Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
Defterhane mührü ile mühürlenmiş tapu senedi örneği
Aydın Defterdarı arazi ferağ ve intikallerinde tapu temessük harcı olarak 7-8 bin kuruş civarında resim toplamış, ancak bu bedeli eski usul üzere muhafaza edip merkeze göndermeyince, söz konusu vergi gelirlerinin yeni nizam gereğince hazineye ait olduğu ve tekrar uyarıya
gerek bırakmadan bu meblağı merkeze ulaştırması hususunda uyarılmıştır.586
Nizamnâmenin akabinde, kayıt dışı kalmış arazilerin deftere geçirilerek toprak hukukunu bir düzen koymak amacıyla verilen mücadele sonraki yıllarda da devam ettirilmiş,
C.Evvel 1267 tarihinden itibaren senedlerini yenilemeleri, dolayısıyla kayıt dışı kalmış yerlerin kayıt altına alınabilmesi için, halkı teşvik edeceği düşüncesiyle posta akçasının da halktan alınmayıp hazineden ödenmesi uygulamaya konulmuştur.587 Bir müddet sonra yapılan
istihbari çalışmalar ve halktan gelen şikayetler üzerine, taşrada yeni nizamın usulünce uygulanmadığı, taşra birimlerindeki memurların sened vermeden işlem yapıp gelirleri zimmetlerine geçirdikleri, halkı ise Merkezden sened gelmedi diyerek yeni nizamı suiistimal ettikleri
anlaşılınca 1273 tarihinden itibaren sistemin kontrol altına alınabilmesi için çeşitli önlemler
alınmaya başlanmıştır.588
586 BOA.C.ML. dos. no:266/10877
587 BOA.İ.MVL. dos.no:205/6572
588 BOA.A.MKT.MVL. dos.no:82/4
149