KONGRE BİLDİRİLERİ
metninin farklı parçalarını tanımlayacak mantıksal şablon analizini takip eden fiziksel şablon analizinin
gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Örneğin bölüm başlıkları, başlıklar, sayfa başlığı dipnotlar, alt
yazılar, metin akışı vb. tanımlanması.
4. Metin analizi, içerik analizi ve bilgi çıkarma teknikleri kullanılarak ek semantik bilgiler de
alınabilir (Breuel, 2005, ss.6-7).
Dijitalleştirme uygulamalarında temel tartışma konularından birini de elektronik ortamda
dokümanların hangi formatlarda saklanacağına karar vermektir. Yapılandırılmış ve yapılandırılmamış
elektronik dokümanların kullanım alanlarına göre çeşitli avantajları olabilmektedir. Aşağıdaki Tablo
bu koşuları değerlendirmektedir:
Tablo: İmaj Tabanlı ve Yapılandırılmış Formattaki Dokümanların Avantajları ve Dezavantajları
Yapılandırılmış Sunum
İmaj Tabanlı Sunum
İmaj Tabanlı Dokümanların Avantajları
Kullanıcı sunum şeklini belirleyemez
İçerik işaretleme nasıl tanımlanmışsa
ancak o şekilde görüntülenebilir
Farklı formatlara çevirmek güçtür
Doğru işaretleme yaratmak yoğun bir
çaba gerektirir
Tasarımda gizli metadata güvenlik ve
mahremiyet unsurları içerir
Yapılandırılmış Dokümanların Avantajları
Sunumu değiştirmek stil dosyalarında
kolaydır
Kompleks taramaya olanak tanır
(Breuel, 2005, s.19).
Kullanıcı istediği biçimde dokümanı
görüntüleyebilir
Herhangi bir içerikte gösterilebilir
Farklı formatlara çevirmek kolaydır
Ekranda doğru göründüğü anda
yapılabilir
Görünen veriler olan tüm verilerdir
Sunum değiştirmek zordur
Veri bağlantıları kurmaya dönük henüz
bir araç geliştirilmemiştir.
Günümüzde belgeleri tehdit eden en ciddi sorunun, doğal afetler ya da yangın tehlikesinden çok
değişen dosya formatları olduğuna değinilmektedir. Bu çerçevede belgeler dijital ortama aktarılırken
ve elektronik ortamda belge işlemlerine dönük programlar geliştirilirken aşağıdaki unsurların öncelikle
ele alınması gerekli görülmektedir.
1. Kanıt (evindence): Elektronik ortamda belgelerin kanıt niteliğini sürdürebilmeleri için dijital
imza ve çoklu imza özeliklerinin tanımlanması.
2. Güvenilirlik (reliability): Güvenilirlik ilgili olay için belgenin geçerliliğini tanımlamaktadır.
Örneğin belgenin içeriğine duyulan güvenin sağlanması (Duranti, 2000).
3. Özgünlük (authenticity): Belgeleri özgünlüğü elektronik enformasyonla yakından
bağlantılıdır. Elektronik ortamda özgünlüğü geçerli kılmak çaba harcanması (Duranti, 2001, s.271).
4. Sorumluluk (accountability): Belgelerin kurumsal sorumlulukların denetlenmesinde
kullanılan araçlar olarak tanımlanması (Bearman, 1994; Thomassen, 2001, s.373)
5. Okunabilirlik ve Elde Edilebilirlik (readility and availability): Elektronik ortamda farklı
formatlardaki kaynaklara erişimin sağlanması. Özellikle güncel kullanımı olmayan formatlar için
araçları bulmak ciddi sorun teşkil edebilmektedir. Bu sorun güncel kullanımda olan uygulamalar
için sürücü (driver) bulmakta bile yaşanabilirken geçmişe dönük sorunun boyutları artabilmektedir
(Asproth, 2005)
878
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü
Türkiye’de Kültür Mirası Niteliğinde Yazma Eserler ve Dijitalleştirilme Uygulamaları
Ülkem