Kuruluşundan Tanzimat’a Defterhâne-i Hakanî
III. EVKAF DEFTERLERİ
Tahriri yapılan eyalet veya sancaktaki mülk ve vakıf arazilerle ilgili kayıtlar genellikle mufassal defterin son kısmında yer almakla birlikte, ayrı bir defter düzenlenmesini gerektirecek sayıda vakıf bulunan bölgelerde mufassal defterin yanı sıra bir de evkaf defteri hazırlanmıştır. Bazı merkezlerde ise evkaf defterlerin iki cilt hâlinde tutulmasını gerektirecek kadar fazla vakıf kaydı bulunmaktadır. 461
TKGM.TTd.no:555, Kastamonu Evkaf Defteri
Evkaf defterleri, ait oldukları eyalet veya sancağın tüm vakıf ve mülk kayıtlarını ihtiva etmekte olup, vakıların adları, o vakfa gelir olmak üzere vakfedilmiş han, hamam, dükkân,
tarla, bostan ve saireye ait bilgiler ile vakıf gelirlerinin tahsis edildiği harcama kalemlerinin
yanı sıra vakıf mütevelli ve görevlileri ile ilgili tafsilatlı bilgileri içermektedir. Mülklere ait kayıtlar ise umumiyetle vakılarla ilgili kayıtlardan sonra defterin sonunda kaydedilmiştir. Evkaf
defterlerinde diğer tahrir defterlerinde olduğu gibi, eyalet veya sancak merkezinden başlamak üzere, idarî taksimattaki yerine göre kaza merkezleri ve bağlı köylere ait bilgiler ayrı ayrı
kaydedilmiştir. 462 Mufassal defterlerdeki has, zeamet ve timar sıralaması gibi, evkaf defterlerinde de her kaza ve köyde, varsa önce selatin ve vüzerâ vakıları ile ilgili bilgilerden başlanmak üzere kayıtlar tutulmuştur. 463
461 TKGM.TTd.no:543 ve 585, İstanbul Evkaf; TKGM.TTd.no:554 ve 555, Kastamonu Evkaf; TKGM.TTd.no:538 ve 563, Edirne Evkaf;
TKGM.TTd.no:548 ve 549, Vize Evkaf; TKGM.TTd.no:573 ve 586, Trablus Evkaf
462 Yıldırır, a.g.e., s.36
463 TKGM.TTd.no:561, Silistre Evkaf
101