KONGRE BİLDİRİLERİ
Fikri ürün sahibinin manevi hakları olarak ifade edilen ve ekonomik olmayan bu haklar şunlardır;
1-.Umuma arz salahiyeti (14. madde): Bu hak, eserin umuma arz edilip edilmeyeceğinin,
yayımlanma zamanının ve tarzının sadece eser sahibine ait olduğunu belirtir.
2- .Adın belirtilmesi salahiyeti (15. madde): Bu hak, ilgili eserin söz konusu eser sahibinin adı veya
takma adıyla yahut adsız olarak umuma arz etme ve yayımlama hususunda karar verme salahiyetinin
sadece eser sahibine ait olduğunu belirtir.
3- Eserde değişiklik yapılmasını men etme salahiyeti (16. madde): Bu hak, eser sahibinin izni
olmadıkça eserde ya da eser sahibinin adında kısaltmalar ve eklemeler yapılamayacağını belirtir.
4- Zilyed ve malike karşı haklar (17. madde): Bu hak sayesinde eser sahibi, eserini (örneğin
bir resim tablosunu) satın alan mülk sahibinden söz konusu eserin koruma şartlarını yerine getirmek
kaydıyla kendisine geçici olarak verilmesini ya da o eserden yararlanmayı talep etme hakkıdır.
Dijital arşiv kurma aşamasında arşivcilerin özellikle önemsemesi gereken haklar ise eser
sahipliğinden doğan mali haklardır. Söz konusu ekonomik değere sahip olan bu mali haklar sırasıyla
şunlardır;
1- İşleme hakkı (21. madde): Bu hak, asıl esere bağlı olup söz konusu eseri işleyerek o eserden
bağımsız eser meydana getirme yetkisinin eser sahibine ait olduğunu belirtir.
2- Çoğaltma hakkı (22. madde): Bu hak, bir eserin aslını ve kopyalarını özellikle de dijital olarak
çoğaltma hakkının eser sahibine ait olduğunu belirtir.
3- Yayma hakkı (23. madde): Bu hak, bir eserin aslını ya da çoğaltılmış nüshalarını kiralatma,
ödünç verme, satışa çıkarma veya diğer yollarla dağıtma hakkının eser sahibine ait olduğunu belirtir.
4- Temsil hakkı (24. madde): Bu hak, eser sahibine fikri mahsulünü halka okuma, oynama, çalma
ve gösterme gibi temsil suretiyle bu fikri üründen yararlanma hakkı sunmaktadır.
5- İşaret ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletme hakkı (25. madde): Bu
hak, fikri bir ürünün, yayın yapan kuruluşlar tarafından dijital iletim de dahil olmak üzere radyo,
televizyon, uydu ve kablo gibi telli ya da telsiz araçlarla halka iletilmesi yetkisinin eser sahibine ait
olduğunu belirtir.
6- Satış bedellerinden pay verilmesi hakkı (45. madde): Bu hak güzel sanat eserleri için eser
sahibine ödenen satış bedelinden hayli fazla bir miktara başkaları tarafından satılması durumunda eser
sahibinin maddi açıdan kaybının giderilmesine imkan tanır.
Arşivcilerin, dijitalleştirmeyi düşündükleri materyallerin telif haklarıyla korunması durumunda,
eser üzerindeki haklarla ilgili bilgilerini arttırmaları, kurum olarak hukuki sorunlarla karşılaşmamaları
için oldukça önemlidir.
4- Fikri Ürünlere Yönelik Hukuki Koruma Süreleri
Fikri ürünlerin telif haklarına sahip olunmasa dahi, telif hakkı sahibinden izin alınmaksızın telif
hakkıyla korunan eserlerin dijitalleştirilmesi mümkündür. İlgili kanunun 26. maddesi “eser sahibine
tanınan mali haklar zamanla mukayyettir” şeklinde ifade eder. Bunun anlamı, fikri ürün meydana
getiren eser sahiplerinin ve onun mirasçılarının söz konusu fikri ürünün mali haklarından belli bir
süre yararlanacağıdır. Söz konusu bu <;