraag van Moïse Tshombe.
Bij zijn arrestatie is hij in het bezit van een vliegtuigticket Elisabethville (Lumumbashi) – Brussel –
New York - Washington heen en terug en, - heel merkwaardig -, van een document dat hem aanstelt
als Speciaal ambassadeur en vertegenwoordiger bij de UNO van “De Regering van de
onafhankelijke staat Katanga”. Het document, opgesteld op 25 juni en getekend door Tshombé, stelt
dat de benoeming van de heer François Scheerlinck zal bevestigd worden per decreet op 30 juni,
“onmiddellijk na de machtsoverdracht door België aan de wettelijke regering van de staat Katanga”.
Terzake ondervraagd, verklaart de heer Scheerlinck dat hij door M. Tshombe telegrafisch
gecontacteerd werd op 21 juni, waarschijnlijk niet toevallig de dag zelf waarop de opdracht als
regeringsformateur van Joseph Kasa-Vubu werd teruggeroepen en Patrice Lumumba werd
aangesteld als nieuwe formateur. M. Tshombé vreesde namelijk dat Lumumba “een rode dictatuur”
zou instellen na de onafhankelijkheid van Congo, voorzien voor 30 juni.
Op 23 juni al arriveert François Scheerlinck vanuit Brussel in Elisabethville en op 24 juni heeft hij een
reeks lange gesprekken met M. Tshombe en de Congolese ministers die deel uitmaken van het
project Conakat en zich voorbereiden op de uitroeping van de Katangese onafhankelijkheid op 28
juni.
Hij wordt door hen verzocht om de zaak van een onafhankelijke staat Katanga te bepleiten bij de
overheden van België en van de USA. Nadien zullen ook Engeland en Portugal gevraagd worden de
nieuwe staat te erkennen en wenst Tshombé een oproep naar de overige landen van de wereld via
de Verenigde Naties te verspreiden.
Jean-Claude Willame gaat er in zijn boek van uit dat de zaak, die grote indruk maakte op Lumumba,
door Tschombé voor interne doeleinden opgezet was zonder medeweten van de Belgische overheid
en niet als ernstig dient aanzien te worden, aangezien er internationaal een algemene consensus
bestond om Congo als één staat te behouden.
Evariste Tshimanga Bakadiadabu preciseert: Tshombé zou op de hoogte geweest zijn van een
geheim plan van de Belgische en Amerikaanse geheime diensten om het Lumumba onmogelijk te
maken om te regeren en om hem “van de macht te verwijderen”. Op grond hiervan dacht Tschombé
dat hij van de Belgen en Amerikanen gemakkelijk groen licht zou krijgen om de onafhankelijkheid van
Katanga uit te roepen.
Een zware misrekening, want de Belgische Overheid had ondertussen al een akkoord afgesloten met
Lumumba dat hen voor gans Congo verzekerde van de status van “meest bevoordeelde natie” voor
alles wat te maken had met commerciële betrekkingen, zeevervoer en openbare aanbestedingen.
België had dus niks meer te winnen bij een onafhankelijk Katanga en overtuigt de verantwoordelijken
van CONAKAT op 26 juni tot een formeel engagement waarbij zij op erewoord afzien van het
afscheidingsproject voor Katanga en beloven binnen het onafhankelijke Congo genoegen te zullen
nemen met de twee ministerposten die Lumumba hen aanbiedt.

68