Στον χώρα μας υπάρχουν πέντε είδη του φυτού, τα τέσσερα εκ των οποίων συναντούμε και στο νησί μας. Πρόκειται για το( Cynoglossum columnae Ten( Κυνόγλωσσο), το Cynoglossum creticum Miller( Κυνόγλωσσο το κρητικό), το Cynoglossum lithospermifolium( Κυνόγλωσσο το ασιατικό) και το Cynoglossum sphacioticum( Κυνόγλωσσο το σφακιανό). Ανήκει στην οικογένεια των Βοραγινοειδών. Είναι φυτό διετές, με ρίζα κάθετη και φτάνει σε ύψος τα 80 εκατοστά. Τα φύλλα του είναι μαλακά, χνουδωτά, πλατιά, λογχοειδή, με σταχτί χρώμα, τα οποία αναδύουν μία δυνατή μυρωδιά όταν τα τρίψουμε. Η μυρουδιά τους θυμίζει ποντικό. Άλλοι αναφέρουν ότι η μυρωδιά του φυτού θυμίζει τράγο ή σκύλο. Τα άνθη του είναι μικρά, καστανοκόκκινα και σχηματίζουν ταξιανθία βόστρυχο. Τα άνθη είναι ερμαφρόδιτα( έχουν αρσενικά και θηλυκά όργανα) και επικονιάζονται από τις μέλισσες. Περιέχουν πλούσιο νέκταρ και προσελκύουν τις μέλισσες. Φυτρώνει σε όλη την Ευρώπη. Το συναντούμε σε ξέφωτα δασών και βραχώδεις πλαγιές.

Ιστορικά στοιχεία Το Κυνόγλωσσο έχει χρησιμοποιηθεί από την αρχαιότητα ως θεραπευτικό βότανο. Το θεωρούσαν παράλληλα ναρκωτικό και δηλητηριώδες φυτό. Γνώριζαν όμως, πως όταν το βότανο αποξηρανθεί δεν ήταν πλέον επικίνδυνο και το χρησιμοποιούσαν ως αντιβηχικό, μαλακτικό, για διάρροιες και κολικούς. Στην Κρήτη το ονόμαζαν και Καλοβενετίδι. Ήταν γνωστό στην περιοχή των Σφακίων στο νομό Ρεθύμνου και στο Αλάγνι Μονοφατσίου. Οι Κρητικοί χρησιμοποιούσαν τα φύλλα του φυτού για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες. Τα χρησιμοποιούσαν ως κατάπλασμα πάνω σε επιπόλαια τραύματα για να αποφεύγουν τις μολύνσεις. Όταν είχαν βλοητό στη μύτη( εξέλκωση του ρινικού βλεννογόνου με εξοίδηση των πτερυγίων) καίγανε στα κάρβουνα τα

φύλλα του φυτού και εισέπνεαν τον καπνό. Το αφέψημα των φύλλων το χρησιμοποιούσαν κατά των πόνων της εμμήνου ροής.

Συστατικά- χαρακτήρας Η ρίζα και οι σπόροι του βοτάνου περιέχουν ένα αιθέριο έλαιο, ταννίνη και τα αλκαλοειδή κυνογλωσσίνη, και κονσολιδίνη τα οποία ανακουφίζουν από τον πόνο, επηρεάζουν όμως το κεντρικό νευρικό σύστημα.

Η ρίζα περιέχει επίσης λιπαρή χρωστική ουσία, ρητινώδη ουσία, ινουλίνη, κομμιώδη ύλη, πιμελικό οξύ, υποξαλικό κάλιο, οξεϊκό ασβέστιο και ξυλώδεις ίνες.

Τα φύλλα του περιέχουν αλλαντοίνη, η οποία αποτελεί σημαντικό παράγοντα που επιταχύνει την θεραπευτική διαδικασία στο σώμα μας. Η γεύση του βοτάνου είναι στυφή και προκαλεί ναυτία.

Aνθιση- χρησιμοποιούμενα μέρη- συλλογή Το φυτό ανθίζει από τον Μάιο μέχρι τον Αύγουστο. Οι σπόροι του φυτού ωριμάζουν Αύγουστο και Σεπτέμβριο. Τα φύλλα συλλέγονται την άνοιξη του πρώτου χρόνου του φυτού. Την

ρίζα την μαζεύουμε την άνοιξη του δεύτερου χρόνου. Για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούνται τα αέρια μέρη του φυτού και η ρίζα του( ιδιαίτερα η καρδιά της ρίζας).

Θεραπευτικές ιδιότητες και ενδείξεις Το φρέσκο φυτό περιέχει την κυνογλωσσίνη η οποία είναι τοξική για τα ψυχρόαιμα ζώα, ενώ αντίθετα είναι λίγο τοξική για τα θηλαστικά και τον άνθρωπο. Το φρέσκο φυτό όπως προαναφέραμε είναι δηλητηριώδες, αλλά το ξερό δεν είναι. Σε ξερή κατάσταση τα φύλλα και οι ρίζες είναι αντιβηχικά και μαλακτικά. Βοηθούν πολύ σε προβλήματα ξερού και νευρικού βήχα, σε πρόβλημα

καταρροής καθώς και σε διάρροια με κολικούς, ανακουφίζει από τους πόνους. Βοηθά σε προβλήματα αιμορροΐδων. Θεωρείται πολύ αποτελεσματικό στην αντιμετώπιση της αϋπνίας. Σήμερα στην ομοιοπαθητική χρησιμοποιείται η ρίζα του βοτάνου.

Παρασκευή και δοσολογία Παρασκευάζεται ως έγχυμα( τα φύλλα) ή ως αφέψημα( η ρίζα). Η ποσότητα που χρησιμοποιούμε για 1 λίτρο νερού είναι 30 έως 60 γραμμάρια. Πίνουμε ένα φλιτζάνι κρύο την ημέρα πριν μας πιάσει ο βήχας. Τα φύλλα χρησιμοποιούνται εξωτερικώς ως κατάπλασμα και σε πυκνό βραστάρι ως κομπρέσες πάνω σε εγκαύματα.

Προφυλάξεις Χρειάζεται προσοχή στην λήψη του βοτάνου γιατί παρουσιάζονται οι ναρκωτικές του ιδιότητες μετά την εσωτερική λήψη μεγάλης ποσότητας. Παράλληλα ενδέχεται να έχει καρκινογόνες ιδιότητες( αν και το φυτό έχει χρησιμοποιηθεί σε έρευνες για τη θεραπεία του καρκίνου). Σήμερα το κυνόγλωσσο έχει την φήμη ότι βοηθά στην αντιμετώπιση των καρκινικών όγκων. Λόγω της τοξικότητάς του πρέπει να γίνεται μόνο φαρμακευτική χρήση