Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
na teslim edilir. Şayet adı geçen evrakın açılması esnasında araziye dair evraktan başka hile yoluyla sokuşturulmuş bir şey veya başka bir kâğıt ortaya çıkar ise bu gibi şeyler adı geçen eminlik tarafından postaneye gönderilip sahibinin oradan aranması ve usulü üzere harcı postaneden alınmak üzere gereğinin yapılması, işbu arazi evrakının sancak merkezinden
merkeze gönderilmesi için her birinden üçer ve merkezden sancak merkezine iadesi için de
üçer paradan saat başına toplam altışar para hesabıyla gereken posta masrafı mahallinde
mal memurları marifetiyle sahiplerinden alınarak hazineye gelir olarak kaydedilip bundan
başka mahallinde ve merkezde bunun için postanelerden herhangi bir ücret talep edilmemesi, ancak bu gibi tefviz, ihale, ferağ ve intikal uygulanacak arazi için büyük meclisten verilecek mazbatayı sahibi merkeze kendisi getirmek veya başkasıyla göndermek isterse mutlaka meclis tarafından gönderilmesi hususunda zorlanmayarak sahibinin eline verilmesinin
de uygun olması, kazalardan sancak merkezine gelip gidecek mazbata ve senetler emniyet
görevlileri veya sahipleri eliyle gönderileceğinden bu nedenle bunlardan posta vergisi veya
başka bir adla bir şey alınmaması.
13. Bundan böyle hiç kimsenin mülkiyetinde bulunmayan dağlar ile köylerin ve
çiftliklerin hayvanlarına mahsus olan meranın ve vakıf arazilerin dışında kalan boz ve hali
yerleri açıp ziraat etmek isteyenlere diğer emsallerini de teşvik amacıyla açtıkları yerler kendilerine bedelsiz olarak verilip, yalnızca kâğıt bedeli ve posta masrafı alınarak bu kişilerden
bir sene, açtıkları yerler taşlık ise iki sene öşür alınmaması.
14. Üçüncü bendde yazılı olduğu üzere arazinin tefvîz, ihale, ferağ ve intikali durumunda gerekli olan kira, ferağ ve intikal harçlarının alınmasından sonra senedinin verilmesi beklenirken o tarla boş bırakılmayarak hemen yeni sahibi tarafından ziraat edilmeye ve işlenmeye başlanarak, senetlerinin de merkezdeki memurlar tarafından düzenlenerek geciktirilmeden süratle gönderilmesine dikkat edilmesi.
Nizamnâmenin üçüncü maddesi, eskiden beri tapu senetlerinin bayağı kâğıda yazılmakta olduğuna ve eski usûl üzere mültezim ve sipahi mühürlerini ihtiva ettiğini, bu usulün ise güzel bir düzene sokulmasının gerekliliğinden bahsederek, senetlerin daha itibarlı olmasını ve belli bir düzende ve itinalı olarak hazırlanmasının önemli olduğunu ifade etmektedir. Bu gerekliliğe istinaden nizamnâme, üst taraları tuğralı matbu tapu senetleri düzenlenmesini öngörmektedir. Tapu senetlerini düzenleyerek, bunların bir sicilde kaydedilmesi görevi ise Defterhâne-i Âmire kalemine verilmektedir. Yine nizamnâmede, eski usul ile düzenlenmiş tapu senetleri ve temessüllerinin bundan böyle makbul tutulmayacağını bu gibi se-
Nizamnâme’nin Divan-ı Hümayun Kavanin Defteri’ne kayıt tarihi: 5 Cemaziye’l-evvel 1263
147