flink Flink April 2020 - Page 16

V E R SKRIK L I K E T Y E Die Stoelmonument buite Middelburg in die Oos-Kaap Foto: Neels Jackson D it voel soos lank, lank gelede, toe ons nog kon reis, voor hierdie verskriklike tyd waarin die nuus vol dood is en 'n virus ons in ons huise vaskeer. Maar eintlik was dit net 'n paar maande gelede dat ek met my selfoon gesit het en 'n roete deur die Vrystaat en Oos- Kaap beplan het. Op die kaart op my skerm het daar skielik 'n kennisgewing uitgespring: “Stoel Monument”. Net buite Middelburg, op die pad wat ons wou ry. Dit was iets waarvan ek nog nooit gehoor het nie, die Stoelmonument. My nuuskierigheid is geprikkel en ek het gaan soek na meer inligting. En die soektog het my 120 jaar terug geneem, na 'n ander verskriklike tyd. 'n Klompie jare tevore is daar goud ontdek aan die Witwatersrand en die jong Zuid-Afrikaansche Republiek onder leiding van pres. Paul Kruger was skielik ryk. Die delwers het van oor die wêreld toegesak op die area waar die stad Johannesburg ontstaan het. En natuurlik het die kolonialistiese Engelse oë begerig gekyk wat aan die gebeur was. Nie lank tevore nie is daar diamante ontdek in 'n gebied waarin die Engelse vroeër min erg gehad het, maar baie gou het hulle daarop aanspraak begin maak en kort daarna het hulle dit geannekseer. Sou hulle weer so iets probeer? En dit in 'n gebied waarvan hulle die onaf- hanklikheid vroeër formeel erken het? Die oorlog het in 1899 uitgebreek en gou was dit 'n oorlewingstryd vir die 16 AFRIKAANS twee Boererepublieke, die ZAR en die Vrystaat, teen die magtige Britse ryk. Die Boere het dapper geveg, maar die Britse oormag was groot. Boonop het die Britte met die taktiek begin om Boere se plaashuise af te brand en die vroue en kinders in konsentrasiekampe aan te hou. Aan Boerekant was daar een groot hoop oor, en dit was dat die Afrikaners van Kaapland, wat die meerderheid van die Kaapkolonie se inwoners was, gemobiliseer kon word om tot die twee Boererepublieke se hulp te kom. Om dit te bereik, was daar 'n paar poging van Boerekant af om die Kaap in te val en die oorlog na Britse grondgebied toe te verskuif. Daar was 'n klompie Kaapse rebelle wat hulle by die Boere geskaar het, maar dit was nie naastenby genoeg