Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
6. 9 RAMAZAN 1274 TARİHLİ NİZAMNAME
Arazi Kanunnamesi’nin hazırlık döneminde çıkarılan önemli nizamnâmelerden birisi de, “arazi-i mîrîyyenin borç karşılığında vefaen ferağı” hakkında 9 Ramazan 1274 (M. 23 Nisan 1858) tarihinde çıkarılan nizamnâmedir.599
Mîrî arazi mutasarrıları, tasarruf ettikleri arazileri borçlarına karşılık vefaen ferağ edebilmekteydiler. Borçlu borcunu ödemedikçe arazisi yapılan sözleşme gereğince alacaklının elinde kalır, borçlu da borçlunun varisleri de borcu ödemedikçe o araziyi kullanamazlardı. Böyle bir durumda en önemli sorun, borçlunun varis bırakmadan ölmesiydi ki, bu durumda arazi mahlul kabul edilir, hakk-ı tapu ashabına veya taliplerine ihale edilir ve alacaklı alacağını alamazdı. Bu gibi durumlarda alacaklının hakları zayi olurdu.
9 Ramazan 1274 (M. 23 Nisan 1858) tarihli Nizamnâme
Nizamnâme, bundan sonra borç karşılığı vefaen ferağ muamelelerinin mal memuru
önünde resmî senet düzenlenerek yapılmasını öngörmekte ve uygulanacak faizin üst limitini de belirlemektedir. Resmî senetle bu muamelenin yapılması sayesinde bir mutasarrıf aynı
araziyi iki kez vefaen ferağ da edemeyecektir. Borçlu, sözleşme süresinde borcunu ödemez ise arazi müzayedeye çıkarılacak, alınan akçeden beytülmalin hissesi ayrılıp alacaklının alaca-
599 Altı maddeden oluşan nizamnâmenin tam metni için bkz: Karakoç Serkiz, a.g.e, C.1, s.166-167; Ayrıca bkz: Barkan, a.g.m, C.1, s.368-369
156