Havacılık Tıbbı Derneği - Bülten Sayı 25 | Page 50

2014

Haziran

SAYI: 25

Havacılık Terminolojisi
1. Sınıf Tıbbi Sertifikasyon: (Class 1 Airman Medical
Certificate) Ticari veya havayolu (airline) pilotu (CPL,
ATPL) tıbbi lisansı. 40 yaş altında yılda bir, 40-60 yaş
arası 6 ayda bir muayeneye tâbidirler.
2. Sınıf Tıbbi Sertifikasyon: (Class 2 Airman Medical
Certificate) PPL, helikopter, planör, balon, navigatör,
uçuş mühendisi tıbbi lisansı. Yılda bir muayeneye tâbidirler.
3. Sınıf Tıbbi Sertifikasyon: (Class 3 Airman Medical
Certificate) Hava trafik kontrolör (ATC) tıbbi lisansı.
40 yaşına kadar 3 yılda bir, sonra 2 yılda bir muayene
olurlar.
61 Kategori: (Part 61) FAA’in özel pilotlar ve uçuş öğretmenleri kategorisi.
91 Kategori: (Part 91) Genel havacılık kategorisi.
121 Kategori (Part 121) Sivil havacılıkta havayolu işletmelerinin uçuşları. Daha büyük uçaklarla, 30’dan fazla
sayıda yolcu taşıyarak, uzun menzilli uçulan ve yoğun
hava trafiği olan meydanlara inilerek yapılan uçuşlar.
133 Kategori: (Part 133) Helikopter uçuşları kategorisi.
135 Kategori: (Part 135) 30 kişiden az koltuğu olan
küçük uçaklarla yapılan bölgesel havayolu taşımacılığı
kategorisi.
5M: (Machine, Medium, Manner, Mission, Man) Uçuş
kazalarında payı olan faktörler (Uçak, Ortam, Usul,
Görev, İnsan)
60 Yaş Kuralı: FAA’nın1959 yılında koyduğu kural: 60.
yaş gününe gelen pilotların 10’dan fazla yolcu taşıyan
ticari havayolu uçaklarında görev almalarına getirilen
yasak. Ticari uçuşlarda 60-64 yaş arası pilotlar solo
uçamaz; diğer pilotun 60 yaş altı olması ve OML’li olmaması gerekir. 65 yaş üstü pilotlar ticari havacılıkta
görev alamaz, uçuş öğretmeni olamaz.
A/B: (After Burner) Gaz türbin motorlu uçaklarda gücü
arttırmak için egzos bölgesine ilâve yakıt püskürten sistem.
A Sınıfı Uçak Kazaları: (Class A Mishaps) ABD ordusunda, yaşam kaybı veya kalıcı sakatlanma ile sonuçlanan, bir uçağın külli hasarına veya 1 milyon $’dan
fazla zarara mal olan kazalar.
Aerobik Egzersiz: Hücrenin enerji ihtiyacını oksijenden sağladığı, kasların uzatılmış zaman aralıklarıyla
orta düzeyli zorlanmasından başlayan ve yüksek kalp
atım oranının korunduğu yürüyüş, bisiklet, yüzme vb.
gibi egzersiz tipi.
Aeroembolism: Hava embolisi.
Aeromedical Evacuation: Hasta ve yaralıların hava vasıtalarıyla taşınması.
AGSM: (Anti-G Straining Maneuver)
Pozitif G’ye karşı göğüs ve karın kaslarını germe, zorlu
nefes tutma biçiminde yapılan manevra.
Aileron: Uçaklarda yanal dengeyi kurmakta kullanılan

690

kanatların arka dış tarafındaki kısım.
Air Sickness: Uçak tutması.
Akselerasyon: Birim zaman içindeki hızın değişim miktarı.
A-Loc: (Almost Loss of Consciousness) Düşük G kuvvetlerinde görülebilen sinsi bilinç kaybı.
ALPA: (The Air Line Pilots Association, International)
Dünyanın en büyük Havayolları Pilotları Derneği.
Alternobarik Vertigo: Dış basıncın ani değişimiyle endolenf hareketliliğine bağlı ortaya çıkan vertigo.
AME: (Authorised Medical Examiner; Aviation Medical Examiner) Uçucu muayenesi yapmaya yetkilendirilmiş hekim; uçuş doktoru.
Anaerobik Egzersiz: Hücrenin enerji ihtiyacını oksijenden bağımsız olarak sağladığı, kısa süreli yüksek güç
elde etmek için yapılan ağırlık kaldırma, sprint koşu,
yüzme, zıplama, vb. gibi egzersizler.
Anti-G Suit: Pozitif G kuvvetlerinden koruyan, karın ve
bacakları saran hava keseleriyle işlev gören korunma
elbisesi.
Armstrong Hattı: Basınçlı elbise gibi koruyucu teçhizat
yoksa, vücut sıvılarının kaynamaya başladığı sınır: 63
bin ft (19 km) irtifaya tekabül eder; burada dış basınç
47 mmHg’dır.
ASRS: (Aviation Safety Reporting System) Uçuş ve yer
ekiplerinin hatalı durumları güvenilir biçimde (kendilerinin afişe edilmeyeceklerinden ve cezalandırılmayacaklarından emin olarak) rapor etmeleri, bu bilgilerin
analizi ve sonuçta uçuş emniyeti için kullanılmasıdır.
(İngiltere’deki karşılığı: CHIRP)
ATA: (Atmosphere Absolute) Mutlak Atmosfer Basıncı.
1 ATA: 760 mmHg
ATC: (Air Trafic Control) Hava Trafik Kontrol.
ATPL: (Airline Transport Pilot Licence) Yolcu taşımacılığı yapan havayollarında uçan pilot lisansı. En az
21 yaşında olmak, 1. Sınıf sağlık sertifikası almak şartı
vardır.
Attitude Indicator: (AI) Durum cayrosu. Uçağın ufka
göre durumunu gösteren cayroskopik gösterge.
AWACS: (Airborne Warning and Control System) Havadan erken uyarı ve kontrol sistemi.
B Sınıfı uçak kazaları: (Class B mishaps) ABD ordusunda, personelin kalıcı veya kısmî sakatlanmasına ya da
3 veya daha fazla kişinin hastanelik olmasına yol açan,
uçağın 200 bin ile 1 milyon $ arası hasarına mal olan
kazalar.
Barany Chair: Vertigo simulasyonu için kullanılan döner sandalye.
Barodontalji: (Aerodontalji) Uçucu personelde, uçak
yolcularında, dalgıçlarda, alçak ve yüksek basınç odası
operatörlerinde görülen, irtifa değişikliğine bağlı ortaya
çıkan, basınç farkından kaynaklanan, çene bölgesi ve