CONTEMPORARY EURASIA, TURKEY IRAN, VOLUME I Jamanakakic Evrasia-END | Seite 129

ԳՈ ՀԱՐ ԻՍ ԿԱՆ ԴԱՐՅԱՆ Ի ՐԱ ՆԻ ԴԻՐ ՔՈ ՐՈ Շ ՄԸ Թ Ր ՔԻ ԱՅ Մ ՏԵ ՂԱ ԿԱՅ ՎԱԾ ՌՏԿ–Ի ՀԱՐ Ց Մ Պե տու թյուն ներն ի րենց ան վտանգ են զգում, ե րբ գո նե ա պա- հո վում են ի րենց թվա ցյալ ան վտան գու թյու նը: 1946 թ. սկ սված սա ռը պա տե րազ մը 1990 թ. կար ծես թե ա վարտ վեց, սա կայն վս տա հա բար կա րե լի է փաս տել, որ այն պար զա պես վե րա փոխ վեց: 1949 թ. ստեղծ ված ՆԱ ՏՕ–ն ու ներ հս տակ ա ռա քե լու թյուն` պայ քա րել ԽՍՀՄ–ի ծա վա լա պաշ տա կան քա ղա քա կա նու թյան դեմ ու քայ քայել այն ներ սից: Բայց ԽՍՀՄ–ի փլու զումն ան գամ ի րա վի ճա կն է ա պես չփո խեց, այս դեպ քում մրցակ ցու թյան մեջ ներ քաշ վեց Ռու սաս տա նը: 1991 թ. դեկ տեմ բե րին Ա ՄՆ–ն և Ռու սաս տա նի Դաշ նու թյու- նը վե րա նայե լով ի րենց նախ կին քա ղա քա կա նու թյու նը, ռազ մա- կան մր ցա վազ քը դա դա րեց նե լու վե րա բե րյալ ո րո շում կա յաց րին, այ նու հետև պայ մա նա գիր կնք վեց մի ջու կային զեն քի քա նա կը կրճա տե լու մա սին: Սա կայն Մի ա ցյալ Նա հանգ նե րը չշ տա պեց ի րա կա նաց նել իր խոս տու մը: Ա վե լին, օ գտ վե լով աշ խար հի մի- աբ ևեռ լի նե լուց, վեր ջին 10–15 տա րում ստեղ ծեց ռազ մա կան այն- պի սի զի նա նոց, ին չը ա ռաջ մղեց նրան՝ հետ ևում թող նե լով աշ- խար հի մյուս գեր տե րու թյուն նե րին: Բայց Ռու սաս տա նը դեռ ու նի զեն քի մի շարք տե սակ ներ ու այն պի սի քա նակ, որ ան հանգս տաց նում է Ա ՄՆ–ին և ո ղջ Եվ- րո պային: Այդ կա պակ ցու թյամբ ա րևմ տյան տե րու թյուն նե րը ո րո շե ցին Ռու սաս տա նի Դաշ նու թյան հար ևա նու թյամբ ստեղ ծել հա կաօ դային պաշտ պա նու թյան վա հան, ո րը հնա րա վո րու թյուն կտա տե ղո րո շելու Ռու սաս տա նից դուրս ե կող հր թիռ նե րը և ը նդ- հան րա պես Ռու սաս տա նում ի րա կա նաց վող շար ժե րը: Այս ծրագ- րե րը դեռևս քն նարկ վում էին 1990–ա կան նե րի վեր ջե րին, ը ստ ո րի՝ այդ կա յան նե րը պետք է հս կե ին ռազ մա վա րա կան կար ևոր օբյեկտ նե րը, ի սկ 2002 թ. աշ խա տանք ներ ի րա կա նաց վեցին, որ- պես զի կա րո ղա նան պաշտ պա նել նաև բնա կե լի տա րածք նե րը: 129