“ Allah ’ ın insanlara bahşettiği nimetlerin en büyüğü akıldır .”
Allah sayısız nimet ihsan etti . Bütün nimetlerden en üstün nimet olarak akıl verdi , onu da başa koydu . Bir insan cüz ’ i akılla yola çıkarsa her zaman hüzünlere , kaygılara düşebilir . Fakat araştırır , Allah ’ ın bir dostuna el uzatır , onu etüd ederek onun kişiliğini öğrenip oraya gönül verir , orayla aklını büyütürse , bu kişinin hayatı daima huzur içinde geçer . Bir yere muhabbet vermek , oraya kendini bırakmak lazım . Eğer öyle güzel bir yer bulur da oraya temiz bir gönülle bağlanmazsa , ömrünün sonuna kadar oraya gitse de yararlanamaz , boşuna gelip , gider . Bu yol , hırkada taçta değildir . Kişinin temiz gönlüne bakar . Kişi kendi benliğinde , küçük akılda kalırsa , her zaman üzülmeye , sıkılmaya mahkumdur .
Aklın en büyüğü Hazreti Muhammed ’ de , o Akl-ı Küll . Bütün Evliyaullah orayla akıllarını büyüttüler ve sevilerek kendilerini kazandırdılar . Ne güzel isimleri var , Evliya ... Peygamberler , Evliyalar yaratıcıda kendilerini fani kıldılar , daima güler yüzlü oldular , dilleri tatlı , bakışları hoş oldu . Cemaatleri onları dinleyerek huzura kavuştu .
Akıl , hiçbir varlığa verilmemiş , insana verilmiş . Bir balina bir sandalı devirir , beş-on kişinin ölümüne sebep olursa yargılanmaz ama bir insan , yumurta çalsa yargılanır . Neden yaptın ? diye sorulur . Çünkü insanda akıl var . İnsan her şeyin sorumlusudur ama insan olmadı mı biri , ne diyebiliriz ki ...
İslam devletleri içinde Türk toplumu daha aydındır . İnşallah daha da aydın oluruz . Hepimiz kardeş oluruz , birlik oluruz . Bütün insan toplumunu birliğe , kardeşliğe , güzelliklere götürürüz .
Ne güzel söylüyor Yüce Mevlana ve diyor ki : “ Beri gel beri , daha beri , daha beri , ben senim , sen bensin . Biz bir top inciyiz , bir başız , bir akılız , bu şaşılık niye ? Hiç aydın aydınlıktan kaçar mı ? Gel …”
67