EBK | Page 13

BÖLÜM 2 HAREKET SİSTEMİ 2A BÖLÜM OSTEOLOGIA / OSSA / KEMİKLER GENEL BİLGİ Os : Kemik; ossa = çoğul kemikler. Cartilago : Latince, kıkırdak. Cartilago hyalina / fibrosa / elastica olarak üç tipi vardır. Skeleton : Grekçe, iskelet. Omurgalılarda, vücudun sert desteği. Endoskeleton, iç iskelet; exoskeleton, dış iskelet olarak iki tipi vardır. Skeleton appendiculare : Gövdeye bağlanan ekstremite / tarafların iskeleti. Skeleton axiale : Baş-boyun ve gövdenin iskeleti. Systema : Grekçe, sistem. Fonksiyonel ve gelişimsel bağlantıları ile bir araya gelerek, özel fonksiyon / fonksiyonları üstlenmiş doku ve organların tümü. Örneğin, systema digestorium, sindirim sistemi. Systema skeletale : İskelet sistemi. Büyük bölümü kemikler tarafından oluşturulan (çok az bir kısmı kıkırdak dokudan oluşur; ör. cartilago costalis), vücudumuzun iç iskeleti. Pars ossea : İskeletin kemik bölümü. Tex­tus os­se­us : Kemik doku. Emb­ri­yo­lo­jik ola­rak me­zo­der­mal kay­nak­lı olup, kemik dokuya özel hüc­re­ler, lif­l er ve ekstrasel­ lüler mat­riks ’ten ya­pı­lı­dır. Ke­mik do­ku­da be­lir­gin de­re­ce­de faz­la olan ekst­ra­sel­lüler ma­ter­yel, içer­di­ği kal­si­yum fos­fat ve kal­si­yum kar­bo­nat gi­bi inor­ga­nik tuzlardan do­la­yı sert­tir. Osteocytus : Kemik hücresi, osteosit. Lacuna ossea : İçinde osteositlerin yer aldığı, etrafı sert kemik boşluğu. Matrix ossea : Kemik dokuda, lacuna’ların dışında yer alan sert doku.Canalis centralis (Havers kanalı) : Kompakt kemik dokusundaki, osteon’un merkezinde uzunlamasına uzanan kanal. Canalis perforans (Volk­mann ka­nal­ı) : Periost yüzeyinden başlayıp, Havers kanallarını birbirine bağlayan kanallar. Tex­tus os­se­us compactus : Sert kemik dokusu. Düzenli Havers sistemlerine sahiptir. Substantia compacta’dan yapılıdır. Tex­tus os­se­us spongiosus / trabecularis : Süngerimsi kemik doku. Substantia spongiosa’dan yapılıdır. Periosteum : Eklemleşen yüzleri hariç, kemiği dıştan saran, sağlam, ileri derecede özelleşmiş bağ dokusu tabakası. Canalis nutriens / nutricus : Kemiğin beslenmesini sağlayan damarların yer aldığı, kemik yüzeyinden başlayan kanal. Foramen nutritium : Canalis nutriens’ in kemik yüzeyindeki deliği. 11