RÜZGÂR * Rüzgâr eserken yağmurun başlaması, rüzgârın hafifleyeceğini, * Rüzgâr ve yağmurun beraber başlaması rüzgârın kuvvetleneceğini, * Sırtınızı rüzgâra döndüğünüzde bulutlar soldan geliyorsa havanın bozacağını, * Sırtınızı rüzgâra döndüğünüzde bulutlar sağdan geliyorsa havanın düzeleceğini,
* Sırtımızı rüzgâra döndüğünde bulutlar önümüze ya da arkamıza doğru hareket ediyorsa, mevcut hava şartlarının devam edeceğini gösterir.
Üstadımız Sadun Boro, bu tür tahminlerin ipucu verdiğini, ancak Ege gibi çok değişik etkenler altında kalan denizlerde, yanılma payı olduğuna dikkat çeker. Gerçekten de, yüksek dağlarla çevrili denizlerde, körfez ve koylarda, özellikle gece ve gündüz arasındaki ısı farkları da bir araya geldiğinde, farklı ve çok dar alanları kapsayan hava şartları oluşabilmektedir. Örneğin bir seyir esnasında Sakız Adası’ ndan çıkmış, Midilli’ ye doğru gidiyordum. Sancağımda Karaburun Yarımadası, iskelemde Sakız Adası, iki kara parçası da yüksek ve bu iki kara parçası da ısınıyor. Oluşan hava akımları ve rüzgârda ben kafadan gelen dalgalarla dövüne dövüne ilerliyorum. Ne zaman ki Karaburun Yarımadası ile Sakız Adası’ nın kuzey ucu arasındaki hattı geçiyorum, deniz birdenbire palpa oluyor. Hani kuzeyde de rüzgâr ve dalga olsa ve deniz Sakız Kanalı’ na girip huni etkisiyle dalganın hırpalaması artsa, normal diyeceğim. Ama Karaburun ve Sakız’ ın kuzeyi arasındaki bir hattan sonra en ufak bir dalga yok, en ufak bir esinti yok. Esasında izahı basittir. Hem Karaburun ve Çeşme Yarımadası’ nda hem de Sakız Adası’ nda hava ısınmış, ısınan kara üzerinde hava yükselmiş, hem sancak tarafında Çeşme ve Karaburun’ da hem de iskele tarafımda Sakız Adası üzerinde, yükselen hava nedeniyle iki farklı alçak basınç alanı oluşmuştur. Deniz üzerindeki göreli yüksek basınç, sağa ve sola esmekte, hem de kuzeydeki deniz üzerinden de bize doğru gelmektedir. Dar bir alanda farklı bir sistem oluşmuştur …
FIRTINA TAKVİMİ
Osmanlı döneminden başlamak üzere Bahriyenin ve balıkçıların uzun yıllar gözlemlerine dayanarak hazırlanan Türkiye Kıyıları Fırtına rehberi vardır.
Denizde yaşamak 113