“ Eğer bir seyahate çıkarsanız , gittiğiniz yerlerin adetlerine uyunuz .”
Cenab-ı Mevlana ’ nın da bizlere ne güzel bir nasihatı var : Bir topluluğa kendini karınca gibi küçük görerek , başın kesik git . Oradaki sohbette , sözler gerçeği yansıtmıyorsa , zaman boşa geçmesin , arslan gibi kükre hakikati sun , bari birkaç kişi faydalansın . Öyle eyvallah deme , söylenenler boşsa , illallah de konuşmaya başla .
Fakat tevazuyu da elden bırakma , daima yoklukta dur . Çünkü Adem sıfatında hem Hazreti Muhammed , hem Ebu Cehil var . Biri benlikte , küfürde ; öbürü hep tevazuda , lütufda . Allah erleri daima tevazudadır , yokluktadır . Onların her sözü bilinçlidir , irşattır . Allah ’ ı insanın dışında tutmaz , daima birleştirir .
Çünkü insan , yeryüzünde Allah ’ ın temsilcisidir .
Yine Mevlanamız diyor ki : “ Eğer insanlık mertebesine ermişsen , bil ki sen kainatsın , kainat da sensin .” Onun için Mevlana , “ Küfrü iman bilen bendendir , iman bilmeyen benden değildir ” diyor . Hepsi insanın nefsinin suretleridir . Bilmeyenleri hor göremeyiz . Bizim vazifemiz herkese el uzatmak , herkese güler yüz tutmaktır . Eğer hor görüp bırakırsan , sen mertebene ermemişsin demektir .
Peygamber Efendimiz , bir hadisinde , “ Kul gibi yerim , kul gibi otururum ” diye buyurur . Peygamber Efendimizin , bu sözleriyle bizlere anlatmak istediği , kendisinin toplum içinde veya değilken bile , kibirli bir duruş ve ulu bir tavır içinde olmaktan sakındığıdır .
Kul olmakla ilgili Cenab-ı Mevlana şöyle buyurur : “ Ben varlığı yoklukta buldum , onun için varlığı yokluğa feda ettim . Padişahların hepsi kendilerine karşı alçalana alçalırlar . Bütün halk , kendisine sarhoş olanın sarhoşudur . Padişahlar , kendilerine kul olana kul olurlar . Halk umumiyetle kendi yolunda ölenin yolunda ölür . Dilberler , aşıkları canla başla ararlar . Bütün maşuklar aşıklara avlanmışlardır . Allah dedi ki : Ey haramdan , şüpheli şeylerden sakınan ! Kullarımın arasına gir ki bu suretle beni görme cennetine erişesin .”
119