Ա. ՀՈՎՀԱՆՆԻՍՅԱՆ
ան ցած ը նտ րու թյուն նե րը նա խան շե ցին վար չա պետ Էր դո ղանի ցան կու թյունն ու նպա տա կը Թուր քի այի ղե կա վար ման համա կար գում ան ցում կա տա րել խորհր դա րա նա կա նից դե պի նախա գա հա կան` իր ի սկ նա խա գահ կարգ վե լու հե ռան կարով: Եվ վեր ջա պես եր րորդ խն դի րն այն էր, թե կկա րո ղա նա ՞ ա րդյոք հիմ նա կան ը նդ դի մա դիր ո ւժ հան դի սա ցող Հան րա պետա կան – ժո ղովր դա կան կու սակ ցու թյու նը( ՀԺԿ) բա վա րար չափով « նորաց վել » և դառ նալ լուրջ հա կակ շիռ իշ խող կու սակցու թյանը 2:
Ե թե Էր դո ղա նին հա ջող վեր ստա նալ խորհր դա րա նի 550 տեղե րից 367 – ը, ա պա նա կկա րո ղա նար մի անձ նյա ան ցկաց նել ցան կա ցած օ րի նա գիծ: Նվա զա գույ նը 330 տե ղե րի առ կա յու թյունը թույլ կտար Ա ԶԿ – ին հա մա ժո ղովր դա կան հան րաք վե ի դնել սե փա կան հե ղի նա կած սահ մա նադ րու թյան նա խա գի ծը: Հա կառակ պա րա գա յում, նույ նիսկ մե ծա մաս նու թյուն ու նե նա լով, իշ խող կու սակ ցու թյու նը ստիպ ված կլի նի հաշ վի նս տել խորհր դա րա նում ներ կա յաց ված այլ քա ղա քա կան ու ժե րի հետ: Նման պա րա գայում Ա ԶԿ – ին ան հրա ժեշտ էր ոչ թե սո վո րա կան, այլ բա ցար ձակ, ջախ ջա խիչ հաղ թա նակ:
Հաշ վի առ նե լով այդ բարձր նշա ձո ղը ՝ զար մա նա լի չէր, որ նա խընտ րա կան պայ քա րը Թուր քի ա յում ու ղեկց վում էր « կարծր » մե թոդ նե րի կի րառ մամբ և ա ռանց ա վե լորդ « նր բազգա ցու թյան »: Նա խընտ րա կան տեխ նո լո գի ա նե րի « զի նա նոցը » Թուր քի ա յում, ը ստ փոր ձա գետ նե րի, ծայ րաս տի ճան հագեց ված էր` վար կա բե կիչ նյու թե րով լի կարծր ին ֆոր մա ցի ոն դի մա կա յու թյու նից սկ սած մինչև հե ռա խո սազ րույց նե րի գաղտնալ սում, ի րա կան և « բե մադ րած » ա հա բեկ չա կան գոր ծո ղություն նե րից մինչև « սեք սո ւալ սկան դալ ներ »: Հա մա ցան ցում տե ղադր ված ին տիմ բնույ թի լու սան կար նե րի և տե սա հո լո վակնե րի պատ ճա ռով ը նտ րու թյուն նե րի նա խօ րե ին պաշ տոն նե րից ստիպ ված հե ռա ցան « Ազ գայ նա կան շար ժում » կու սակ ցու թյան( Ա ՇԿ) մի շարք ղե կա վար ներ: Ա վե լի վաղ նմա նա տիպ լրատվա կան « ար տա հոս քի » հետ ևան քով ՀԺԿ – ի նա խա գա հի իր ա թոռն էր լքել Դե նիզ Բայ քա լը: Թե ՛ Ա ՇԿ – ի պաշ տո նանկ ա ռաջնորդ նե րից Դե նիզ Բյո լուք բա շին, թե ՛ Դե նիզ Բայ քա լը պն դում է ին, որ ի րենք « Էր դո ղա նի կող մից հմ տո րեն պատ րաստ ված ծու ղա կի զո հերն » են դար ձել, քան զի այդ կար գի « դա վադ րու-
2
Henri J. Barkey, The Road to Turkey’ s June Elections: Crises, Strategies, and Outcomes, Commentary, May 9, 2011, http:// carnegiendowment. org / experts /?
41